Tứ thiền — Giáo lý Bỏ qua điều hướng
GIÁO LÝ · TOPIC HUB

Tứ thiền

Phân loại truyền thống:SK Phật giáo sơ khai TH Theravāda / Nguyên thủy
# Giáo lý căn bản# Thiền định & Chánh niệm
Kinh điểnTheravādaNguồn

Nền tảng kinh điển

Tứ thiền (Pāli: cattāro jhānā) là bốn tầng thiền định được trình bày nhiều lần trong các Nikāya như một tiến trình tâm ngày càng:

ly dục

↓

tĩnh lặng

↓

nhất thống

↓

xả và thanh tịnh.

Bốn thiền gồm:

  1. Sơ thiền — paṭhama-jhāna

  2. Nhị thiền — dutiya-jhāna

  3. Tam thiền — tatiya-jhāna

  4. Tứ thiền — catuttha-jhāna.

Trong nhiều bài kinh, bốn thiền không xuất hiện như một kỹ thuật biệt lập mà nằm trong lộ trình tu tập tuần tự, sau giới, hộ trì các căn, tiết độ, tỉnh giác và đoạn trừ các triền cái; từ nền định này, hành giả hướng tâm đến trí tuệ và giải thoát. Các công thức mô tả bốn thiền được lặp lại nhất quán trong DN 2, MN 39, DN 33 và nhiều kinh khác.

I. JHĀNA LÀ GÌ?

Jhāna thường được dịch:

thiền

thiền-na

hoặc:

thiền định.

Trong ngữ cảnh Tứ thiền, thuật ngữ này chỉ:

những trạng thái định tâm sâu

được phân thành bốn cấp độ.

Điều quan trọng là:

Tứ thiền trong kinh điển không đơn giản đồng nghĩa với mọi hình thức “ngồi thiền”.

Một người:

theo dõi hơi thở

quán thân

tu từ tâm

hoặc thực hành một đề mục thiền

không vì thế tự động được gọi là:

đã chứng jhāna.

Jhāna có:

những đặc điểm xác định trong kinh.

II. VỊ TRÍ CỦA TỨ THIỀN TRONG CON ĐƯỜNG TU

Một mô hình tu tập tuần tự thường gặp trong Nikāya có thể tóm tắt:

GIỚI

↓

HỘ TRÌ CÁC CĂN

↓

CHÁNH NIỆM – TỈNH GIÁC

↓

ĐOẠN NĂM TRIỀN CÁI

↓

TỨ THIỀN

↓

tâm:

định tĩnh

thanh tịnh

nhu nhuyễn

↓

hướng đến:

TRÍ TUỆ

↓

GIẢI THOÁT.

MN 39 là một ví dụ rõ về cấu trúc tu tập tuần tự này.

III. NĂM TRIỀN CÁI

Trước khi mô tả Tứ thiền, nhiều kinh trình bày việc đoạn trừ:

pañca nīvaraṇāni — năm triền cái.

Gồm:

1. Kāmacchanda

Dục tham.

2. Byāpāda

Sân / ác ý.

3. Thīna-middha

Hôn trầm – thụy miên.

4. Uddhacca-kukkucca

Trạo cử – hối quá.

5. Vicikicchā

Nghi.

Chúng được mô tả là những trạng thái:

làm ô nhiễm tâm

và:

làm suy yếu trí tuệ.

Sau khi chúng được từ bỏ, công thức Sơ thiền bắt đầu.

IV. SƠ THIỀN — PAṬHAMA-JHĀNA

Công thức kinh điển mở đầu:

ly dục

và:

ly các pháp bất thiện.

Hành giả đi vào:

Sơ thiền.

Trạng thái này có:

vitakka

vicāra

và:

pīti-sukha

sinh từ:

viveka — sự ly viễn/tách lìa.

V. VIVEKA — LY

Điểm đầu tiên không phải:

tạo hỷ.

Mà là:

ly.

Công thức:

vivekajaṃ pīti-sukhaṃ

chỉ:

hỷ và lạc sinh từ sự ly.

Ở đây có sự rời xa:

kāma — dục

và:

akusala dhamma — các pháp bất thiện.

VI. VITAKKA VÀ VICĀRA

Sơ thiền còn có:

vitakka

và:

vicāra.

