Nghiệp và luật hấp dẫn có liên quan không?

Ngày nay ta thường gặp những câu như:

“Bạn nghĩ gì, bạn sẽ thu hút điều đó.”

“Năng lượng nào sẽ hấp dẫn năng lượng tương ứng.”

“Muốn giàu hãy phát ra tần số của sự giàu có.”

“Nghĩ tích cực sẽ thu hút điều tích cực.”

“Đó chính là nghiệp mà Đức Phật đã dạy.”

Từ đây, nghiệp trong Phật giáo đôi khi được ghép với một khái niệm phổ biến trong văn hóa self-help hiện đại:

Law of Attraction – luật hấp dẫn.

Nhưng nếu đối chiếu nghiêm túc:

Nghiệp trong Phật giáo không đồng nghĩa với “luật hấp dẫn”.

Giữa chúng có thể có một vài điểm tương đồng bề ngoài, đặc biệt ở ý tưởng rằng:

tâm và hành động của con người có ảnh hưởng đến cuộc đời.

Nhưng cơ chế, lịch sử và mục tiêu:

khác nhau rất đáng kể.

Đặc biệt, Phật giáo không dạy một quy luật đơn giản rằng:

“Bạn nghĩ đến điều gì đủ mạnh thì vũ trụ sẽ gửi điều đó đến cho bạn.”

1. Trước hết: nghiệp là gì?

Pāli:

kamma.

Sanskrit:

karma.

Nghĩa cơ bản:

hành động.

Trong Phật giáo, yếu tố đặc biệt quan trọng là:

cetanā – tác ý.

Một lời dạy nổi tiếng trong kinh điển Pāli xác định về đại ý:

Chính tác ý là nghiệp; có tác ý rồi, người ta hành động bằng thân, khẩu và ý.

Vì vậy:

nghiệp không đơn giản là “năng lượng”.

2. Nghiệp cũng không phải “vũ trụ trả lại những gì bạn phát ra”

Trong Phật giáo không cần giả định:

một vũ trụ có ý thức đang quan sát mong muốn của từng người rồi gửi sự kiện tương ứng đến họ.

Nghiệp vận hành trong:

mạng lưới nhân duyên.

Không phải:

dịch vụ đặt hàng của vũ trụ.

3. “Luật hấp dẫn” là gì?

Trong hình thức self-help hiện đại, luật hấp dẫn thường được diễn đạt:

“Like attracts like – cái giống nhau hấp dẫn nhau.”

Theo đó:

• suy nghĩ tích cực thu hút sự kiện tích cực;

• suy nghĩ tiêu cực thu hút sự kiện tiêu cực;

• tập trung vào giàu có thu hút giàu có;

• tập trung vào thiếu thốn thu hút thiếu thốn.

Một số phiên bản còn sử dụng những từ như:

• năng lượng;

• rung động;

• tần số;

• manifestation;

• universe;

• abundance.

4. Đây không phải cách nghiệp được định nghĩa trong kinh Phật

Phật giáo không nói:

“Hãy tưởng tượng một chiếc xe thật rõ và vũ trụ sẽ đưa chiếc xe đến.”

Nó quan tâm nhiều hơn đến:

Tâm nào đang thúc đẩy hành động?

Tham, sân, si hay vô tham, vô sân, vô si?

Hành động ấy tạo khổ hay giảm khổ?

5. Một suy nghĩ thoáng qua không tự động tạo ra một sự kiện bên ngoài tương ứng

Ví dụ:

một người nghĩ:

“Ngày mai tôi muốn trúng xổ số.”

Điều đó:

không làm xác suất trúng xổ số thay đổi chỉ vì ý nghĩ mạnh hơn.

Nếu người ấy:

• tưởng tượng;

• khẳng định tích cực;

• visualise;

• “nâng rung động”

thì vẫn không có cơ sở Phật học để nói:

vũ trụ phải đưa giải thưởng cho họ.

6. Nghiệp ý có tồn tại không?

Có.

Phật giáo nói đến:

• thân nghiệp;

• khẩu nghiệp;

• ý nghiệp.

Nhưng:

“ý nghiệp” không có nghĩa mọi hình ảnh tưởng tượng đều được vũ trụ hiện thực hóa.

7. Tâm có hậu quả vì tâm định hướng hành động

Ví dụ:

một người thường xuyên nuôi dưỡng:

sân hận.

