Tánh Không ↔ Nhân quả – Không tự tính nên mới có thể thay đổi
Theo Trung quán, các pháp không có tự tính độc lập nên phát sinh và biến đổi tùy duyên; tính Không không phủ nhận nhân quả hay trách nhiệm.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 74 / 167
Tánh Không ↔ Đại bi – Trí tuệ và lòng bi không phải hai con đường tách biệt
Trong Phật giáo Đại thừa, Tánh Không giúp thấy các pháp duyên khởi, không có tự tính cố định; đại bi đưa trí tuệ ấy vào hành động giảm khổ có trách nhiệm.
Bồ-đề tâm ↔ Sáu Ba-la-mật
Bồ-đề tâm định hướng giác ngộ vì lợi ích chúng sinh; sáu Ba-la-mật chuyển nguyện ấy thành bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ.
Ba-la-mật ↔ Bồ-tát đạo
Ba-la-mật là các phẩm chất được hoàn thiện trong quá trình đi theo Bồ-tát đạo; sáu độ phối hợp để chuyển bồ-đề tâm thành hành động có từ bi và trí tuệ.
Phương tiện ↔ Trí tuệ trong Đại thừa
Trong Đại thừa, phương tiện thiện xảo giúp chọn cách lợi ích phù hợp với chúng sinh; trí tuệ Bát-nhã soi sáng duyên khởi và tính không để hành động không rơi vào chấp thủ.
Guru ↔ Bổn tôn ↔ Dakini trong một số hệ thống Kim Cương thừa
Giải thích mối liên hệ giữa Guru (đạo sư), Yidam (bổn tôn) và Dakini (không hành nữ) trong một số hệ thống Kim Cương thừa, cùng những giới hạn và lưu ý khi tiếp cận.
Sinh tử ↔ Niết-bàn – Khác biệt nằm ở đâu trong cái thấy?
Phân biệt sinh tử và Niết-bàn qua vô minh, chấp thủ và trí tuệ thấy duyên khởi; làm rõ cách diễn đạt của Phật giáo sơ kỳ và Trung quán Đại thừa.
Từ một cảm thọ đến toàn bộ con đường giải thoát
Từ một cảm thọ, nhận biết xúc–thọ–ái và thực hành giới, định, tuệ để giảm chấp thủ và hướng đến giải thoát.
Nếu chỉ hiểu một điều về Khổ, hãy hiểu Chấp thủ
Giải thích khổ và chấp thủ trong Tứ Thánh đế, duyên khởi, bốn loại thủ và cách thực hành buông chấp mà không thờ ơ với cuộc sống.
Nếu chỉ hiểu một điều về Nghiệp, hãy hiểu Tác ý
Giải thích vì sao tác ý (cetanā) là trọng tâm của nghiệp, phân biệt ý định với hậu quả và cách thực hành có trách nhiệm.
Nếu chỉ hiểu một điều về Nhân quả, hãy hiểu Duyên
Nhân quả vận hành trong mạng lưới điều kiện; hiểu duyên giúp tránh định mệnh luận và biết chuyển hóa khổ bằng hành động hiện tại.
Nếu chỉ hiểu một điều về Vô thường, hãy nhìn sự sinh diệt ngay hiện tại
Vô thường được nhận ra trực tiếp khi quan sát cảm thọ, ý nghĩ và thân tâm sinh khởi, biến đổi, chấm dứt ngay trong hiện tại.
Nếu chỉ hiểu một điều về Vô ngã, đừng biến nó thành “không tồn tại”
Vô ngã không phủ nhận sự tồn tại quy ước của con người, mà phủ nhận một tự ngã thường hằng, độc lập và hoàn toàn làm chủ năm uẩn.
Nếu chỉ hiểu một điều về Duyên khởi, đừng tìm một nguyên nhân duy nhất
Duyên khởi cho thấy khổ và các hiện tượng phát sinh tùy thuộc nhiều điều kiện; hiểu đúng giúp thay đổi những duyên đang nuôi dưỡng khổ thay vì tìm một nguyên nhân duy nhất.
Nếu chỉ hiểu một điều về Tứ Thánh Đế, hãy nhớ bốn nhiệm vụ
Tứ Thánh Đế gắn với bốn nhiệm vụ: liễu tri khổ, đoạn trừ tập, chứng ngộ diệt và tu tập đạo.
Nếu chỉ hiểu một điều về Bát Chánh Đạo, đừng chia nó thành tám con đường riêng
Bát Chánh Đạo là một con đường gồm tám yếu tố tương trợ: chánh kiến, tư duy, ngữ, nghiệp, mạng, tinh tấn, niệm và định. Giới–định–tuệ cần cùng được phát triển.
Nếu chỉ hiểu một điều về Giới, hãy nhìn khả năng không làm hại
Giới (sīla) là sự rèn luyện không cố ý làm hại qua thân và lời nói, giúp giảm hối hận, nuôi dưỡng trách nhiệm và tạo nền tảng cho định, tuệ.
Nếu chỉ hiểu một điều về Định, đừng nhầm yên lặng với giải thoát
Định giúp tâm an ổn và tập trung, nhưng sự yên lặng chưa đồng nghĩa với giải thoát. Chánh định cần đi cùng giới, chánh kiến và trí tuệ đoạn trừ chấp thủ.
Nếu chỉ hiểu một điều về Tuệ, hãy phân biệt biết với thấy
Phân biệt hiểu biết giáo lý với tuệ giác thấy rõ các pháp trong kinh nghiệm, qua học hỏi, quan sát và chuyển hóa chấp thủ.
Nếu chỉ hiểu một điều về Chánh niệm, đừng tách nó khỏi Chánh kiến
Chánh niệm trong Bát Chánh Đạo cần đi cùng Chánh kiến, Giới và Chánh tinh tấn để hướng đến giảm khổ, không chỉ tăng khả năng chú ý.
Nếu chỉ hiểu một điều về Thiền, đừng chạy theo trải nghiệm
Thiền không phải săn tìm trải nghiệm đặc biệt: hãy quan sát thân tâm, giảm chấp thủ và nuôi dưỡng giới, định, tuệ.
Nếu chỉ hiểu một điều về Bố thí, hãy nhìn sự buông ra của tâm
Bố thí là cơ hội tập buông tâm nắm giữ, cho bằng thiện ý, tôn trọng và trong khả năng, không biến món quà thành sự đòi hỏi.
Nếu chỉ hiểu một điều về Công đức, đừng biến nó thành tài khoản tích điểm
Công đức là sự vun bồi nhân thiện qua bố thí, trì giới và tu tâm; không phải điểm số để đổi lấy may mắn hay bảo đảm quả báo.
Nếu chỉ hiểu một điều về Sám hối, hãy thay đổi nghiệp đang tạo
Sám hối trong Phật giáo không chỉ là nhận lỗi hay làm nghi thức, mà phải gắn với sửa hành vi, khắc phục hậu quả và chuyển hóa tác ý đang tạo nghiệp.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.