Các bản dịch hiện đại có nhiều cách chuyển ngữ:

tầm – tứ

hướng tâm – duy trì/xem xét

applied thought – sustained thought

directed thought – evaluation.

Do sắc thái dịch thuật có khác nhau, Wiki không nên định nghĩa hai thuật ngữ này quá cứng chỉ bằng:

“suy nghĩ thông thường”.

Điểm chắc chắn từ cấu trúc kinh là:

Sơ thiền có vitakka-vicāra

và:

Nhị thiền không còn chúng.

VII. PĪTI VÀ SUKHA

Hai yếu tố nổi bật:

Pīti

Hỷ

— trạng thái hân hoan, phấn khởi.

Sukha

Lạc

— sự dễ chịu/an lạc.

Trong Sơ thiền:

pīti + sukha

được nói là:

sinh từ ly.

VIII. VÍ DỤ QUẢ CẦU BỘT TẮM

DN 2 và MN 39 dùng một hình ảnh nổi tiếng:

người thợ tắm nhào:

bột tắm với nước

đến mức:

toàn khối thấm nước

nhưng:

không chảy nước ra ngoài.

Tương tự:

hỷ và lạc do ly

thấm nhuần:

toàn thân.

Ý chính của ví dụ:

sự thấm nhuần trọn vẹn.

IX. CẤU TRÚC SƠ THIỀN

Có thể tóm tắt:

LY DỤC


LY BẤT THIỆN

↓

VITAKKA


VICĀRA


PĪTI


SUKHA

↓

SƠ THIỀN.

X. NHỊ THIỀN — DUTIYA-JHĀNA

Khi:

vitakka và vicāra lắng xuống

hành giả chứng:

Nhị thiền.

Công thức kinh nhấn mạnh:

sự tĩnh lặng bên trong

và:

sự nhất thống của tâm.

Hỷ và lạc lúc này:

sinh từ samādhi — định.

XI. ĐIỂM CHUYỂN TỪ SƠ THIỀN SANG NHỊ THIỀN

Sơ thiền:

vitakka


vicāra


pīti


sukha.

Nhị thiền:

vitakka ↓

vicāra ↓

↓

pīti


sukha


tâm:

thống nhất và tĩnh lặng hơn.

Đây là:

sự tinh luyện của định

chứ không đơn giản là:

tăng thêm cảm giác dễ chịu.

XII. HỶ LẠC CỦA NHỊ THIỀN

Sơ thiền:

pīti-sukha

sinh từ:

viveka — ly.

Nhị thiền:

pīti-sukha

sinh từ:

samādhi — định.

Sự thay đổi này nằm ngay trong:

công thức kinh điển.

XIII. VÍ DỤ HỒ NƯỚC

Nhị thiền được ví như:

một hồ nước sâu

được:

mạch nước bên trong

làm đầy và mát.

Nước không cần:

chảy vào từ bốn phía.

Nguồn nước:

trào lên từ bên trong

và thấm khắp hồ.

Hình ảnh này làm nổi bật:

sự nội tĩnh

và:

hỷ lạc phát sinh từ định.

XIV. CẤU TRÚC NHỊ THIỀN

VITAKKA–VICĀRA LẮNG

↓

NỘI TĨNH

↓

NHẤT THỐNG TÂM

↓

PĪTI + SUKHA

sinh từ:

SAMĀDHI

↓

NHỊ THIỀN.

XV. TAM THIỀN — TATIYA-JHĀNA

Bước tiếp theo:

pīti — hỷ

nhạt đi.

Hành giả:

an trú xả

có niệm

có tỉnh giác

và:

cảm nghiệm lạc.

Các bậc Thánh mô tả trạng thái này là:

an trú xả, có niệm, sống an lạc.

XVI. HỶ BIẾN MẤT NHƯNG LẠC CÒN

Điểm rất quan trọng:

Nhị thiền

PĪTI + SUKHA.

Tam thiền

PĪTI ↓

nhưng:

SUKHA còn.

Đồng thời:

UPEKKHĀ

— xả —

trở nên nổi bật.

XVII. UPEKKHĀ

Upekkhā

thường dịch:

xả.

Không nên hiểu:

thờ ơ

hay:

vô cảm.

Trong công thức Tam thiền:

xả đi cùng:

sati — niệm

và:

sampajañña — tỉnh giác/biết rõ.

Do đó đây là:

sự quân bình sáng suốt

chứ không phải:

không quan tâm.