Tâm sân có thể dẫn đến:

• lời nói thô bạo;

• hành vi bạo lực;

• quyết định thiếu sáng suốt;

• quan hệ xấu;

• thói quen sân ngày càng mạnh.

Ở đây:

tâm thực sự ảnh hưởng tương lai.

Nhưng không cần giả định:

“tần số sân” phát ra ngoài vũ trụ rồi hút tai họa về.

8. Đây là khác biệt cực kỳ quan trọng

Có hai mô hình:

Mô hình A

Tâm → hành vi → thói quen → quyết định → quan hệ → điều kiện mới → hậu quả.

Đây là:

chuỗi nhân duyên có thể hiểu được.

Mô hình B

Tôi nghĩ X → phát tần số X → vũ trụ nhận tín hiệu → vũ trụ gửi X đến tôi.

Mô hình thứ hai:

không phải giáo lý nghiệp tiêu chuẩn của Phật giáo.

9. Nhưng suy nghĩ tích cực có thể làm cuộc sống tốt hơn không?

Có thể.

Ví dụ một người tin rằng:

mình có khả năng cải thiện.

Niềm tin đó có thể khiến họ:

• kiên trì hơn;

• học nhiều hơn;

• thử nhiều lần hơn;

• giao tiếp tự tin hơn;

• phục hồi tốt hơn sau thất bại.

Kết quả:

xác suất thành công có thể tăng.

10. Nhưng đó không nhất thiết là “luật hấp dẫn”

Ta có thể giải thích bằng:

tâm lý học và hành vi.

Ví dụ:

niềm tin → hành động → phản hồi → học tập → kết quả.

Không cần thêm:

“vũ trụ bị rung động của tôi hấp dẫn.”

11. Self-fulfilling prophecy là một ví dụ

Một kỳ vọng:

có thể làm thay đổi hành vi.

Hành vi:

có thể góp phần tạo ra kết quả phù hợp với kỳ vọng ban đầu.

Ví dụ:

Tôi tin mình có thể học tốt.

↓

Tôi học đều hơn.

↓

Tôi chuẩn bị tốt hơn.

↓

Điểm số có thể tăng.

Điều này:

có cơ chế trung gian.

12. Nó rất khác với manifestation siêu nhiên

Không phải:

Tôi hình dung điểm 10.

↓

Vũ trụ nhận rung động.

↓

Điểm 10 xuất hiện.

Phật giáo:

không cần cơ chế này để giải thích nghiệp.

13. Placebo cũng thường bị dùng sai

Hiệu ứng placebo cho thấy:

kỳ vọng và bối cảnh có thể ảnh hưởng một số trải nghiệm và đáp ứng sinh lý.

Nhưng placebo không chứng minh:

“Tâm có thể tạo ra bất kỳ thực tại nào nó muốn.”

14. Nghĩ tích cực không khiến mọi bệnh biến mất

Nếu một người bị:

nhiễm trùng nặng,

không nên nói:

“Chỉ cần nâng tần số và tin rằng mình khỏe.”

Điều đó có thể:

nguy hiểm.

15. Phật giáo cũng không dạy phủ nhận thực tại đau khổ

Tứ Thánh Đế bắt đầu bằng:

nhìn thẳng vào dukkha.

Không phải:

“Đừng nghĩ đến khổ vì nghĩ đến khổ sẽ hút thêm khổ.”

Đây là một khác biệt rất sâu.

16. Phật giáo không phải “positive thinking” đơn giản

Người học Phật được khuyến khích:

thấy sự vật như chúng đang là.

Có bệnh:

biết có bệnh.

Có già:

biết có già.

Có chết:

biết có chết.

Có đau:

biết có đau.

Không cần:

dùng suy nghĩ tích cực để phủ nhận chúng.

17. Chánh kiến không đồng nghĩa lạc quan

Chánh kiến có thể bao gồm:

nhìn thấy những sự thật rất khó chịu.

Ví dụ:

• vô thường;

• bệnh;

• già;

• chết;

• hậu quả của tham ái.

Điều quan trọng không phải:

“nghĩ tích cực.”

Mà là:

“thấy đúng.”

18. Đây là khác biệt giữa Phật giáo và nhiều phiên bản Law of Attraction

Law of Attraction thường nhấn mạnh:

Tập trung vào điều bạn muốn.

Phật giáo lại thường hỏi:

Chính cái “muốn” ấy là gì?

Nó có phải taṇhā – ái không?

