Ngân hàng câu hỏi

Vô ngã qua Duyên khởi – Cái gì phụ thuộc điều kiện thì có thể tự tồn tại không?

Duyên khởi chỉ rõ các hiện tượng thân tâm nương điều kiện mà sinh diệt; vì vậy không nên chấp chúng là một tự ngã độc lập, thường hằng. Giải thích qua SN 12.2, SN 12.15 và SN 22.59.

Vô ngã trong thực hành – Từ “Tôi đang giận” đến “Sân đang sinh khởi”

Nhận biết sân đang sinh khởi giúp bớt đồng nhất cơn giận với cái tôi; quán thân, cảm thọ, tâm và chọn ứng xử có trách nhiệm.

Vô ngã và Thân kiến – Thấy gì khi bước vào dòng Thánh?

Dự lưu đoạn thân kiến về năm thủ uẩn, nhưng chưa đoạn tận ngã mạn và mọi phiền não; phân biệt vô ngã và bốn quả thánh.

Vô ngã trong Theravāda – Con người quy ước và các pháp

Trong Theravāda, “con người” là danh xưng quy ước cho tiến trình năm uẩn duyên sinh; vô ngã phủ nhận tự ngã bất biến, không phủ nhận trách nhiệm đạo đức và đời sống thường ngày.

Vô thường không chỉ là sinh rồi chết

Vô thường không chỉ là sinh rồi chết mà còn là sinh khởi, biến đổi và chấm dứt của các pháp hữu vi ngay trong đời sống; tìm hiểu AN 3.47, SN 22.59 và cách thực hành.

Vô thường từng khoảnh khắc nên hiểu thế nào?

Vô thường từng khoảnh khắc là sự sinh khởi, biến đổi và chấm dứt của các pháp hữu vi; cần phân biệt kinh Pāli với sát-na luận trong Vi Diệu Pháp.

Vì sao biết mọi thứ thay đổi vẫn chưa phải thấy Vô thường?

Biết sự thay đổi bằng lý trí khác với trực tiếp thấy tính không đáng chấp thủ của các pháp hữu vi; nhận biết sinh diệt, bất toại nguyện và giảm đồng hóa với năm uẩn.

Vô thường và Khổ liên hệ qua Chấp thủ thế nào?

Vô thường làm các pháp hữu vi biến đổi; tham ái và chấp thủ khiến ta bám vào điều không thể giữ mãi, từ đó tăng bất toại nguyện và khổ.

Vô thường và Vô ngã – Tại sao cái luôn biến đổi khó có thể là một tự ngã bất biến?

Vô thường chỉ tính đổi thay của năm uẩn; vô ngã là không nên chấp năm uẩn làm một tự ngã bất biến, hoàn toàn kiểm soát. Phân tích theo SN 22.59.

Quán Vô thường không phải tự nhắc “rồi mọi thứ cũng mất”

Quán vô thường là quan sát trực tiếp sự sinh khởi, biến đổi và đoạn diệt của thân tâm; không chỉ tự nhắc rằng mọi thứ rồi sẽ mất.

Thấy Vô thường trong Thân – Thọ – Tâm – Pháp

Quán vô thường qua Thân – Thọ – Tâm – Pháp theo MN 10, MN 118; nhận biết sinh-diệt của thân, cảm thọ, tâm và những nhóm pháp, bớt chấp thủ mà không bi quan.

Vô thường có áp dụng cho Niết-bàn không?

Trong kinh Pāli, vô thường áp dụng cho các pháp hữu vi; Niết-bàn là vô vi, không sinh diệt theo duyên, nhưng không phải một bản ngã bất tử.

Vô thường qua các truyền thống Phật giáo

Vô thường là giáo lý chung về pháp hữu vi nhưng được giải thích theo những lăng kính khác nhau trong kinh sớm, Theravāda, Trung quán, Duy thức và Kim Cương thừa.

Khổ khổ – Hoại khổ – Hành khổ khác nhau thế nào?

Một cảm giác dễ chịu tại sao vẫn không phải nơi nương tựa bền vững?

Cảm thọ dễ chịu có thật nhưng vô thường, không bảo đảm hạnh phúc bền vững; quán thọ giúp trân trọng niềm vui mà bớt chấp thủ.

Hành khổ – Tầng sâu nhất và khó hiểu nhất của Dukkha

Hành khổ là tính bất toại nguyện sâu xa của các pháp hữu vi phụ thuộc nhân duyên; không có nghĩa mọi trải nghiệm đều đau đớn.

Khổ và Chấp thủ – “Năm thủ uẩn là khổ” nghĩa là gì?

Năm thủ uẩn là khổ vì thân tâm có thể trở thành đối tượng chấp thủ, không thể đem lại nơi nương tựa tuyệt đối; phân biệt năm uẩn và năm thủ uẩn theo SN 22.48.

Thấy Khổ để bi quan hay để tìm đường ra?

Thấy Khổ không phải bi quan: Tứ Thánh đế chỉ rõ vấn đề, nguyên nhân, khả năng chấm dứt và Bát Thánh đạo để thực hành.

Khổ trong Tứ Thánh Đế và Khổ trong Tam pháp ấn khác nhau thế nào?

Khổ đế là sự thật cần liễu tri trong Tứ Thánh đế; Khổ trong Tam pháp ấn là đặc tính bất toại nguyện của mọi pháp hữu vi. Hai góc nhìn hỗ trợ nhau.

Khổ được hiểu thế nào giữa các hệ thống Phật học?

So sánh cách hiểu Khổ trong Phật giáo sơ kỳ, Theravāda, Trung quán, Duy thức và Kim Cương thừa; phân biệt Khổ đế, ba dạng khổ và các hướng tu tập.

Từ nhận biết Khổ đến hoàn toàn liễu tri Khổ

Từ nhận biết Khổ đến liễu tri Khổ: nhiệm vụ Khổ đế, năm uẩn, đoạn tận tham sân si và thực hành Bát Thánh đạo theo SN 56.11, SN 22.23.

“Cái này có nên cái kia có” thực sự nói gì?

Giải thích câu “Cái này có nên cái kia có” theo nguyên lý Duyên khởi, chiều phát sinh và đoạn diệt khổ, các quan hệ điều kiện cụ thể và những ngộ nhận cần tránh.

Duyên khởi không chỉ là Mười hai nhân duyên

Duyên khởi là nguyên lý điều kiện; mười hai nhân duyên là mô hình trọng yếu giải thích sự tập khởi và đoạn diệt của khổ, nhưng không bao trùm mọi cách trình bày duyên khởi.

Mười hai nhân duyên mô tả một đời, ba đời hay từng khoảnh khắc?

Mười hai nhân duyên có thể được khảo sát theo đời sống hiện tại, khung ba đời của chú giải Theravāda và thực hành quan sát các điều kiện tâm ngay hiện tại; cần phân biệt nguồn kinh với diễn...