XVIII. VÍ DỤ HOA SEN

Tam thiền được ví với:

hoa sen sinh trong nước

lớn lên trong nước

và:

được nước thấm nhuần từ gốc đến ngọn.

Tương tự:

lạc không còn đi cùng hỷ

thấm nhuần:

toàn thân hành giả.

XIX. CẤU TRÚC TAM THIỀN

PĪTI LẮNG

↓

UPEKKHĀ


SATI


SAMPAJAÑÑA


SUKHA

↓

TAM THIỀN.

XX. TỨ THIỀN — CATUTTHA-JHĀNA

Đến Tứ thiền:

sukha — lạc

và:

dukkha — khổ

được vượt qua;

trước đó:

vui và buồn

đã lắng xuống.

Hành giả chứng trạng thái:

không khổ, không lạc

và:

niệm được thanh tịnh bởi xả.

XXI. NEVA-DUKKHA-NĀ-SUKHA

Tứ thiền được mô tả:

neva-dukkha-nā-sukha

— không khổ cũng không lạc.

Điều này không có nghĩa:

mất nhận thức

hay:

hôn mê.

Ngược lại, kinh nhấn mạnh:

xả

và:

sự thanh tịnh của niệm.

XXII. UPEKKHĀ-SATI-PĀRISUDDHI

Một đặc trưng nổi bật của Tứ thiền là:

upekkhā-sati-pārisuddhi

có thể hiểu:

sự thanh tịnh của niệm nhờ xả

hoặc:

niệm thanh tịnh bởi xả.

Đây là đỉnh của tiến trình bốn thiền:

không còn:

kích động của hỷ

và cũng vượt qua:

lạc thọ của Tam thiền.

XXIII. VÍ DỤ TẤM VẢI TRẮNG

Tứ thiền được ví như:

một người ngồi

được phủ từ đầu đến chân bằng:

tấm vải trắng sạch.

Không phần nào của thân:

không được tấm vải bao phủ.

Kinh dùng hình ảnh này để diễn tả:

sự thanh tịnh và trọn vẹn của trạng thái tâm.

XXIV. CẤU TRÚC TỨ THIỀN

SUKHA ↓

DUKKHA ↓

HỶ–ƯU ĐÃ LẮNG

↓

KHÔNG KHỔ – KHÔNG LẠC

↓

UPEKKHĀ


SATI-PĀRISUDDHI

↓

TỨ THIỀN.

XXV. TOÀN BỘ TIẾN TRÌNH

Có thể biểu diễn:

Sơ thiền

VITAKKA + VICĀRA + PĪTI + SUKHA

↓

Nhị thiền

PĪTI + SUKHA

với:

nội tĩnh và nhất thống

↓

Tam thiền

UPEKKHĀ + SATI + SUKHA

↓

Tứ thiền

UPEKKHĀ + SATI-PĀRISUDDHI


không khổ không lạc.

Đây là cách tóm lược để học; khi trình bày học thuật vẫn nên giữ nguyên:

công thức đầy đủ của kinh.

XXVI. ĐÂY LÀ TIẾN TRÌNH BUÔNG BỎ

Tứ thiền có thể dễ bị hiểu:

“Mỗi tầng phải thêm nhiều trạng thái đặc biệt hơn.”

Nhưng cấu trúc kinh cho thấy chiều ngược lại:

SƠ THIỀN

còn:

vitakka-vicāra

↓

bỏ chúng:

NHỊ THIỀN

↓

hỷ lắng:

TAM THIỀN

↓

lạc được vượt qua:

TỨ THIỀN.

Do đó:

Thiền càng cao, cấu trúc càng tinh giản.

XXVII. TỪ HỶ ĐẾN XẢ

Một trục rất rõ:

PĪTI

↓

SUKHA

↓

UPEKKHĀ.

Không phải:

hạnh phúc ngày càng kích động hơn

mà là:

tâm ngày càng quân bình hơn.

XXVIII. BỐN VÍ DỤ KINH ĐIỂN

ThiềnVí dụ
Sơ thiềnBột tắm được nhào với nước
Nhị thiềnHồ nước được mạch nước bên trong làm đầy
Tam thiềnHoa sen chìm trong nước
Tứ thiềnNgười được phủ bằng vải trắng sạch

Các ví dụ này xuất hiện trong DN 2 và MN 39 và nhấn mạnh sự thấm nhuần toàn thân của phẩm chất tương ứng ở mỗi tầng thiền.

