Saṅkhāra – Vì sao một từ có nhiều nghĩa theo văn cảnh?
Saṅkhāra có nghĩa khác nhau theo văn cảnh: hành trong Duyên khởi, Hành uẩn và các pháp hữu vi. Giải thích dựa SN 12.1, SN 22.79 và Pháp Cú 277.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 62 / 167
Dhamma – Một từ nhưng có rất nhiều cách dịch
Dhamma có thể là Giáo pháp, đối tượng của ý, nhóm hiện tượng hoặc phẩm chất tâm tùy văn cảnh. Hướng dẫn phân biệt với AN 4.180, MN 148, MN 10.
Citta – Mano – Viññāṇa: Vì sao đều có lúc được dịch là tâm/thức?
Giải thích Citta, Mano và Viññāṇa trong Nikāya và các truyền thống, phân biệt tâm, ý, thức theo văn cảnh, sáu căn và năm uẩn.
Nibbāna – Tại sao dịch một từ có thể định hướng cách hiểu?
Giải thích vì sao cách dịch Nibbāna thành Niết-bàn, dập tắt, tịch diệt hay giải thoát dễ làm lệch cách hiểu; đối chiếu SN 38.1 và Ud 8.3.
Không nên xây một học thuyết chỉ từ một bản dịch
Một bản dịch kinh Phật không đủ để lập học thuyết: cần xét văn cảnh, đối chiếu Pāli/Sanskrit, các bản dịch, nguồn kinh và luận giải.
So sánh nhiều bản dịch kinh để làm gì?
So sánh nhiều bản dịch kinh để hiểu rõ thuật ngữ, văn cảnh, dị bản và mục đích thực hành; không tuyệt đối hóa một bản dịch.
Nikāya và A-hàm giúp kiểm tra văn bản như thế nào?
Đối chiếu Nikāya và A-hàm giúp phát hiện điểm chung, dị biệt và lịch sử truyền bản, nhưng cần tôn trọng văn cảnh và giới hạn chứng cứ.
Khi hai bản kinh song song khác nhau, nên xử lý thế nào?
Khi hai bản kinh tương ứng khác nhau, cần xác minh quan hệ văn bản, nguyên ngữ, văn cảnh và phân loại dị biệt trước khi đưa ra kết luận.
Phân biệt văn bản sớm và cách giải thích hậu kỳ
Phân biệt kinh điển sơ kỳ với chú giải và luận thư hậu kỳ, cách đối chiếu tư liệu, đánh giá niên đại và tránh gán lời luận sư cho Đức Phật.
Chú giải rất quan trọng nhưng không đồng nghĩa với chính văn kinh
Phân biệt chính văn kinh, chú giải, phụ chú và luận thư; giá trị của chú giải và sáu bước đối chiếu nguồn để tránh gán lời giải thích thành nguyên văn Đức Phật.
Không nên lấy quan điểm của một truyền thống làm định nghĩa cho toàn bộ Phật giáo
Không nên lấy định nghĩa của một trường phái đại diện cho toàn bộ Phật giáo; cần xác định nguồn kinh, luận, truyền thống và văn cảnh trước khi đối chiếu.
Khi viết Wiki, câu nào cần ghi rõ “theo Theravāda”?
Giải thích khi nào cần ghi “theo Theravāda” trong bài Wiki, phân biệt kinh, A-tỳ-đàm, chú giải và các truyền thống Phật giáo.
Khi nào cần ghi “theo Đại thừa”?
Các trường hợp cần ghi “theo Đại thừa” khi biên tập Wiki và cách phân biệt kinh, luận, Trung quán, Duy thức, Như Lai tạng với những giáo lý chung.
Khi nào cần ghi “theo Kim Cương thừa”?
Cách xác định khi nào bài Wiki cần ghi rõ “theo Kim Cương thừa”, phân biệt Tantra, quán đảnh, truyền thừa và giáo lý chung.
Khi nào có thể nói “các truyền thống Phật giáo nhìn chung đều...” ?
Chỉ khái quát rằng các truyền thống Phật giáo nhìn chung cùng chia sẻ một quan điểm khi có chứng cứ đại diện đủ rộng, xác định rõ phạm vi và nêu các khác biệt quan trọng.
Từ đọc kinh đến nghiên cứu Phật học – Học cách biết mức độ chắc chắn của điều mình viết
Phương pháp đánh giá độ chắc chắn khi nghiên cứu Phật học: phân biệt chính văn, diễn giải, truyền thống và thông tin chưa xác minh.
Điều này nằm trong kinh nào? – Câu hỏi đầu tiên trước một lời được gán cho Đức Phật
Hướng dẫn xác minh một lời được gán cho Đức Phật: tìm nguồn kinh, xác định người nói, đọc văn cảnh, phân biệt nguyên văn, diễn ý và chú giải.
Không tìm thấy trong kinh có nghĩa chắc chắn là giả?
Chưa tìm thấy một câu trong kinh không đủ khẳng định chắc chắn là giả; cần kiểm tra bản dịch, nguyên ngữ, phạm vi kinh điển và nguồn gốc trước khi quy kết lời Đức Phật.
Lời Tổ không phải lời Phật nhưng có vì thế mà vô giá trị?
Lời Tổ tuy không phải nguyên văn lời Đức Phật vẫn có giá trị giải thích và thực hành; cần kiểm chứng và ghi rõ nguồn.
Truyền thống về sau không phải kinh điển sớm nhưng vẫn có giá trị thế nào?
Truyền thống Phật giáo phát triển về sau vẫn có giá trị giải thích, thực hành, triết học và lịch sử; cần phân biệt rõ nguồn gốc với thẩm quyền kinh điển.
Lịch sử và đức tin có thể được trình bày cùng nhau mà không đánh đồng không?
Có thể trình bày lịch sử và đức tin Phật giáo trong cùng bài nếu phân biệt rõ chứng cứ, truyền thống tin nhận, lời kinh và giả thuyết còn bỏ ngỏ.
Một truyền thuyết Phật giáo nên được ghi là truyền thuyết khi nào?
Một câu chuyện nên được ghi là truyền thuyết khi có chứng cứ về việc lưu truyền nhưng chưa đủ bằng chứng xác nhận các tình tiết như sự kiện lịch sử; cần ghi nguồn, dị bản và ý nghĩa văn hóa.
Một câu chuyện tiền thân nên đọc như lịch sử hay văn học tôn giáo?
Truyện tiền thân (Jātaka) nên được đọc như văn học tôn giáo và giáo huấn; phân biệt kệ kinh tạng, truyện chú giải, đức tin và chứng cứ lịch sử.
Jātaka – Tiền thân Đức Phật nằm ở đâu giữa kinh điển, chú giải và văn học?
Jātaka vừa là bộ kệ thuộc Tiểu bộ kinh Pāli, vừa có phần truyện văn xuôi chú giải và nhiều dị bản văn học Phật giáo khác; cần phân biệt từng tầng nguồn.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.