Đại Toàn Thiện và Đại Thủ Ấn nói về giải thoát theo ngôn ngữ nào?
Đại Toàn Thiện nhấn mạnh rigpa và sự thanh tịnh nguyên sơ; Đại Thủ Ấn nhấn mạnh bản tánh tâm, tính Không và sáng biết. Cả hai cần hiểu trong bối cảnh truyền thừa.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 77 / 167
Có phải mỗi truyền thống đang nói về một Niết-bàn khác nhau?
Các truyền thống Phật giáo không nhất thiết nói về những Niết-bàn riêng biệt; có mục tiêu khổ diệt chung nhưng khác nhau trong phân tích, lý tưởng và phương pháp giải thoát.
Niết-bàn là đoạn diệt, thực tại tối hậu hay sự chấm dứt Chấp thủ?
Niết-bàn không phải đoạn diệt linh hồn: kinh sớm nhấn mạnh đoạn tận tham, sân, si và chấp thủ. So sánh cách nói vô vi, thắng nghĩa và thực hành.
Có nên dùng một định nghĩa Niết-bàn cho toàn bộ Phật giáo?
Có thể dùng định nghĩa Niết-bàn khái quát để nhập môn, nhưng phải phân biệt kinh Pāli, Theravāda, Trung quán và các truyền thống Đại thừa.
Những điểm các truyền thống đồng thuận về giải thoát
Những điểm chung về giải thoát trong các truyền thống Phật giáo: vượt khổ, đoạn trừ phiền não, tu tập đạo đức và trí tuệ, đồng thời tôn trọng khác biệt giáo nghĩa.
Những điểm cần để mở thay vì cố ép thành một câu trả lời duy nhất
Khi so sánh các truyền thống Phật giáo, cần để mở những vấn đề chưa được kinh điển xác quyết hoặc chưa đủ chứng cứ; phân biệt điểm chung, khác biệt giáo nghĩa và giá trị thực hành.
Tâm trong kinh Nikāya được nói đến như thế nào?
Trong kinh Nikāya, citta, mano và viññāṇa diễn tả những khía cạnh của tâm và thức tùy ngữ cảnh; thức sinh do duyên, tâm biến đổi và có thể tu tập để giảm tham, sân, si.
Citta – Mano – Viññāṇa có phải ba loại tâm?
Citta, mano và viññāṇa là các thuật ngữ chỉ tâm, ý, thức trong Nikāya; có sắc thái riêng theo ngữ cảnh nhưng không phải ba tự ngã độc lập.
Theravāda phân tích tâm thành các sát-na thế nào?
Vi Diệu Pháp Theravāda phân tích kinh nghiệm thành các sát-na tâm sinh diệt, với mô hình ba giai đoạn và lộ trình tâm; không phải phép đo khoa học.
Tâm và tâm sở trong A-tỳ-đàm
Vi Diệu Pháp Theravāda phân biệt tâm (citta) và 52 tâm sở (cetasika): bốn đặc điểm đồng sinh, bốn nhóm tâm sở, nghiệp và ứng dụng thực hành.
Bhavaṅga – Hữu phần là gì?
Hữu phần (bhavaṅga) là chức năng tâm duy trì dòng liên tục của đời sống theo A-tỳ-đàm Theravāda; không phải linh hồn hay tiềm thức.
Hữu phần có phải tiềm thức?
Bhavaṅga (hữu phần) trong A-tỳ-đàm Theravāda không đồng nhất với tiềm thức tâm lý học: đây là chức năng của các sát-na tâm sinh diệt giữa những lộ trình nhận thức.
Duy thức chia tám thức như thế nào?
Duy thức phân biệt năm thức giác quan, ý thức, mạt-na chấp ngã và A-lại-da thức liên quan chủng tử nghiệp; tất cả duyên sinh, không phải linh hồn.
Năm thức giác quan và Ý thức
Sáu thức gồm nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý thức; mỗi thức sinh khởi do căn, cảnh và các duyên, không phải chủ thể thường hằng.
Mạt-na thức – Cơ chế chấp “Ta” được giải thích thế nào?
Theo Duy thức, Mạt-na thức là cơ chế chấp ngã vi tế, thường lấy A-lại-da thức làm đối tượng; bốn phiền não đi kèm là ngã si, ngã kiến, ngã mạn, ngã ái.
A-lại-da thức – Dòng chứa chủng tử hay một cái Ta trá hình?
A-lại-da thức trong Duy thức là dòng thức duyên sinh liên hệ chủng tử nghiệp và huân tập, không phải linh hồn hay cái Ta bất biến.
Tám thức chuyển thành bốn trí nghĩa là gì?
Trong Duy thức, tám thức được chuyển y thành bốn trí: năm thức đầu thành Thành sở tác trí, ý thức thành Diệu quan sát trí, Mạt-na thành Bình đẳng tánh trí và A-lại-da thành Đại viên cảnh trí.
Tâm trong Trung quán có tự tính không?
Theo Trung quán, tâm không có tự tính độc lập nhưng vẫn nhận biết theo duyên khởi; tính Không không phủ nhận kinh nghiệm, nghiệp hay tu tập.
Nếu tâm cũng Không, ai đang nhận biết Tánh Không?
Theo Trung quán, hành giả nhận biết tính Không trên bình diện quy ước; không có người biết hay tâm biết mang tự tính độc lập.
Tâm sáng chói trong kinh điển sớm nghĩa là gì?
AN 1.49–52 gọi tâm là sáng chói nhưng có thể bị cấu uế ô nhiễm hoặc được giải thoát; trọng tâm là tu tập, không khẳng định một linh hồn sáng chói bất biến.
“Tâm vốn thanh tịnh” có phải lời dạy rằng ta đã là Phật?
“Tâm vốn thanh tịnh” không có nghĩa mọi người đã giác ngộ thành Phật; cần phân biệt kinh Pāli về tâm sáng chói, tu tập đoạn phiền não và những cách hiểu Phật tính trong Đại thừa.
Tâm thanh tịnh và Như Lai tạng có thể đồng nhất không?
Tâm sáng chói trong kinh Pāli và Như Lai tạng trong Đại thừa có nét tương đồng về khả năng thanh lọc phiền não nhưng không thể đồng nhất về giáo lý và lịch sử.
Phật tính có phải bản tâm?
Phật tính có thể được liên hệ với “bản tâm” trong một số truyền thống Đại thừa, nhưng không phải một linh hồn thường hằng và không đồng nghĩa ở mọi kinh luận.
Thiền tông nói “bản tâm” theo nghĩa nào?
Bản tâm trong Thiền tông là ngôn ngữ chỉ sự nhận biết không chấp trước và việc nhận ra tự tánh, không phải linh hồn bất biến.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.