Taṇhā không phải mọi loại mong muốn
Taṇhā là khát ái làm phát sinh chấp thủ và khổ, không phải mọi mong muốn; phân biệt ái với động lực thiện và chánh tinh tấn.
Đọc bàiKhám phá câu hỏi, bài giải thích và đối chiếu Phật học. Chọn cách đọc phù hợp, từ lướt nhanh tiêu đề đến khám phá từng bài.
Taṇhā là khát ái làm phát sinh chấp thủ và khổ, không phải mọi mong muốn; phân biệt ái với động lực thiện và chánh tinh tấn.
Đọc bàiUpādāna không chỉ là tham lam: bốn loại thủ, mối liên hệ Ái–Thủ–Hữu và cách nhận diện chấp thủ trong đời sống.
Đọc bàiSaṅkhāra có nghĩa khác nhau theo văn cảnh: hành trong Duyên khởi, Hành uẩn và các pháp hữu vi. Giải thích dựa SN 12.1, SN 22.79 và Pháp Cú 277.
Đọc bàiDhamma có thể là Giáo pháp, đối tượng của ý, nhóm hiện tượng hoặc phẩm chất tâm tùy văn cảnh. Hướng dẫn phân biệt với AN 4.180, MN 148, MN 10.
Đọc bàiGiải thích Citta, Mano và Viññāṇa trong Nikāya và các truyền thống, phân biệt tâm, ý, thức theo văn cảnh, sáu căn và năm uẩn.
Đọc bàiGiải thích vì sao cách dịch Nibbāna thành Niết-bàn, dập tắt, tịch diệt hay giải thoát dễ làm lệch cách hiểu; đối chiếu SN 38.1 và Ud 8.3.
Đọc bàiMột bản dịch kinh Phật không đủ để lập học thuyết: cần xét văn cảnh, đối chiếu Pāli/Sanskrit, các bản dịch, nguồn kinh và luận giải.
Đọc bàiSo sánh nhiều bản dịch kinh để hiểu rõ thuật ngữ, văn cảnh, dị bản và mục đích thực hành; không tuyệt đối hóa một bản dịch.
Đọc bàiĐối chiếu Nikāya và A-hàm giúp phát hiện điểm chung, dị biệt và lịch sử truyền bản, nhưng cần tôn trọng văn cảnh và giới hạn chứng cứ.
Đọc bàiKhi hai bản kinh tương ứng khác nhau, cần xác minh quan hệ văn bản, nguyên ngữ, văn cảnh và phân loại dị biệt trước khi đưa ra kết luận.
Đọc bàiPhân biệt kinh điển sơ kỳ với chú giải và luận thư hậu kỳ, cách đối chiếu tư liệu, đánh giá niên đại và tránh gán lời luận sư cho Đức Phật.
Đọc bàiPhân biệt chính văn kinh, chú giải, phụ chú và luận thư; giá trị của chú giải và sáu bước đối chiếu nguồn để tránh gán lời giải thích thành nguyên văn Đức Phật.
Đọc bàiKhông nên lấy định nghĩa của một trường phái đại diện cho toàn bộ Phật giáo; cần xác định nguồn kinh, luận, truyền thống và văn cảnh trước khi đối chiếu.
Đọc bàiGiải thích khi nào cần ghi “theo Theravāda” trong bài Wiki, phân biệt kinh, A-tỳ-đàm, chú giải và các truyền thống Phật giáo.
Đọc bàiCác trường hợp cần ghi “theo Đại thừa” khi biên tập Wiki và cách phân biệt kinh, luận, Trung quán, Duy thức, Như Lai tạng với những giáo lý chung.
Đọc bàiCách xác định khi nào bài Wiki cần ghi rõ “theo Kim Cương thừa”, phân biệt Tantra, quán đảnh, truyền thừa và giáo lý chung.
Đọc bàiChỉ khái quát rằng các truyền thống Phật giáo nhìn chung cùng chia sẻ một quan điểm khi có chứng cứ đại diện đủ rộng, xác định rõ phạm vi và nêu các khác biệt quan trọng.
Đọc bàiPhương pháp đánh giá độ chắc chắn khi nghiên cứu Phật học: phân biệt chính văn, diễn giải, truyền thống và thông tin chưa xác minh.
Đọc bàiHướng dẫn xác minh một lời được gán cho Đức Phật: tìm nguồn kinh, xác định người nói, đọc văn cảnh, phân biệt nguyên văn, diễn ý và chú giải.
Đọc bàiChưa tìm thấy một câu trong kinh không đủ khẳng định chắc chắn là giả; cần kiểm tra bản dịch, nguyên ngữ, phạm vi kinh điển và nguồn gốc trước khi quy kết lời Đức Phật.
Đọc bàiLời Tổ tuy không phải nguyên văn lời Đức Phật vẫn có giá trị giải thích và thực hành; cần kiểm chứng và ghi rõ nguồn.
Đọc bàiTruyền thống Phật giáo phát triển về sau vẫn có giá trị giải thích, thực hành, triết học và lịch sử; cần phân biệt rõ nguồn gốc với thẩm quyền kinh điển.
Đọc bàiCó thể trình bày lịch sử và đức tin Phật giáo trong cùng bài nếu phân biệt rõ chứng cứ, truyền thống tin nhận, lời kinh và giả thuyết còn bỏ ngỏ.
Đọc bàiMột câu chuyện nên được ghi là truyền thuyết khi có chứng cứ về việc lưu truyền nhưng chưa đủ bằng chứng xác nhận các tình tiết như sự kiện lịch sử; cần ghi nguồn, dị bản và ý nghĩa văn hóa.
Đọc bài