XXIX. TỨ THIỀN VÀ CHÁNH ĐỊNH

Một trong những điểm quan trọng nhất:

Trong công thức Bát Chánh Đạo của nhiều kinh:

Sammā-samādhi — Chánh định

được trình bày bằng:

bốn thiền.

Do đó:

TỨ THIỀN

không phải một chủ đề bên lề.

Nó có quan hệ trực tiếp với:

Chánh định.

AN 5.14 cũng dùng chính bốn thiền để mô tả định lực.

XXX. TỨ THIỀN VÀ BÁT CHÁNH ĐẠO

Có thể đặt:

BÁT CHÁNH ĐẠO

↓

Nhóm Giới

Chánh ngữ

Chánh nghiệp

Chánh mạng

↓

Nhóm Định

Chánh tinh tấn

Chánh niệm

Chánh định

↓

TỨ THIỀN

↓

Tuệ

Chánh kiến

Chánh tư duy

và sự phát triển:

trí tuệ giải thoát.

Không nên hiểu các chi này như:

những bước hoàn toàn tách rời nhau.

XXXI. ĐỨC PHẬT VÀ SƠ THIỀN

Trong MN 36, Đức Phật kể lại một ký ức thời trẻ:

khi ngồi dưới bóng cây,

Ngài đã tự nhiên đi vào một trạng thái:

ly dục, ly bất thiện

và có:

hỷ lạc của Sơ thiền.

Sau thời gian tu khổ hạnh cực đoan, Ngài nhận ra:

trạng thái an lạc không liên hệ với dục và bất thiện ấy không phải điều cần sợ.

Đây trở thành một bước quan trọng trong việc:

rời bỏ con đường ép xác cực đoan.

XXXII. ĐIỂM RẤT QUAN TRỌNG: LẠC KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG LÀ DỤC

Một hiểu lầm:

“Phật giáo dạy phải loại bỏ mọi cảm giác dễ chịu.”

Không đúng.

Kinh phân biệt:

dục lạc

với:

hỷ lạc sinh từ ly và định.

Jhāna cho thấy:

sukha

có thể tồn tại trong một trạng thái:

ly dục.

XXXIII. NHƯNG CŨNG KHÔNG CHẤP THỦ THIỀN LẠC

Tiến trình bốn thiền cho thấy:

ngay cả:

pīti

rồi:

sukha

cũng được:

vượt qua.

Do đó mục tiêu không phải:

tìm một trạng thái sung sướng rồi bám giữ nó.

Tứ thiền tự thân thể hiện:

sự tinh luyện bằng buông bỏ.

XXXIV. TỨ THIỀN VÀ TRÍ TUỆ

Trong nhiều bài kinh thuộc lộ trình tuần tự:

sau Tứ thiền:

tâm trở nên:

định tĩnh

thanh tịnh

trong sáng

nhu nhuyễn

không dao động

và có thể được hướng tới:

các thắng trí

và cuối cùng:

trí đoạn tận các lậu hoặc.

Vì vậy:

định không phải điểm kết thúc của toàn bộ con đường.

XXXV. TỨ THIỀN KHÔNG ĐỒNG NGHĨA NIẾT-BÀN

Đây là phân biệt căn bản:

JHĀNA

≠

NIBBĀNA.

Một trạng thái thiền dù:

rất an lạc

rất tĩnh

rất sâu

vẫn không vì thế tự động là:

giải thoát hoàn toàn.

Trong lộ trình kinh điển:

định

được sử dụng để hỗ trợ:

tri kiến và giải thoát.

XXXVI. TỨ THIỀN KHÔNG PHẢI BỐN CÕI

Cần phân biệt:

bốn tầng thiền

với:

các cõi tái sinh tương ứng với thiền trong vũ trụ luận Phật giáo.

Một bên là:

trạng thái tu tập.

Một bên là:

phân loại cảnh giới tái sinh.

Chúng:

có liên hệ trong giáo lý nghiệp

nhưng:

không phải cùng một khái niệm.

