“Phật tính sẵn có” ↔ “Phải tu mới thành Phật”: Có sẵn điều gì và phải tu điều gì?
Giải thích Phật tính trong Đại thừa như khả năng hoặc nền tảng giác ngộ và vì sao cần tu giới, định, tuệ, Bồ-tát hạnh để thành Phật; phân biệt với vô ngã và Nikāya.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 118 / 167
“Đốn ngộ” ↔ “Tiệm tu”: Nếu đã ngộ, tại sao còn phải tu?
Đốn ngộ là thấy ra trực tiếp; tiệm tu là tiếp tục chuyển hóa tập khí. Hai mặt có thể bổ sung nhau, nhưng không nên nhầm thoáng sáng tỏ với giải thoát viên mãn.
“Không làm gì cả” ↔ Chánh tinh tấn: Vô tác có phải thụ động?
“Không làm gì” trong thiền không đồng nghĩa thụ động; Chánh tinh tấn là nỗ lực đúng hướng để giảm bất thiện, phát triển thiện pháp mà không gượng ép hay chấp kết quả.
“Không mong cầu” ↔ Phát nguyện giác ngộ: Muốn giải thoát có phải Ái?
Không mong cầu là buông chấp thủ; phát nguyện giác ngộ có thể là ý hướng thiện. Phân biệt khát ái taṇhā và chanda qua kinh Pāli và thực hành.
“Buông bỏ” ↔ “Tinh tấn”: Buông mà vẫn cố gắng thế nào?
Buông bỏ là không chấp thủ vào thành bại; Chánh tinh tấn là tiếp tục vun bồi thiện pháp và từ bỏ bất thiện. Hai điều hỗ trợ nhau.
“Sống trong hiện tại” ↔ Quán nghiệp quá khứ và chuẩn bị tương lai
Sống trong hiện tại không phủ nhận việc học từ nghiệp quá khứ và chuẩn bị tương lai; điều quan trọng là tỉnh thức, không bị hối tiếc hoặc kỳ vọng trói buộc.
“Không nghĩ quá khứ” ↔ Đức Phật nói về nhiều đời quá khứ: Khác nhau ở đâu?
MN 131 khuyên không bám víu quá khứ, không cấm ghi nhớ. MN 4 trình bày trí nhớ các đời trước nhằm thấy sinh tử, không nhằm nuôi dưỡng bản ngã.
“Không mong tương lai” ↔ Phát nguyện thành Phật: Có mâu thuẫn?
“Không mong tương lai” ↔ Phát nguyện thành Phật: Có mâu thuẫn? Trả lời trực tiếp Không nhất thiết mâu thuẫn. Lời dạy không mong ngóng tương lai nhằm ngăn tâm bị lôi cuốn bởi tham ái, ảo tưởng và sự đồng nhất với một cái tôi sẽ trở thành trong tương lai. Phát nguyện thành Phật, đặc biệt trong truyền thống Bồ-tát Đại thừ…
“Không phân biệt” ↔ Phải phân biệt thiện và bất thiện
“Không phân biệt” ↔ Phải phân biệt thiện và bất thiện Trả lời ngắn Không phân biệt theo nghĩa không kỳ thị, không chấp vào nhãn dán về con người không đồng nghĩa với việc đánh mất khả năng nhận biết thiện và bất thiện. Trong thực hành Phật giáo, người tu cần trí tuệ để nhận ra hành vi nào dẫn đến khổ đau, hành vi nào d…
“Bất nhị” ↔ Chánh kiến và Tà kiến vẫn khác nhau
“Bất nhị” ↔ Chánh kiến và Tà kiến vẫn khác nhau Trả lời ngắn Bất nhị không có nghĩa là mọi quan điểm đều đúng như nhau. Trong một số kinh điển Đại thừa, “bất nhị” chỉ cái thấy vượt sự bám chấp vào những cặp đối đãi được xem như các thực thể tuyệt đối, độc lập. Trong khi đó, Chánh kiến và Tà kiến là những phân định thiế…
“Không phán xét” ↔ Trí tuệ phải thấy điều gì nên làm và không nên làm
Không phán xét con người không có nghĩa bỏ qua đúng sai; trí tuệ phân biệt hành vi thiện, bất thiện để hành động có trách nhiệm và từ bi.