Ta đang giải thoát khỏi tham hay đang học cách tham hiệu quả hơn?

19. Đây là một khác biệt căn bản

Nếu mục tiêu là:

“Làm sao tôi dùng tâm để có nhiều tiền, quyền lực và đối tượng mình muốn hơn?”

thì đó chưa chắc:

đi cùng hướng với con đường giải thoát của Phật giáo.

20. Phật giáo không nói mọi mong muốn đều xấu

Cần phân biệt:

taṇhā – ái

với những dạng:

chanda – ý muốn/ước muốn có thể thiện lành.

Muốn:

• học Pháp;

• giữ giới;

• giúp người;

• phát triển trí tuệ;

• tu tập

không nhất thiết là:

tham ái.

21. Vì vậy vấn đề không phải “không được có mục tiêu”

Một người Phật tử hoàn toàn có thể:

• học nghề;

• lập kế hoạch;

• kinh doanh;

• tiết kiệm;

• chăm sóc gia đình;

• muốn cải thiện cuộc sống.

Nhưng phương pháp là:

nhân duyên thực tế.

Không phải:

đòi vũ trụ đáp ứng mong muốn.

22. Muốn giàu theo cách Phật giáo sẽ khác manifestation

Một cách tiếp cận thực tế có thể là:

học kỹ năng
→ làm việc
→ quản lý tài sản
→ tránh tiêu xài thiếu kiểm soát
→ tạo quan hệ lành mạnh
→ chấp nhận rủi ro
→ thích ứng hoàn cảnh.

Đây là:

tạo nhân và duyên.

23. Nhưng ngay cả tạo đủ nhiều nhân duyên cũng không bảo đảm kết quả tuyệt đối

Bởi:

ta không kiểm soát toàn bộ thế giới.

Có thể có:

• bệnh;

• khủng hoảng kinh tế;

• thiên tai;

• cạnh tranh;

• chính sách;

• hành động của người khác;

• những biến cố bất ngờ.

Đây là:

một thế giới duyên sinh, không phải máy bán hàng tự động.

24. Đây chính là điểm Law of Attraction dễ trở nên nguy hiểm

Nếu tin:

“Bạn tạo ra toàn bộ thực tại của mình bằng suy nghĩ.”

thì khi người khác gặp tai họa, ta có thể kết luận:

“Họ đã thu hút nó.”

25. Nạn nhân bị bạo lực có “thu hút” bạo lực không?

Không nên nói như vậy.

Người bị:

• xâm hại;

• chiến tranh;

• thiên tai;

• bệnh tật;

• tai nạn

không nên bị buộc tội:

“Bạn phát năng lượng tiêu cực nên hút chuyện đó đến.”

Đây là:

victim blaming – đổ lỗi cho nạn nhân.

26. Dùng nghiệp sai cách cũng có thể mắc lỗi tương tự

Ví dụ:

“Bạn bị bệnh vì nghiệp xấu.”

“Bạn nghèo vì đời trước thiếu bố thí.”

“Bạn bị hại vì nghiệp của bạn.”

Những kết luận ấy:

vượt quá khả năng biết của chúng ta.

27. Vì vậy cả “nghiệp đại chúng” và “luật hấp dẫn đại chúng” đều có thể dẫn đến một lỗi chung

Đó là:

biến mọi đau khổ thành lỗi của người đang chịu khổ.

Phật giáo nghiêm túc:

không nên được sử dụng theo cách này.

28. Đức Phật không dạy mọi thứ xảy ra chỉ do nghiệp

Đây là điểm rất quan trọng.

Không nên quy:

mọi bệnh, mọi tai nạn, mọi biến cố

cho:

nghiệp quá khứ.

Có:

nhiều loại nhân duyên.

29. Duyên khởi phức tạp hơn Law of Attraction rất nhiều

Một sự kiện có thể phụ thuộc:

• cơ thể;

• môi trường;

• xã hội;

• hành động;

• người khác;

• điều kiện kinh tế;

• lịch sử;

• khí hậu;

• tâm lý;

• nghiệp

và nhiều yếu tố khác.

Không phải:

“Tôi nghĩ gì → thế giới trở thành như vậy.”

30. Duyên khởi còn phá vỡ ý tưởng về một cái tôi toàn năng

Law of Attraction đôi khi ngầm nói:

“Tâm của tôi có quyền lực tạo ra thực tại mà tôi muốn.”