XXXVII. TỨ THIỀN KHÔNG PHẢI TỨ VÔ SẮC

Sau bốn thiền sắc giới, kinh còn nói tới các chứng đắc vô sắc:

  1. Không vô biên xứ

  2. Thức vô biên xứ

  3. Vô sở hữu xứ

  4. Phi tưởng phi phi tưởng xứ

Nhưng:

Tứ thiền ≠ Tứ vô sắc định.

Wiki nên tách thành:

hai mục riêng.

XXXVIII. BỐN THIỀN VÀ BỐN VÔ SẮC

Có thể minh họa:

TỨ THIỀN

1 → Sơ thiền
2 → Nhị thiền
3 → Tam thiền
4 → Tứ thiền

↓

sau đó trong những hệ trình bày thích hợp:

BỐN VÔ SẮC

5 → Không vô biên xứ
6 → Thức vô biên xứ
7 → Vô sở hữu xứ
8 → Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Nhưng không nên gọi toàn bộ:

“Tám thiền”

mà không giải thích sự phân loại.

XXXIX. TỨ THIỀN KHÔNG PHẢI TỨ NIỆM XỨ

Hai giáo lý khác nhau:

Tứ niệm xứ

Thân

Thọ

Tâm

Pháp.

Tứ thiền

bốn cấp độ jhāna.

Tuy nhiên:

niệm

và:

định

có quan hệ trong con đường tu tập.

XL. SATI KHÔNG BIẾN MẤT TRONG THIỀN SÂU

Đặc biệt ở:

Tam thiền

kinh nói rõ:

sato sampajāno

— có niệm và tỉnh giác.

Ở:

Tứ thiền

lại nói:

upekkhā-sati-pārisuddhi

— sự thanh tịnh của niệm nhờ xả.

Do đó không nên mô tả jhāna đơn giản là:

“tâm hoàn toàn mất nhận biết.”

XLI. TỨ THIỀN VÀ NĂM TRIỀN CÁI

Có thể biểu diễn toàn bộ tiến trình:

KĀMACCHANDA

BYĀPĀDA

THĪNA-MIDDHA

UDDHACCA-KUKKUCCA

VICIKICCHĀ

↓

ĐƯỢC ĐOẠN / LẮNG

↓

LY DỤC – LY BẤT THIỆN

↓

SƠ THIỀN

↓

NHỊ THIỀN

↓

TAM THIỀN

↓

TỨ THIỀN.

XLII. BẢNG TÓM TẮT BỐN THIỀN

TầngĐặc điểm kinh điển nổi bật
Sơ thiềnLy dục, ly bất thiện; vitakka-vicāra; hỷ lạc sinh từ ly
Nhị thiềnVitakka-vicāra lắng; nội tĩnh, nhất thống; hỷ lạc sinh từ định
Tam thiềnHỷ lắng; xả, niệm, tỉnh giác; còn lạc
Tứ thiềnVượt lạc và khổ; không khổ không lạc; niệm thanh tịnh bởi xả

Cấu trúc này được xác nhận lặp lại trong nhiều kinh, trong đó có DN 2, DN 33 và AN 5.14.

XLIII. NHỮNG ĐIỀU CẦN TRÁNH

“Sơ thiền chỉ là thư giãn.”

Không đủ.

Kinh có:

những điều kiện và đặc điểm cụ thể.

“Thiền càng cao thì hỷ lạc càng mạnh.”

Không đúng với:

cấu trúc bốn thiền.

Hỷ:

biến mất ở Tam thiền.

Lạc:

được vượt qua ở Tứ thiền.

“Tứ thiền là trạng thái mất ý thức.”

Không.

Niệm và xả được nhấn mạnh đặc biệt ở:

Tam và Tứ thiền.

“Chứng Tứ thiền là chứng A-la-hán.”

Không.

Định và giải thoát:

có liên hệ nhưng không đồng nhất.

“Jhāna chính là Niết-bàn.”

Không.

“Tứ thiền và Tứ vô sắc là một.”

Không.

“Tứ thiền là bốn phương pháp thiền khác nhau.”

Không chính xác.

Chúng là:

bốn tầng jhāna nối tiếp trong một cấu trúc tinh luyện.

XLIV. PHÂN TẦNG NGUỒN

Nền tảng Nikāya

Các nguồn quan trọng gồm:

DN 2 — Sāmaññaphala Sutta

Trình bày đầy đủ Tứ thiền cùng bốn ví dụ.

MN 39 — Mahā-Assapura Sutta

Đặt Tứ thiền trong lộ trình tu tập tuần tự và cũng có bốn ví dụ.