“Tất cả chúng sinh bình đẳng” ↔ Nghiệp và căn cơ mỗi người khác nhau
Bình đẳng trong từ bi và sự tôn trọng không có nghĩa mọi người có nghiệp, hoàn cảnh hay căn cơ giống nhau; hiểu khác biệt để hỗ trợ đúng cách.
“Không có chúng sinh để độ” ↔ Bồ-tát nguyện độ vô lượng chúng sinh
Bồ-tát phát nguyện cứu giúp vô lượng chúng sinh nhưng không chấp vào một cái tôi cứu độ hay một chúng sinh có tự tính bất biến.
“Không có người bố thí” ↔ Bố thí Ba-la-mật vẫn phải thực hành
Bố thí Ba-la-mật không phủ nhận người cho và người nhận theo nghĩa thông thường, mà hướng người tu cho đi có trí tuệ, không chấp công.
“Không người tu, không pháp tu” ↔ Vì sao vẫn phải tu?
“Không người tu, không pháp tu” ↔ Vì sao vẫn phải tu? Trả lời ngắn gọn “Không người tu, không pháp tu” không có nghĩa là không cần thực hành. Đây là cách nói nhằm tháo gỡ sự chấp thủ vào một bản ngã cố định đang tu và vào pháp tu như một vật sở hữu tuyệt đối. Trên bình diện đời sống, một người vẫn có thể giữ giới, học…
“Không có Phật để thành” ↔ Bồ-tát đạo hướng đến Phật quả
Không chấp vào một Phật quả như vật sở hữu không có nghĩa bỏ tu. Bồ-tát vẫn phát tâm, hành trì trí tuệ và từ bi, nhưng không lấy bản ngã làm trung tâm.
“Không trụ Niết-bàn” ↔ Niết-bàn vẫn là cứu cánh
Niết-bàn là cứu cánh đoạn tận khổ; “không trụ Niết-bàn” trong Đại thừa nêu bật trí tuệ không chấp và lòng đại bi không bỏ chúng sinh.
“Không thủ đắc” ↔ Thánh quả vẫn được kinh điển mô tả
Không thủ đắc là không chấp vào cái tôi sở hữu giác ngộ; kinh điển vẫn mô tả Thánh quả và sự chuyển hóa thực sự trên đường tu.
“Pháp vốn thanh tịnh” ↔ Thế giới đầy phiền não
Làm rõ “pháp vốn thanh tịnh” trong ngữ cảnh tính Không và thanh lọc tâm, không phủ nhận phiền não hay trách nhiệm nhân quả.
“Tâm vốn thanh tịnh” ↔ Vì sao cần tu vô lượng pháp môn?
Làm rõ vì sao lời dạy về tâm thanh tịnh không khiến tu tập trở nên thừa; phân biệt kinh Pāli và phương tiện Đại thừa.
“Chúng sinh vốn là Phật” ↔ Chúng sinh vẫn luân hồi
Phật tính không đồng nghĩa mọi chúng sinh đã giác ngộ; khi vô minh và chấp thủ còn, luân hồi vẫn tiếp diễn, nên vẫn cần tu tập.
Khi hai câu Phật pháp mâu thuẫn – Trước tiên hãy hỏi chúng thuộc hệ kinh và tầng nghĩa nào
Khi hai câu Phật pháp có vẻ mâu thuẫn, cần xác định nguồn kinh, ngữ cảnh, truyền thống và tầng nghĩa trước khi kết luận; không xóa bỏ những khác biệt thật.
Vô ngã ↔ “Tự mình làm điều ác, tự mình làm mình ô nhiễm”
Vô ngã không phủ nhận trách nhiệm đạo đức: Pháp Cú 165 nói về tự chịu trách nhiệm; SN 22.59 phủ nhận sự chấp thủ vào một tự ngã bất biến.
Vô ngã ↔ “Tự mình thanh tịnh chính mình”
Vô ngã không phủ nhận trách nhiệm tự thanh lọc. Pháp Cú 165 khuyến khích tự sửa mình; SN 22.59 chỉ ra năm uẩn không phải một tự ngã bất biến.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.