Trong khi Vô ngã và Duyên khởi nhắc rằng:

chính “tôi” cũng phụ thuộc vô số điều kiện.

31. Ta không đứng ngoài vũ trụ để điều khiển vũ trụ

Ta:

là một phần của mạng lưới nhân duyên.

Hành động của ta:

có ảnh hưởng.

Nhưng ảnh hưởng:

không đồng nghĩa toàn quyền.

32. Đây là Trung đạo giữa bất lực và toàn năng

Một cực:

“Tôi chẳng thay đổi được gì.”

Cực kia:

“Tôi tạo ra mọi thứ xảy đến với mình.”

Phật giáo cho phép một cách nhìn tinh tế hơn:

Ta không kiểm soát toàn bộ điều kiện, nhưng hành động hiện tại vẫn là một điều kiện quan trọng.

33. Nghiệp vì vậy liên quan đến trách nhiệm chứ không phải toàn quyền

Ta chịu trách nhiệm về:

những gì mình có thể lựa chọn và thực hiện.

Không phải:

mọi thứ xảy ra trong toàn vũ trụ.

34. “Bạn thu hút những người giống năng lượng của mình” có đúng không?

Không như:

một định luật tuyệt đối.

Nhưng có thể có những cơ chế tâm lý–xã hội thực tế.

Ví dụ:

• sở thích ảnh hưởng nhóm bạn;

• hành vi ảnh hưởng người muốn giao tiếp với ta;

• môi trường ảnh hưởng những người ta gặp;

• cách nói chuyện ảnh hưởng phản ứng của người khác.

35. Vì vậy có thể xuất hiện kết quả trông giống “hấp dẫn”

Một người:

thân thiện và hợp tác

có thể dễ tạo:

quan hệ hợp tác.

Không phải vì:

vũ trụ ghép tần số,

mà vì:

hành vi xã hội tạo điều kiện cho phản ứng xã hội.

36. Nhưng người tử tế vẫn có thể gặp người xấu

Điều này rất quan trọng.

Nếu Law of Attraction tuyệt đối:

“Bạn chỉ hút đúng năng lượng mình phát.”

thì người tử tế:

không bao giờ bị lừa.

Thực tế:

không phải vậy.

37. Phật giáo không hứa “thiện tâm = cuộc đời chỉ gặp chuyện dễ chịu”

Ngay Đức Phật và các đệ tử:

vẫn trải qua bệnh, già, đau đớn, chống đối và cái chết.

Tu tập:

không tạo bong bóng miễn nhiễm khỏi Vô thường.

38. Phước cũng không phải Law of Attraction

Phước – puñña:

liên quan đến thiện nghiệp và những điều kiện thuận lợi.

Nhưng không nên hiểu:

“Tích đủ điểm phước rồi vũ trụ phải giao nhà, xe và tiền.”

39. Phước không phải tài khoản ngân hàng vũ trụ

Đây là:

ẩn dụ dễ gây hiểu sai.

Phước:

không phải một loại tiền siêu hình có số dư mà ta có thể dùng để mua sự kiện.

40. Cúng dường cũng không phải manifestation

Không nên nghĩ:

“Tôi cúng 10 triệu để manifest 100 triệu.”

Nếu bố thí chỉ nhằm:

đầu tư siêu nhiên để lấy lợi nhuận,

thì động cơ ấy:

rất khác tinh thần xả ly và rộng lượng.

41. Hồi hướng cũng không phải gửi “năng lượng vũ trụ”

Trong nhiều truyền thống, hồi hướng:

có ý nghĩa tôn giáo và đạo đức sâu sắc.

Nhưng không cần mô tả nó bằng:

tần số, sóng năng lượng hoặc vật lý lượng tử

nếu không có bằng chứng.

42. “Năng lượng” là từ đặc biệt dễ gây nhầm

Trong vật lý:

energy – năng lượng

có nghĩa kỹ thuật và có thể:

định lượng.

Trong self-help, “năng lượng” thường có nghĩa:

• tâm trạng;

• khí chất;

• cảm giác;

• bầu không khí;

• trạng thái tinh thần.

Hai nghĩa:

không nên đánh tráo.

43. Nếu nói “người này có năng lượng dễ chịu”

Đó có thể chỉ là:

cách nói đời thường.

Không có vấn đề.

Nhưng nếu nói:

“Người này phát sóng vật lý 528 Hz của tình yêu nên hút tiền.”

thì đã chuyển thành:

một tuyên bố khoa học cần bằng chứng.