DN 33 — Saṅgīti Sutta

Liệt kê rõ bốn jhāna.

AN 5.14

Dùng Tứ thiền để định nghĩa sức mạnh của định.

Ngoài ra công thức Tứ thiền còn xuất hiện:

rất rộng trong Nikāya.

XLV. KHÔNG ĐƯA HỆ THỐNG HẬU KỲ NGƯỢC VÀO KINH

Khi viết phần Nền tảng kinh điển, cần tránh trình bày ngay các hệ thống chi tiết về:

parikamma-samādhi

upacāra-samādhi

appanā-samādhi

nimitta

paṭibhāga-nimitta

40 kammaṭṭhāna

hay các sơ đồ chi tiết của:

Visuddhimagga

như thể:

tất cả đều nằm trong công thức Tứ thiền của Nikāya.

Những nội dung đó thích hợp hơn với:

B2 — Giảng giải Theravāda.

XLVI. CŨNG KHÔNG NÊN ÁP TRANH LUẬN HIỆN ĐẠI VÀO B1

Ngày nay có nhiều cách giải thích khác nhau về:

độ sâu của jhāna

mức độ nhận biết thân

vai trò của vitakka-vicāra

“jhāna nhẹ” và “jhāna sâu”

v.v.

Những tranh luận này:

có giá trị nghiên cứu

nhưng không nên làm lu mờ:

công thức kinh điển chung.

B1 nên giữ:

những gì văn bản nói rõ.

XLVII. SƠ ĐỒ CỐT LÕI

NĂM TRIỀN CÁI

↓

LY DỤC – LY BẤT THIỆN

↓

SƠ THIỀN

VITAKKA + VICĀRA + PĪTI + SUKHA

↓

bỏ:

VITAKKA + VICĀRA

↓

NHỊ THIỀN

NỘI TĨNH + NHẤT THỐNG + PĪTI + SUKHA

↓

PĪTI lắng

↓

TAM THIỀN

UPEKKHĀ + SATI + SAMPAJAÑÑA + SUKHA

↓

vượt:

SUKHA – DUKKHA

↓

TỨ THIỀN

UPEKKHĀ + SATI-PĀRISUDDHI

KHÔNG KHỔ – KHÔNG LẠC

↓

tâm trở thành nền tảng mạnh mẽ cho:

TRÍ TUỆ

↓

GIẢI THOÁT.

XLVIII. Ý NGHĨA CỐT LÕI

Tứ thiền cho thấy một nguyên lý rất đặc trưng của con đường tu tập:

Sự sâu sắc không nhất thiết đến từ việc có thêm, mà từ việc buông bớt.

Sơ thiền đã vượt:

dục và bất thiện.

Nhị thiền vượt:

vitakka-vicāra.

Tam thiền vượt:

pīti.

Tứ thiền vượt:

sukha và dukkha

để đạt đến:

xả và niệm thanh tịnh.

Do đó tiến trình có thể cô đọng:

LY

↓

ĐỊNH

↓

LẮNG HỶ

↓

XẢ

↓

THANH TỊNH.

Tứ thiền không phải mục tiêu cuối cùng thay thế:

trí tuệ

hay:

Niết-bàn.

Trong cấu trúc con đường của kinh điển, chúng là sự huấn luyện tâm cực kỳ quan trọng:

tâm tán loạn

↓

được thu nhiếp

↓

tâm bị triền cái che phủ

↓

được làm trong sáng

↓

tâm chạy theo dục

↓

được ly dục

↓

tâm dao động

↓

được định tĩnh

↓

để trở thành một nền tảng thích hợp cho:

thấy biết như thật

và:

giải thoát.

Vì vậy, khi đặt Tứ thiền trong toàn bộ giáo pháp, công thức quan trọng không phải:

“Thiền để tìm cảm giác đặc biệt.”

Mà là:

GIỚI

↓

ĐOẠN TRIỀN CÁI

↓

ĐỊNH

↓

TỨ THIỀN

↓

TUỆ

↓

LY THAM

↓

GIẢI THOÁT.

Giáo lý liên quan

37 phẩm trợ đạoBát Chánh ĐạoDuyên khởiGiới – Định – TuệKhổKiến – Văn – Giác – TriNghiệpNghiệp và quả của nghiệp