P✓ / H✓: có dẫn chứng kinh Pāli / tên Hán tạng được đối chiếu. P? / H?: chưa xác minh đủ nguồn, không có nghĩa là nhân vật không tồn tại trong tạng. Gợi ý từ từ điển được giữ riêng, không coi là tên đã duyệt.
Nhân vật cùng tên có thể là những người khác nhau. Hồ sơ nghi trùng, sao chép tiểu sử hoặc sai nhóm thời kỳ được ghi để soát tiếp, chưa gộp hay xóa.
Tôn giả Nadīkassapa – người anh giữa trong nhóm ba vị đạo sĩ thờ lửa
Brother of Uruvela Kassapa and one of the Tebhātika Jatila (three brothers).
He received his name from living on the bank of the Nerañjarā at the head of three hundred ascetics. (Thag.340-44; ThagA.i.434, etc.)
For his story see s.v. Uruvela Kassapa.
One of the three Kassapa brothers, the Tebhātika-Jatilā (q.v.). On leaving the world with his brothers and becoming an ascetic, he gathered round him a company of two hundred other ascetics. They all lived at Gayāsīsa, hence his name (Gayāsīse pabbajito ti Gayā Kassapo nāma jāto). When Uruvela-Kassapa was converted, Gayā-Kassapa, with his followers, joined the Order, and at the conclusion of the Adittapariyāya Sutta they all became arahants (Vin.i.33f.; AA.i.165). Gayā-Kassapa is reported (Thag.v.345f) to have said that he used to bathe three times a day at Gayātittha, in order to wash away his sins during the festival of Gayāphaggu.
Sau khi làm lễ trà tỳ nhục thể Đức Thế Tôn, những người Mallā, xứ Kusinārā, tôn trí xá lợi Đức Thế Tôn trong giảng đường, thành kính lễ bái, dâng hương hoa, cử lễ nhạc, múa hát cúng dường; đồng thời bảo vệ Xá lợi một cách nghiêm ngặt.
Vua Ajātasattu nước Magadha hay tin Đức Thế Tôn đã diệt độ tại Kusinārā, liền gửi sứ giả đến thỉnh cầu người Mallā: “Thế Tôn là người Kshastriya, tôi cũng là người Kshastriya, do vậy, tôi cũng đáng được một phần Xá lợi của Đức Thế Tôn để xây tháp cúng dường”.
hoảng 400 năm sau khi Đức Phật nhập diệt, vua Cà Ni Sắc Ca (Kaniska) đã triệu tập 500 vị Hiền Thánh Tăng (A la hán) họp tại thành Ca Thấp Di La để kết tập Kinh điển dưới quyền chủ tọa của hai ngài Hiếp Tôn Giả và Thế Hữu (Vasumitra). Vua Ca Nị Sắc Ca sai thợ đúc đồng đỏ thành lá mỏng để chép lại ba bộ luận:
1)Bộ luận “Ưu Ba Đề Xá” gồm 10 vạn bài tụng dùng để giải thích Kinh tạng.
2)Bộ luận “Tì Nại Da Tì Bà Sa” cũng gồm 10 vạn bài tụng, để giải thích Luật tạng.
3)Bộ luận “A Tì Đạt Ma Tì Bà Sa” cũng gồm 10 vạn bài tụng, để giải thích Luận tạng.
Khoảng 400 năm sau khi Đức Phật nhập diệt, vua Cà Ni Sắc Ca (Kaniska) đã triệu tập 500 vị Hiền Thánh Tăng (A la hán) họp tại thành Ca Thấp Di La để kết tập Kinh điển dưới quyền chủ tọa của hai ngài Hiếp Tôn Giả và Thế Hữu (Vasumitra). Vua Ca Nị Sắc Ca sai thợ đúc đồng đỏ thành lá mỏng để chép lại ba bộ luận:
(Tên gốc của trưởng lão là Puṇṇa. Vì vị ấy là con trai của người em gái của trưởng lão Koṇḍañña, là nữ Bà-la-môn Mantāṇī, nên vị ấy được gọi là trưởng lão Mantāni-putta Puṇṇa).
Mẹ ngài Sariputa
Mother of Sāriputta, who was called after her, his personal name being Upatissa. (SNA.i.326; DhA.i.73, etc.; in Sanskrit texts (e.g., Dvy.395) Sāriputta is called Sāradvatīputra).
Her husband was the brahmim Vanganta (DhA.ii.84), and she became the mother of seven children, all of whom became arahants - Sāriputta, Upasena, Mahācunda, Revata Khadiravaniya, Cālā, Upacālā and Sisūpacālā (DhA.ii.188; SA.iii.172).
