Ngã mạn không chỉ là nghĩ mình hơn người
Ngã mạn không chỉ là tự xem mình hơn người: cả sự so sánh hơn, bằng và kém cũng có thể nuôi chấp ngã. Giải thích theo SN 22.49 và hướng dẫn thực hành.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 56 / 167
“Tôi hơn” – “Tôi bằng” – “Tôi kém”: Vì sao cả ba đều còn so sánh?
Ba nhận định tôi hơn, tôi bằng, tôi kém đều có thể nuôi ngã mạn khi tâm chấp vị trí so sánh làm bản ngã.
Tự ti có phải một hình thức khác của chấp ngã?
Tự ti có thể liên hệ với chấp ngã khi tâm biến một thiếu sót có điều kiện thành bản sắc “tôi là người thấp kém”; không nên đánh đồng mọi cảm giác tự ti với ngã mạn.
Ghét chính mình vẫn cần một cái “Tôi” để ghét
Tự ghét bản thân đôi khi gắn với hình ảnh cái tôi bị kết án; quán vô ngã giúp tách hành vi, cảm thọ khỏi một bản chất bất biến, nhưng không thay thế chăm sóc sức khỏe tâm lý.
Muốn trở thành một phiên bản hoàn hảo của mình – Ai đang được xây dựng?
Muốn phát triển bản thân không sai; điều đáng quán sát là sự bám chấp vào hình ảnh “tôi hoàn hảo” khiến ta sợ lỗi và quên nhân duyên.
Tu tập để hoàn thiện bản ngã hay để thấy xuyên qua bản ngã?
Tu tập không nhằm xây dựng một bản ngã hoàn hảo: cần phát triển giới, định, tuệ và thấy rõ năm uẩn vô ngã để buông chấp.
Vô ngã không yêu cầu xóa bỏ cá tính
Vô ngã không phải xóa bỏ cá tính, ký ức hay trách nhiệm; đó là thấy thân tâm và nét riêng đều do duyên sinh, biến đổi, không phải bản ngã bất biến.
Không có tự ngã thường hằng nhưng vẫn có nhân cách và trách nhiệm
Vô ngã không phủ nhận nhân cách hay trách nhiệm: năm uẩn không là tự ngã thường hằng, nhưng tác ý, nghiệp, hậu quả và sự tu dưỡng vẫn có ý nghĩa.
“Con người quy ước” và “tự ngã thường hằng” khác nhau ở đâu?
Con người theo quy ước vẫn có nhân cách, trách nhiệm; vô ngã phủ nhận một chủ thể thường hằng trong năm uẩn, không phủ nhận đời sống thực tế.
Từ “Tôi” quy ước đến chấp “Tôi” – Ranh giới nằm ở đâu?
Ranh giới nằm ở sự đồng nhất và chấp thủ năm uẩn như tự ngã, không phải ở việc dùng đại từ “tôi” theo quy ước để giao tiếp và nhận trách nhiệm.
Đạo Phật có thực sự dạy con người từ bỏ hạnh phúc?
Đạo Phật không phủ nhận hạnh phúc; dạy nhận diện khổ do bám víu, quý trọng niềm vui lành mạnh và phát triển an lạc bền vững.
Nếu Đức Phật nói về Khổ, hạnh phúc nằm ở đâu?
Đức Phật giảng về khổ để chỉ đường hết khổ, không phủ nhận niềm vui. Tìm hiểu Tứ Thánh đế, hạnh phúc cư sĩ theo AN 4.62 và an lạc giải thoát.
Lạc thọ có phải điều xấu?
Lạc thọ không xấu tự thân. Điều cần đoạn trừ là tham ái và chấp thủ đối với cảm thọ dễ chịu; thực hành quán thọ theo SN 36.3 và SN 36.6.
Hưởng thụ và chấp thủ vào hưởng thụ khác nhau thế nào?
Hưởng thụ là cảm nhận hay sử dụng điều dễ chịu; chấp thủ là nắm giữ và lệ thuộc vào nó. Phật giáo dạy sống chánh niệm, giữ giới, biết đủ và buông tham ái.
Vấn đề nằm ở khoái lạc hay ở sự lệ thuộc vào khoái lạc?
Khoái lạc không tự nó là điều xấu. Cần phân biệt cảm thọ dễ chịu với tham ái, lệ thuộc, đồng thời xét giới hạnh và hậu quả của hành vi.
Tại sao niềm vui vừa đạt được đã bắt đầu chứa khả năng mất đi?
Niềm vui mang tính vô thường vì phát sinh từ các điều kiện; trân trọng hiện tại mà không chấp thủ vào sự bất biến.
Hạnh phúc phụ thuộc điều kiện mong manh thế nào?
Hạnh phúc đời thường phụ thuộc nhiều điều kiện thay đổi. Nhận ra vô thường giúp biết ơn, chăm sóc duyên lành và bớt bám víu, không phủ nhận niềm vui.
“Khi có X tôi sẽ hạnh phúc” – Một lời hứa tâm liên tục dời về tương lai
Mục tiêu tương lai có thể chính đáng; khổ tăng khi ta đặt toàn bộ hạnh phúc vào một điều kiện duy nhất và liên tục trì hoãn sự an ổn hiện tại.
Tại sao đạt được mục tiêu lớn vẫn có thể cảm thấy trống rỗng?
Đạt mục tiêu lớn vẫn có thể thấy trống rỗng vì niềm vui tùy thuộc điều kiện, kỳ vọng và nhu cầu đời sống khác. Phật học hướng đến hiểu cảm thọ, giảm bám víu mà vẫn trân trọng thành tựu.
Ham muốn được thỏa mãn hay chỉ tạm im lặng?
Một mong muốn có thể được đáp ứng, nhưng tham ái chưa chắc chấm dứt. Phật học phân biệt nhu cầu chính đáng, động lực thiện lành và sự bám víu vào cảm thọ hay sở hữu.
Hạnh phúc của sở hữu và hạnh phúc của không cần sở hữu
Tài sản chính đáng có thể đem lại niềm vui; biết đủ và không chấp thủ giúp tâm bớt lệ thuộc vào sở hữu. AN 4.62 nói đến các niềm vui của cư sĩ.
Hạnh phúc của bố thí khác hạnh phúc của nhận được thế nào?
Hạnh phúc khi nhận đến từ nhu cầu được đáp ứng; hạnh phúc khi bố thí đến từ tâm rộng lượng. Hai niềm vui đều có giá trị khi đi cùng trí tuệ và biết ơn.
Hạnh phúc không hối hận sinh từ Giới như thế nào?
Giữ giới giúp bớt những hành động gây cắn rứt. Theo AN 10.1, không hối hận tạo điều kiện cho hân hoan, an tĩnh và định; nhận lỗi và sửa sai vẫn rất cần thiết.
Hạnh phúc của tâm không sân
Tâm không sân đem lại sự an ổn vì không nuôi ác ý, thù hận; có thể giữ ranh giới và giải quyết bất công mà không trả thù.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.