Thư viện bài viết Wiki

Tập cần được đoạn – Chính xác điều gì phải đoạn?

Tập đế cần đoạn trừ khát ái (taṇhā), không phải mọi cảm xúc hay mong muốn thiện. Phân biệt dục ái, hữu ái, phi hữu ái, cùng Duyên khởi và Bát Thánh đạo.

Diệt cần được chứng – Diệt cái gì?

Diệt đế là sự chấm dứt khát ái dẫn đến khổ; Diệt cần được trực tiếp chứng ngộ, không phải tiêu diệt con người hay ghét bỏ cuộc sống.

Tại sao Chánh kiến đứng đầu nhưng không phải “bước số một”?

Chánh kiến đứng đầu để định hướng Bát Thánh đạo, không phải giai đoạn cần hoàn tất trước bảy chi còn lại; tám yếu tố cùng nâng đỡ sự tu tập.

Chánh niệm – Nhớ điều gì và tỉnh thức với điều gì?

Chánh niệm là không quên và tỉnh giác về thân, thọ, tâm, pháp trong Bát Thánh đạo, không chỉ là chú ý hiện tại.

Chánh niệm ở mức sơ cơ – Không chỉ là chú ý vào hiện tại

Sati thực sự mang những sắc thái nghĩa nào?

Chánh niệm khác tập trung thế nào?

Chánh niệm khác tỉnh giác thế nào?

Giới ở mức sơ cơ – Không phải những điều cấm để được Phật thưởng

Giới là điều học tự nguyện giúp tránh gây hại và nuôi dưỡng tâm ít hối hận, không phải các lệnh cấm để được Đức Phật thưởng phạt.

Tại sao Giới sinh không hối hận?

Giới thiện làm giảm nguyên nhân ray rứt do thân khẩu bất thiện, tạo điều kiện cho không hối hận, hân hoan, định và trí tuệ theo AN 11.1–11.2.

Giới thủ và Giới cấm thủ không nên đánh đồng với việc nghiêm trì giới

Nghiêm trì giới không phải giới cấm thủ. Giới cấm thủ là chấp sai vào giới hạnh hay nghi thức như phương tiện giải thoát tự động, thiếu chánh kiến.

Samādhi không chỉ có nghĩa “tập trung”

Samādhi là định tâm, không chỉ sự chú ý mạnh. Chánh định cần được hiểu trong Bát Thánh đạo, có liên hệ với giới, niệm, tuệ và bốn tầng thiền.

Cận định và an chỉ định thuộc hệ thống giải thích nào?

Cận định và an chỉ định là hai mức định được phân biệt trong hệ thống chú giải Theravāda, đặc biệt Thanh Tịnh Đạo; không nên đánh đồng với toàn bộ hệ thống thiền trong Nikāya.

Định có thể tồn tại ngoài Phật giáo không?

Định có thể xuất hiện ngoài Phật giáo; MN 26 thuật việc Bồ-tát học thiền vô sắc trước khi giác ngộ. Chánh định khác sự tập trung thông thường bởi đạo lộ giới, định và tuệ hướng đến giải thoá...

Định có thể làm tham sân si tạm lắng nhưng chưa nhổ tận gốc thế nào?

Định làm tham sân si tạm lắng khi tâm an trú thiện pháp, nhưng không đồng nghĩa đoạn tận phiền não; cần phối hợp Giới – Định – Tuệ.

Định trở thành nền cho Tuệ ra sao?

Định làm tâm ổn định và sáng rõ, tạo điều kiện để Tuệ thấy vô thường, khổ, vô ngã; nhưng định không tự động là giác ngộ.

Tuệ ở mức sơ cơ – Không phải biết nhiều mà là thấy đúng

Tuệ sơ cơ là nhận ra đúng nhân duyên, thiện bất thiện và sự đổi thay của kinh nghiệm, rồi điều chỉnh cách sống; học nhiều chỉ là phương tiện hỗ trợ.

Tuệ dẫn đến ly tham thế nào?

Tuệ đưa đến ly tham qua sự thấy biết như thật về vô thường, khổ và vô ngã; đối chiếu SN 12.23 và AN 11.1.

Từ bi khác chấp ái thế nào?

Từ bi mong người khác an vui và bớt khổ; chấp ái là tình thương pha tham ái, bám víu hay kiểm soát. Phân biệt qua động cơ, kỳ vọng và hành vi.

Từ bi với người làm điều ác có nghĩa gì?

Nguyện thành Phật vì tất cả chúng sinh nghĩa là gì?

Nguyện thành Phật vì tất cả chúng sinh là phát Bồ-đề tâm, hướng đến giác ngộ để lợi ích hữu tình; cần kết hợp trí tuệ, từ bi, giới hạnh và hành động thực tế.

Kiến tánh có đồng nghĩa viên mãn Phật quả?

Kiến tánh trong Thiền tông không mặc nhiên là viên mãn Phật quả: phân biệt đốn ngộ, tu sau ngộ, chuyển hóa tập khí và thành tựu Phật quả.

Đốn ngộ và tiệm tu

Đốn ngộ và tiệm tu là gì? Phân biệt trực nhận, tu dưỡng lâu dài, quan điểm của Tông Mật, Tri Nột và các hiểu lầm thường gặp.