44. “Tần số cao” và “tần số thấp” không phải phân loại nghiệp Phật giáo

Phật giáo thường nói đến:

• thiện;

• bất thiện;

• tham;

• sân;

• si;

• vô tham;

• vô sân;

• vô si.

Không phải:

high vibration/low vibration

theo nghĩa phổ biến của New Age.

45. Cũng không nên dùng cơ học lượng tử để chứng minh Law of Attraction

Một lập luận phổ biến:

“Quantum physics nói người quan sát tạo thực tại, nên suy nghĩ tạo ra thứ ta muốn.”

Đây là:

sự diễn giải sai hoặc quá mức của vật lý lượng tử.

46. “Observer” trong vật lý lượng tử không đơn giản là “tâm trí con người mong muốn”

Không thể suy ra:

đo lường lượng tử → ý nghĩ tạo nhà, tiền và tình yêu.

Đó là:

một bước nhảy không có cơ sở.

47. Phật giáo cũng không cần quantum để chứng minh nghiệp

Nói:

“Quantum physics đã chứng minh nghiệp và luật hấp dẫn.”

là ghép:

ba hệ thống khác nhau

thành một:

• vật lý;

• Phật học;

• self-help/New Age.

Điều này:

không làm hệ thống nào chính xác hơn.

48. “Manifestation” có hoàn toàn vô ích không?

Không nhất thiết.

Nếu manifestation được hiểu rất thực tế như:

xác định mục tiêu
→ hình dung rõ mục tiêu
→ lập kế hoạch
→ duy trì động lực
→ hành động
→ đánh giá kết quả
→ điều chỉnh,

thì:

nó có thể hữu ích.

49. Nhưng lúc ấy cơ chế không cần siêu nhiên

Ta có thể gọi nó:

goal setting, planning, motivation và behavioral change.

Không cần giả định:

vũ trụ nghe mong muốn rồi gửi kết quả.

50. Phật giáo cũng có đặt nguyện

Đây là điểm dễ làm hai hệ thống trông giống nhau.

Trong Phật giáo có:

praṇidhāna – nguyện.

Ví dụ:

• nguyện tu tập;

• nguyện thành Phật;

• nguyện lợi ích chúng sinh;

• nguyện vãng sinh Tịnh độ.

Nhưng:

phát nguyện ≠ manifestation theo Law of Attraction.

51. Nguyện trong Phật giáo đi với hành

Một lời nguyện:

định hướng con đường.

Sau đó cần:

• giới;

• định;

• tuệ;

• bố thí;

• nhẫn nhục;

• tinh tấn;

• hành trì.

Không phải:

“Nguyện đủ mạnh thì khỏi cần tạo nhân.”

52. Bồ-đề tâm là ví dụ rõ nhất

Một Bồ-tát phát nguyện:

thành tựu giác ngộ vì lợi ích chúng sinh.

Nhưng sau lời nguyện là:

một con đường tu tập lâu dài.

Không phải:

chỉ visualise mình thành Phật.

53. Tịnh độ cũng có “nguyện”

Tín – Nguyện – Hạnh:

thường được nhấn mạnh trong Phật giáo Tịnh độ Đông Á.

Điều đó cho thấy:

nguyện không đứng một mình.

Nó đi cùng:

tín và hành.

54. Bản nguyện Amitābha cũng không phải Law of Attraction

Vãng sinh Tịnh độ:

thuộc một hệ thống Phật học Đại thừa riêng, liên quan đến:

• Amitābha;

• bản nguyện;

• niệm Phật;

• tín;

• nguyện;

• hạnh.

Không nên dịch thành:

“Manifest Cực Lạc bằng vibration.”

55. Thiền quán tưởng cũng không phải manifestation

Vajrayāna có:

visualization rất phức tạp.

Nhưng mục tiêu không đơn giản:

tưởng tượng một món đồ để nó xuất hiện.

Quán tưởng được đặt trong:

• quán đảnh;

• truyền thừa;

• Bồ-đề tâm;

• Tánh Không;

• nghi quỹ;

• chuyển hóa nhận thức.

56. Vì vậy “cả hai đều dùng hình dung” chưa đủ để nói chúng giống nhau

Một bác sĩ:

hình dung giải phẫu trước phẫu thuật.

Một vận động viên:

mental rehearsal.

Một hành giả:

quán tưởng bổn tôn.

