Tin Nghiệp không phải lý do để bỏ mặc nạn nhân
Tin vào nghiệp không phải lý do để bỏ mặc hay đổ lỗi cho nạn nhân; cần bảo vệ, hỗ trợ và ngăn chặn hành vi gây hại.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 122 / 167
“Đó là nghiệp của họ” có thể trở thành một dạng vô cảm thế nào?
Đừng dùng câu “đó là nghiệp của họ” để đổ lỗi hay bỏ mặc người gặp nạn: hiểu nghiệp đúng cần trách nhiệm, lòng từ bi và hành động thiết thực.
Không biết nghiệp quá khứ của người khác thì đừng phán đoán
Không thể biết nghiệp quá khứ của người khác chỉ từ bất hạnh hiện tại. Kinh điển khuyên thận trọng khi suy đoán quả nghiệp, tránh đổ lỗi và ưu tiên giúp người.
Nghiệp cá nhân ↔ Hậu quả tập thể
Nghiệp gắn với tác ý của mỗi người, còn hậu quả tập thể có nhiều nguyên nhân; không được suy đoán người gặp nạn đều mang cùng nghiệp xấu.
Có “nghiệp tập thể” theo nghĩa nào và cần cẩn trọng điều gì?
Nghiệp tập thể là cách diễn giải cần thận trọng: cùng chịu hậu quả không có nghĩa cùng nghiệp quá khứ hay cùng đáng chịu khổ.
Một xã hội chịu hậu quả chung không chứng minh mọi người có cùng nghiệp quá khứ
Một xã hội cùng chịu thiên tai, dịch bệnh hay chiến tranh không chứng minh mọi người có cùng nghiệp quá khứ; cần phân biệt nghiệp, nhân quả tự nhiên và trách nhiệm xã hội.
Nghiệp ↔ Ngẫu nhiên: Phật giáo có buộc mọi sự kiện phải có ý nghĩa đạo đức?
Nghiệp gắn với tác ý, không phải mọi sự kiện ngẫu nhiên hay bất hạnh đều mang ý nghĩa đạo đức; phân biệt nghiệp, duyên khởi và các nguyên nhân tự nhiên.
Một viên đá rơi trúng người có nhất thiết là quả nghiệp?
Đá rơi trúng người không chứng minh nghiệp xấu của nạn nhân. Phân biệt nguyên nhân vật lý, tác ý đạo đức và trách nhiệm cứu giúp theo AN 6.63, SN 36.21.
Kinh Sīvaka giúp giới hạn cách quy mọi thứ về nghiệp thế nào?
SN 36.21 bác bỏ quan điểm mọi cảm thọ đều chỉ do nghiệp quá khứ; nhiều điều kiện thân thể và hoàn cảnh cũng có thể dẫn đến cảm thọ.
Nghiệp không giải thích mọi nguyên nhân vật lý
Nghiệp gắn với tác ý và trách nhiệm đạo đức, không thay thế các nguyên nhân vật lý, sinh học và biện pháp phòng ngừa trong đời sống.
Nhưng hành động có chủ ý vẫn định hình con người và tương lai thế nào?
Hành động có chủ ý tạo khuynh hướng tâm và ảnh hưởng quan hệ, lựa chọn tương lai; nghiệp không định đoạt mọi sự kiện hay loại bỏ khả năng sửa đổi.
Tự do không phải không có điều kiện
Tự do không nằm ngoài điều kiện: duyên khởi và tác ý giúp hiểu ảnh hưởng của hoàn cảnh, thói quen và khả năng chuyển hóa trong tu tập.
Tự do là khả năng thay đổi phản ứng trong những điều kiện đang có
Tự do trong tu tập là khả năng nhận biết và thay đổi phản ứng giữa các điều kiện đang có, thông qua tác ý, tỉnh giác và việc rèn luyện thói quen lành mạnh.
Tu tập mở rộng khoảng không giữa kích thích và phản ứng như thế nào?
Tu tập giúp nhận diện cảm thọ, suy nghĩ và tác ý trước khi đáp lại, nhờ đó bớt phản ứng bốc đồng và lựa chọn hành vi ít gây hại hơn.
Chánh niệm – Chánh tinh tấn – Chánh kiến tạo “tự do có điều kiện”
Chánh kiến định hướng, chánh niệm nhận biết và chánh tinh tấn nuôi dưỡng hành động thiện; ba yếu tố phối hợp giúp mở rộng khả năng lựa chọn trong những điều kiện đang có.
Nghiệp không khóa tương lai – Chính vì có Duyên nên chuyển hóa mới khả thi
Nghiệp không định sẵn toàn bộ tương lai: nhờ duyên khởi, tác ý và những điều kiện hiện tại, con người có thể rèn luyện, sửa sai và chuyển hóa mà không phủ nhận hậu quả cũ.
Làm phước ↔ Tu giải thoát: Hai việc có giống nhau?
Làm phước và tu giải thoát liên hệ thế nào? Phân biệt tạo duyên lành với con đường giới, định, tuệ hướng đến đoạn trừ tham, sân, si.
Phước đưa đến quả lành nhưng có tự động đoạn Vô minh không?
Làm phước có thể đem lại quả lành và nâng đỡ tu tập, nhưng không tự động đoạn trừ vô minh. Giải thoát cần phát triển giới, định, tuệ và trí tuệ thấy đúng.
Bố thí rất nhiều nhưng vẫn có thể còn Chấp ngã
Bố thí nhiều vẫn có thể còn chấp ngã. Giá trị giúp người không đồng nghĩa với đã đoạn tâm mạn; cần quan sát tác ý, mong cầu được tôn vinh và thực hành buông xả.
Giữ giới rất tốt nhưng vẫn có thể còn Thân kiến
Giữ giới tốt vẫn có thể còn thân kiến. Giới giúp phòng hộ hành vi, còn đoạn trừ quan điểm chấp ngã nơi năm uẩn đòi hỏi chánh kiến và tuệ quán.
Thiền định rất sâu nhưng vẫn có thể còn Vô minh
Thiền định rất sâu chưa tự động đoạn trừ vô minh. Định hỗ trợ tâm vững chãi; tuệ thấy rõ khổ, nguyên nhân và con đường giải thoát mới là yếu tố quyết định.
Biết kinh rất nhiều nhưng vẫn có thể chưa thấy Pháp
Học thuộc và hiểu nhiều kinh là quý, nhưng thấy Pháp cần thực hành và tuệ giác; MN 22 và SN 56.11 cho thấy khác biệt giữa hiểu, suy xét và chuyển hóa.
Phước là nền thuận lợi, không nhất thiết là cứu cánh
Phước thiện tạo nền tảng thuận lợi cho đời sống và tu tập, nhưng muốn giải thoát cần chánh kiến, Bát Thánh đạo và trí tuệ đoạn trừ tham ái, vô minh.
Phước ↔ Tuệ: Làm sao hành thiện trở thành nền cho giải thoát?
Bố thí và giữ giới giúp nuôi dưỡng tâm thiện; kết hợp chánh niệm, chánh kiến và quán sát chấp thủ để phước trở thành nền cho tuệ giải thoát.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.