Bà Thanh Đề : được Phật giáo Đại Thừa cho rằng là thân mẫu của Mục Liên. Không tin Phật pháp , thường ăn thịt , phá tăng. Bà được cho là vợ đời trước ông Phó Tướng , do cúng dường với tâm thành nhưng bị từ chối nên có oan trái với cửa Phật
Sūra-Ambaṭṭha.—
Lòng tịnh tín bất động tối thắng
Nam cư sĩ được Phật tán thán là tối thắng về có lòng tịnh tín bất động (aggaṃ aveccappasannānaṃ). Ông phát nguyện được sự tối thắng này từ thời Phật Padumuttara (A. i. 26; cf. iii. 451).
Vào thời Phật hiện tiền, ông sinh làm con của một gia đình chủ ngân khố ở Sāvatthi và đi tu theo ngoại đạo. Một hôm, thấy Sūra đủ duyên lành, Phật đến khất thực ở nhà ông. Ông thỉnh Ngài vào nhà, đặt Ngài ngồi trên một sàng toạ đầy đủ tiện nghi và mời Ngài thọ trai. Lúc Ngài nói lời tuỳ hỷ, ông đắc quả Dự lưu.
Ugga.—
Nam cư sĩ tối thắng về bố thí các món đồ khả ý
Gia chủ ở Vesāli được Phật tán thán là cư sĩ tối thắng vì ông bố thí các món đồ khả ý (manāpadāyakānaṃ, A. i. 26). Chú giải Tương ưng (SA. iii. 26) ghi sai là aggo panītadāyakānaṃ, đó là danh hiệu của ông Mahānāma.
Sa Di Kaṇṭaka là vị sa di xuất hiện trong luật tạng pali tập 2 - luật tỳ kheo..Vị sa di này có ác tà kiến “Theo như ta hiểu về Pháp đã được đức Thế Tôn thuyết giảng thì những pháp chướng ngại được đức Thế Tôn giảng giải không có khả năng đem đến sự chướng ngại cho người thực hành.”
1. Kokālika (Kokāliya). - Một vị sư, một trong những người ủng hộ chính của Devadatta . Biết được sức mạnh của Đức Phật , lúc đầu, ông không muốn tham gia vào âm mưu của Devadatta chống lại Ngài, nhưng sau đó đã để mình bị thuyết phục sau khi nghe âm mưu được giải thích (Vin.ii.196; iii.171). Khi các nhà sư đổ lỗi cho Devadatta về những hành vi sai trái của ông, Kokālika luôn sẵn sàng bảo vệ ông (Vin.iii.174). Khi những thành quả của Devadatta giảm sút, Kokālika đi khắp nơi ca ngợi ông, sự ra đời, những thành tựu và sự thánh thiện của ông, và nhiều người đã tin ông (J.ii.438f). Ông là một người bạn tuyệt vời của Thullanandā (Vin.iv.335).
Một trong những nhà sư mà Devadatta xúi giục cùng tham gia gây chia rẽ Tăng đoàn, những người khác là Kokālika , Khandadevīputta và Samuddadatta (Vin.ii.196; iii.171).
Katamorakatissa được Thullanandā rất kính trọng , vì chúng ta được kể rằng một ngày nọ, khi đến một ngôi nhà nơi bà thường xuyên đến thăm, và khi được báo rằng một số đệ tử lỗi lạc của Đức Phật, chẳng hạn như Sāriputta , Moggallāna , Mahā Kaccāna , cũng đã được mời, vì họ tình cờ ở Veluvana gần đó, bà đã bày tỏ sự thất vọng lớn rằng những người này đã được mời, trong khi những đệ tử lỗi lạc nhất (mahānāgā) như Devadatta, Katamorakatissa, v.v., lại có mặt. Vin.iv.66.
Dạ-xoa Naḷeru ( chủ sở hữu của cội cây Nimba ) .. được nhắc đến gián tiếp trong kinh
Nalerupucimanda
Một khu rừng gần Verañjā , nơi Đức Phật đã dành một phần thời gian trong chuyến viếng thăm Nerañjā (Vin.iii.1; A.iv.172, 197).
Buddhaghosa giải thích (Sp.i.108) rằng cây chính được tìm thấy ở đó là cây pucimanda hay cây nimba, dưới gốc cây có một ngôi đền thờ một Yakkha tên là Naleru. Cây này râm mát và đẹp mắt.
Con đường về phía bắc (đến Uttarakuru?) đi qua cái cây này (Ibid.,184).
Chúa Atula Pahārāda (1 trong 3 vị chúa Atula)
Pahārāda
Pahārāda
An Asura chief (D.ii.259). Buddhaghosa says (AA.ii.758) he was one of the three leaders of the Asuras, the others being Vepacitti and Rāhu. He first conceived a wish to see the Buddha on the day of the Enlightenment; but this wish was not fulfilled until eleven years later, when he visited the Buddha at Verañjā. The conversation which then took place is recorded in the Pahārāda Sutta (q.v.).