Một người:

manifest xe hơi.

Tất cả có thể có:

hình ảnh tâm trí,

nhưng mục đích và lý thuyết:

hoàn toàn khác nhau.

57. Nghiệp cũng không bảo đảm người tốt sẽ luôn thành công

Đây là khác biệt quan trọng với phiên bản đơn giản của Law of Attraction.

Người thiện:

vẫn có thể thất bại kinh doanh.

Người bất thiện:

vẫn có thể giàu.

58. Phật giáo không đồng nhất thành công thế tục với thiện nghiệp

Nếu giàu = thiện nghiệp,

thì ta sẽ dễ suy ra:

người giàu đạo đức hơn người nghèo.

Đây là:

một kết luận không thể chấp nhận.

59. Giàu nghèo có vô số nhân duyên

Bao gồm:

• gia đình;

• giáo dục;

• xã hội;

• tài sản ban đầu;

• sức khỏe;

• chính sách;

• lịch sử;

• cơ hội;

• kỹ năng;

• may rủi;

• hành động cá nhân.

Không nên:

rút tất cả về một nguyên nhân tâm linh.

60. Luật hấp dẫn còn có nguy cơ tạo “đạo đức thành công”

Theo đó:

giàu = rung động cao;

nghèo = rung động thấp;

khỏe = tư duy đúng;

bệnh = tư duy tiêu cực.

Đây là:

một mô hình rất nguy hiểm.

61. Phật giáo không cho phép đánh giá phẩm giá con người như vậy

Một người bệnh:

vẫn có thể có trí tuệ lớn.

Một người nghèo:

vẫn có thể sống đạo đức.

Một người giàu:

vẫn có thể đầy tham sân si.

Tài sản:

không phải máy đo giác ngộ.

62. Đức Phật không dạy “nghĩ giàu để thành giàu”

Trong các lời dạy dành cho cư sĩ, ta thấy những chủ đề rất thực tế:

• siêng năng;

• bảo vệ tài sản;

• bạn lành;

• sống cân bằng;

• Chánh mạng;

• tránh những nguyên nhân làm tiêu tán tài sản.

Đó là:

một mô hình nhân quả thực tế.

63. Đây gần “tạo điều kiện” hơn “thu hút”

Phật giáo thường đặt câu hỏi:

Muốn quả này thì cần những nhân duyên nào?

Đó là:

logic Duyên khởi.

Không phải:

Muốn quả này thì cần rung ở tần số nào?

64. Nghiệp và luật hấp dẫn có điểm giống nào không?

Có thể nói:

có vài điểm tương đồng rất rộng.

Cả hai có thể nhắc con người rằng:

• tâm quan trọng;

• thái độ ảnh hưởng hành vi;

• hành động ảnh hưởng tương lai;

• con người không hoàn toàn bất lực;

• điều được nuôi dưỡng thường xuyên có thể định hình cuộc sống.

Nhưng:

đó chưa đủ để đồng nhất hai hệ thống.

65. Khác biệt quan trọng nhất nằm ở cơ chế

Nghiệp

tác ý → hành động → nhân duyên → quả

trong một hệ thống đạo đức và tái sinh.

Luật hấp dẫn phổ biến

suy nghĩ/rung động → thu hút sự kiện tương ứng từ vũ trụ.

Hai mô hình:

không giống nhau.

66. Khác biệt thứ hai: mục tiêu

Law of Attraction thường được quảng bá để:

• có tiền;

• có tình yêu;

• có nhà;

• có công việc;

• thành công.

Phật giáo hướng đến cuối cùng:

giảm và chấm dứt tham, sân, si.

67. Đây gần như là một nghịch lý

Law of Attraction có thể hỏi:

“Làm sao có được thứ tôi muốn?”

Phật giáo hỏi sâu hơn:

“Cấu trúc của cái muốn ấy là gì?”

“Nếu có được nó, tham có chấm dứt không?”

“Ai đang chấp vào nó?”

68. Khác biệt thứ ba: thái độ với đau khổ

Law of Attraction cực đoan có thể nói:

“Đừng tập trung vào điều tiêu cực.”

Phật giáo nói:

“Hãy thấy khổ đúng như khổ.”

Không phủ nhận.

Không tô hồng.

Nhưng cũng:

không tuyệt vọng.

69. Khác biệt thứ tư: quyền kiểm soát

Law of Attraction cực đoan:

“Bạn tạo ra thực tại của mình.”

