Ngân hàng câu hỏi

Từ bi khác chấp ái thế nào?

Từ bi mong người khác an vui và bớt khổ; chấp ái là tình thương pha tham ái, bám víu hay kiểm soát. Phân biệt qua động cơ, kỳ vọng và hành vi.

Từ bi có cần yêu thích người kia không?

Từ bi không đòi hỏi phải yêu thích hay thân thiết với người khác: có thể không đồng tình, giữ ranh giới an toàn mà vẫn không nuôi ác ý và mong họ bớt khổ.

Từ bi với người làm điều ác có nghĩa gì?

Từ bi với chính mình có phải khái niệm Phật giáo truyền thống?

Các kinh SN 3.8, Ud 5.1 và AN 4.95 có nền tảng quý trọng mình, không hại người, lợi mình và lợi người; “self-compassion” là cách gọi và ứng dụng hiện đại cần phân biệt với nguyên văn kinh.

Tứ vô lượng tâm và con đường giải thoát

Tứ vô lượng tâm gồm từ, bi, hỷ, xả: nuôi dưỡng tâm thiện và định, nhưng cần kết hợp Chánh kiến và tuệ quán để hướng tới giải thoát rốt ráo.

Đại bi trong Bồ-tát đạo

Đại bi trong Bồ-tát đạo là lòng bi rộng lớn gắn với Bồ-đề tâm, các ba-la-mật và trí tuệ; không đồng nghĩa bao che điều ác hay tự hủy hoại.

Từ bi và Tánh Không – Vì sao thấy Vô ngã không dẫn đến lạnh lùng?

Vô ngã và Tánh Không không phủ nhận khổ đau hay nhân quả; trí tuệ về duyên sinh giúp giảm chấp ngã và nuôi dưỡng từ bi có trách nhiệm.

Từ lòng từ của người tu đến Đại bi của Bồ-tát

Lòng từ và bi được dạy trong các kinh sớm; Đại bi của Bồ-tát phát triển chúng trong chí nguyện Bồ-đề tâm, trí tuệ và các hạnh lợi tha, không phủ nhận từ bi của truyền thống khác.

Niết-bàn ở mức sơ cơ – Trước hết hãy bỏ ý niệm “một nơi để đến”

Niết-bàn không phải một cõi hay địa điểm để đến; tìm hiểu Niết-bàn qua pháp vô vi, đoạn tận tham sân si và con đường thực hành.

Niết-bàn là sự dập tắt điều gì?

Niết-bàn là sự đoạn tận tham, sân, si và các điều kiện dẫn tới khổ; không phải tiêu diệt linh hồn hay đánh mất cảm giác khi còn sống.

Đoạn tham – sân – si và Niết-bàn liên hệ thế nào?

Theo SN 43.1, Niết-bàn gắn với đoạn tận tham, sân, si; phân biệt sự tạm lắng phiền não với sự nhổ tận gốc và không nhầm giải thoát với vô cảm.

Niết-bàn có phải một trạng thái tâm?

Niết-bàn không phải cảm giác yên vui sinh diệt, mà trong kinh Pāli là pháp vô vi và sự đoạn tận tham, sân, si. Phân biệt thiền định, tâm giải thoát và hai Niết-bàn giới.

Niết-bàn có phải một thực thể thường hằng?

Niết-bàn là pháp vô vi, không phải một thực thể thường hằng hay linh hồn bất biến; hiểu qua sự đoạn tận tham, sân, si.

Niết-bàn hữu dư y và vô dư y

Phân biệt Niết-bàn hữu dư y và vô dư y theo Itivuttaka 44: A-la-hán còn sống với giác quan và sau viên tịch không còn tái sinh.

Niết-bàn và Vô vi

Niết-bàn được gọi là vô vi (asaṅkhata): không do điều kiện tạo tác; SN 43.1 nêu sự đoạn tận tham, sân, si, khác với trạng thái yên tĩnh tạm thời.

Niết-bàn và Tánh Không

Niết-bàn là cứu cánh đoạn tận tham, sân, si; Tánh Không trong Trung quán chỉ tính vô tự tính. Hai khái niệm liên hệ qua duyên khởi, nhưng không thể đồng nhất giản đơn.

Niết-bàn và Sinh tử trong Trung quán

Trung quán giải thích sinh tử và Niết-bàn không khác nhau về tự tính, nhưng vẫn phân biệt khổ và giải thoát theo tục đế. Lý giải duyên khởi, tánh Không và Trung luận XXIV–XXV.

Niết-bàn qua Phật giáo sơ kỳ – Theravāda – Đại thừa – Kim Cương thừa

So sánh Niết-bàn trong kinh Phật giáo sơ kỳ, Theravāda, Đại thừa và Kim Cương thừa: đoạn tận tham sân si, pháp vô vi, Tánh Không, đại bi và phương pháp tu tập.

Tánh Không ở mức sơ cơ – Không có nghĩa “không có gì”

Tánh Không không phải mọi thứ đều biến mất, mà là các pháp không có tự tính độc lập. Tìm hiểu duyên khởi, vô ngã, Trung quán và ứng dụng thực hành.

Không cái Ta và Không tự tính khác nhau thế nào?

Vô ngã nhắm đến việc không chấp thân tâm là cái Ta; vô tự tính trong Trung quán khảo sát các pháp không tồn tại độc lập với nhân duyên. Hai cách nhìn liên hệ nhưng khác phạm vi và ngữ cảnh.

Tánh Không bắt đầu từ Duyên khởi như thế nào?

Duyên khởi chỉ ra các pháp nương điều kiện mà có; Trung quán giải thích vì thế chúng không có tự tính, nhưng vẫn có tác dụng và nhân quả theo quy ước.

Không tự tính không có nghĩa không tồn tại

Không tự tính không có nghĩa không tồn tại: theo Trung quán, các pháp tồn tại trên bình diện quy ước nhưng không tự lập ngoài nhân duyên.

Tại sao chính vì Không mà Nhân quả mới vận hành?

Trong Trung quán, vì các pháp không có tự tính cố định nên nhân duyên có thể tác động, sinh khởi và chuyển hóa; Tánh Không không phủ nhận nhân quả.

Không của Ngũ uẩn trong Bát-nhã

Trong Bát-nhã, cả sắc, thọ, tưởng, hành, thức đều Không về tự tính: hiện hữu theo duyên khởi nhưng không phải cái Ta độc lập, bất biến.