Atula Veroca ( 1 trong 3 vị chua Atula )
Veroca
An Asura chieftain. All the hundred sons of Bali were named after him (D.ii.259).
Buddhaghosa says (DA.ii.689) that Veroca was another name for Rāhu, and that he was the uncle of Bali's sons. He is probably identical with Verocana, lord of the Asuras' who, according to the Samyutta Nikāya (S.i.225f), went with Sakka to visit the Buddha during his siesta. They waited upon the Buddha, leaning against a doorpost, and each uttered two stanzas on the necessity of striving until one's aim is accomplished.
Sundarīnandā ( tỳ kheo ni phạm tội pārājika trong luật tạng ) .. có nhan sắc xinh đẹp bị dục nhiễm , luyến ái với 1 cư sĩ ( cháu trai của Migāra tên là Sāḷha)
Sāḷha (cháu trai của Migāra ) : Vị này nhiễm ái dục với tỳ kheo ni Sundarīnandā - do duyên gặp gỡ nhiều lần.
1. Sālha, called Migāranattā. He once visited Nandaka Thera with Pekkhuniya's grandson, Rohana. See the Sālha Sutta (A.i.193 f). He built a vihāra for the nuns and Sundarīnandā was appointed to supervise the work. As a result, Sālha and Sundarīnandā saw each other frequently and fell in love. Wishing to seduce her, Sālha invited a party of nuns to his house and set apart seats for those nuns who were older than Nandā in one part, and for those younger in another, so that Nandā would be alone. But she, guessing the reason for the invitation, did not go, and, instead, sent an attendant nun to Sālha's house for her alms, excusing herself on the plea that she was taken ill. Salha, hearing of this, set a servant to look after the other nuns and ran off to the monastery. Nandā, on her bed, was waiting for him, and he seduced her (Vin.iv.211f).
Buddhaghosa explains (Sp.iv.900) that Sālha was called Migāranattā because he was the grandson of Migaramātā, (Visākhā).
Đại đức Kappitaka ( thầy tế độ của đại đức Kappitaka) - bị âm mưu ám sát bởi nhóm tỳ khưu ni Lục Sư
Kappitaka Thera
Ngài được Upāli truyền giới và từng sống trong một nghĩa trang gần Vesāli . Tại nghĩa trang, các ni cô Chabbaggiya chôn tro cốt của một trong những vị lãnh đạo của họ và dựng một bảo tháp (thūpa) gần phòng của Kappitaka. Trưởng lão, bị quấy rầy bởi tiếng than khóc của họ, đã đập vỡ bảo tháp và rải rác các vật liệu. Các ni cô vô cùng tức giận, lập mưu giết ngài, nhưng Upāli đã cảnh báo ngài, và ngài đã trốn đi nơi khác cho đến khi các ni cô phá hủy bảo tháp của ngài và bỏ đi với ấn tượng rằng ngài đã chết. Các ni cô đổ lỗi cho Upāli vì đã làm đảo lộn sự sắp xếp của họ (Vin.iv.308).
Theo Peta-vatthu và Chú giải (Pv.50; PvA.229ff), Kappitaka sống tại Kapinaccāna (gần Vesāli), và ở đó, Licchavi Ambasakkhara đã bố thí cho ông thay mặt cho một ngạ quỷ. Rõ ràng ông đã từng là một Jatila , với một nhóm Jatila đông đảo, vì ông được mô tả là "jatilasahassassa abbhantaro thero." Sp.iv.937; PvA.230.
Bà la môn Jāṇussoṇi là một uyên thâm giáo điển Veda. Vị nầy là một trong những quốc sư của vua Pasenadi. Được xem là bậc tư vấn nổi tiếng (mahāpurohita) cùng với bốn bà là môn trí thức khác trong xứ Kosala là Cankī, Tārukkha, Pokkharasāti và Todeyya. Với địa vị của mình, Bà la môn Jāṇussoṇi có được cả hai danh tiếng và sự giàu có. Sau nầy trở thành một đệ tử Phật. Những giai thoại liên quan tới vị nầy được ghi lại ở nhiều bài kinh trong Tam Tạng.
Bà-la-môn Sundarika Bharadvāja là một thầy cúng nổi tiếng có lần làm lễ tế lửa trên bờ sông đã gặp Đức Phật. Như thường lệ, sau tế đàn vị nầy tìm người để cho những thực phẩm cúng tế. Nhìn thấy Đức Phật ngồi gần đó, dù vị thầy cúng nầy không ưa những sa môn tịnh tu nhưng nẩy sanh ý đến hỏi là tu kiểu vậy sau khi chết sanh về đâu nếu không thờ phượng thần linh thượng đế.
Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi , người từ bỏ giáo pháp bị Đức Phật quở trách trong khá nhiều bài kinh là kinh trung bộ số 12 Đại kinh Sư Tử Hống và kinh Thiện Tinh Sunakkhatta Sutta , kinh Bale