Thư viện bài viết Wiki

Cái chết và Nghiệp

Nghiệp liên hệ đến tác ý và đạo đức; cái chết tùy thuộc nhiều điều kiện. Không thể lấy bệnh tật hoặc cách qua đời để quy kết nghiệp của một người.

Cái chết và Tái sinh

Phân tích cái chết và tái sinh theo duyên khởi, nghiệp, vô ngã; đối chiếu Theravāda và các truyền thống, kèm hướng dẫn thực hành.

Cái chết và Vô ngã

Cái chết giúp soi sáng vô thường và vô ngã: năm uẩn biến đổi, không có cái tôi bất biến làm chủ tuyệt đối; nhưng tình thương và trách nhiệm vẫn có ý nghĩa.

Nếu không có linh hồn, điều gì khiến cái chết vẫn có ý nghĩa đạo đức?

Vô ngã không xóa bỏ trách nhiệm, tác ý và lòng từ bi: cái chết vẫn có ý nghĩa đạo đức qua cách ta sống, chăm sóc và giảm khổ cho nhau.

Chuẩn bị chết trong Phật giáo có phải chỉ tụng kinh lúc lâm chung?

Cả đời sống đang chuẩn bị cho khoảnh khắc chết thế nào?

Sống có giới hạnh, tâm từ và chánh niệm mỗi ngày là cách thiết thực chuẩn bị cho sự hữu hạn của đời người, không chỉ đợi đến phút lâm chung.

Thói quen tâm hôm nay quan trọng hơn việc chờ đến phút cuối mới tu

Thói quen tâm, giới hạnh và chánh niệm nên được rèn luyện từ hôm nay; không nên phó mặc đời sống tu tập cho khoảnh khắc cận tử.

Giúp người hấp hối: Bình an quan trọng hơn tranh luận giáo lý

Giúp người hấp hối cần ưu tiên giảm khổ, sự bình an và quyền lựa chọn; chia sẻ giáo lý đúng lúc, không áp đặt hay thay thế chăm sóc giảm nhẹ.

Không áp đặt niềm tin lên người đang chết

Tôn trọng đức tin, sự lựa chọn và phẩm giá của người hấp hối; hỗ trợ tâm linh tự nguyện, không ép buộc hay thay thế chăm sóc giảm nhẹ.

Học chết không phải học biến mất – Là học không Chấp thứ không thể giữ

Niệm chết giúp nhận diện chấp thủ vào những điều vô thường, sống có trách nhiệm và yêu thương mà không sở hữu.

Maraṇasati – Nhìn thẳng cái chết để không lãng phí sự sống

Niệm chết (maraṇasati) giúp nhận ra sự hữu hạn của đời sống để giảm phóng dật, sống có trách nhiệm và trân trọng hiện tại; không phải bi quan hay mong chết.

Thức dậy – Cảm giác đầu tiên trong ngày đã là một đối tượng Chánh niệm

Ngay khi thức dậy, cảm thọ dễ chịu, khó chịu hoặc trung tính có thể trở thành đối tượng chánh niệm; nhận biết thọ giúp bớt phản ứng theo thói quen.

Cầm điện thoại – Ái bắt đầu trước khi ra khỏi giường?

Quan sát mong muốn cầm điện thoại lúc vừa thức dậy để phân biệt nhu cầu chính đáng và ái, thực hành chánh niệm trước khi mở màn hình.

Ăn sáng – Ăn vì đói hay ăn để tìm Lạc thọ?

Phân biệt nhu cầu ăn sáng với việc tìm cảm thọ dễ chịu; quán xúc, thọ, ái và ăn uống chánh niệm không cực đoan.

Đi làm – Chánh mạng bắt đầu từ mục đích kiếm sống thế nào?

Chánh mạng không chỉ ở mục đích kiếm sống mà còn ở phương tiện, tác ý và tác động của công việc. Bài viết hướng dẫn áp dụng đạo đức Phật học trong môi trường lao động.

Tắc đường – Bài học về Khổ và chống đối thực tại

Từ tình huống tắc đường, nhận diện Khổ, cảm thọ khó chịu và sự chống đối thực tại; thực hành chánh niệm an toàn khi di chuyển.

Gặp đồng nghiệp – Tưởng và định kiến đi trước cuộc trò chuyện ra sao?

Quan sát tưởng, cảm thọ và định kiến khi gặp đồng nghiệp; phân biệt sự kiện với suy diễn để giao tiếp tỉnh giác.

Được khen – Lạc thọ và Ngã mạn

Giải thích lạc thọ và ngã mạn khi được khen, phân biệt niềm vui lành mạnh với so sánh bản ngã, kèm cách thực hành chánh niệm.

Bị chê – Khổ thọ và Sân

Giải thích cảm thọ khó chịu và sân khi bị chê, phân biệt góp ý với xúc phạm, hướng dẫn chánh niệm và phản hồi có trí tuệ.

Thấy người hơn mình – So sánh và Māna

Giải thích ngã mạn (māna) khi so sánh với người giỏi hơn, phân biệt ganh tị và hướng dẫn chánh niệm, tùy hỷ.

Thấy người kém mình – Ngã mạn theo chiều ngược lại

Nhận diện ngã mạn khi thấy người khác kém mình; phân biệt đánh giá năng lực với khinh thường và thực hành chánh niệm, khiêm tốn, từ bi.

Ăn trưa – Chánh niệm có phải phải ăn thật chậm?

Chánh niệm khi ăn trưa không đồng nghĩa ăn thật chậm: quan sát thân, cảm thọ, tác ý và sự dính mắc trong bữa ăn.

Buồn ngủ – Một triền cái rất đời thường

Buồn ngủ có luôn là hôn trầm – thụy miên? Phân biệt triền cái với mệt mỏi sinh lý và cách thực hành chánh niệm an toàn.

Muốn trì hoãn công việc – Tham, sân hay hôn trầm?

Trì hoãn công việc có thể liên quan đến tham, sân, hôn trầm hoặc nhu cầu nghỉ ngơi. Tìm hiểu cách nhận diện cảm thọ, động cơ và thực hành chánh niệm.