Phật giáo:

“Bạn tham gia tạo nhân duyên, nhưng không phải chủ nhân tuyệt đối của toàn bộ thực tại.”

Đây là:

khác biệt rất lớn.

70. Khác biệt thứ năm: Vô ngã

Một số Law of Attraction đặt:

“tôi và điều tôi muốn”

ở trung tâm.

Phật giáo cuối cùng lại khảo sát:

chính sự chấp thủ vào tôi và của tôi.

71. Bảng đối chiếu

Những điều dễ hiểu nhầm

“Nghiệp chính là luật hấp dẫn.”

Không.

“Bạn nghĩ gì thì nghiệp sẽ gửi điều đó đến.”

Không phải giáo lý nghiệp.

“Năng lượng giống nhau hút nhau là luật nghiệp.”

Không có cơ sở kinh điển để định nghĩa nghiệp như vậy.

“Nghĩ giàu sẽ tạo thiện nghiệp giàu có.”

Không.

“Người nghèo có tư duy thiếu thốn.”

Một khái quát nguy hiểm.

“Người bệnh đã thu hút bệnh.”

Không nên nói như vậy.

“Người bị bạo lực thu hút kẻ bạo lực.”

Sai và có thể trở thành đổ lỗi cho nạn nhân.

“Người tốt chỉ gặp người tốt.”

Không.

“Thiện nghiệp bảo đảm thành công tài chính.”

Không.

“Phước là năng lượng rung động cao.”

Không phải cách định nghĩa chuẩn của Phật giáo.

“Hồi hướng là truyền năng lượng.”

Không nên đồng nhất như vậy.

“Phát nguyện là manifestation.”

Không.

“Niệm Phật là manifest Cực Lạc.”

Không.

“Quán tưởng Vajrayāna là Law of Attraction.”

Không.

“Quantum physics chứng minh luật hấp dẫn.”

Không.

“Quantum physics chứng minh nghiệp.”

Không.

“Observer effect nghĩa là suy nghĩ tạo thực tại.”

Không thể suy ra như vậy.

“Chỉ cần nghĩ tích cực.”

Không phải con đường Phật giáo.

Nếu bỏ yếu tố siêu nhiên khỏi Law of Attraction thì còn gì hữu ích?

Còn khá nhiều điều có thể hữu ích:

Xác định rõ mục tiêu.

Nuôi dưỡng động lực.

Hình dung các bước thực hiện.

Thay đổi thói quen.

Chú ý đến cơ hội.

Hành động đều đặn.

Điều chỉnh sau thất bại.

Những điều này:

hoàn toàn có thể có giá trị.

Nhưng nên gọi đúng:

tâm lý học mục tiêu và thay đổi hành vi

thay vì:

một định luật bí mật của vũ trụ.

Phật giáo thậm chí có một phiên bản thực tế hơn

Có thể tóm tắt:

Muốn quả – hãy xem nhân và duyên.

Muốn khỏe:

tạo các điều kiện sức khỏe trong khả năng của mình.

Muốn có kiến thức:

học.

Muốn có kỹ năng:

luyện tập.

Muốn quan hệ tốt:

học cách giao tiếp và sống tử tế.

Muốn tâm bớt sân:

tu tập những nhân làm sân suy yếu.

Muốn trí tuệ:

học, quán sát và thực hành.

Nhưng luôn nhớ: nhân không hoạt động một mình

Một người có thể:

làm hết sức

mà:

vẫn thất bại.

Điều này không chứng minh:

họ rung động thấp.

Nó chỉ cho thấy:

thế giới có nhiều điều kiện hơn ý muốn cá nhân.

Đây là nơi Vô ngã bổ sung cho Duyên khởi

Ta thường muốn tin:

“Nếu tôi làm đúng công thức, tôi phải kiểm soát được kết quả.”

Nhưng Phật giáo nhắc:

không có một “tôi” toàn năng đứng ngoài mạng lưới nhân duyên.

Nỗ lực nhưng không chấp kết quả

Đây có thể là một thái độ gần Phật giáo hơn:

Tạo những nhân tốt nhất có thể.

Nuôi dưỡng thiện tâm.

Hành động bằng trí tuệ.

Nhận trách nhiệm đối với phần mình.

Nhưng không tưởng mình kiểm soát toàn bộ thế giới.

Khi kết quả không như ý

Không cần nghĩ:

“Tôi manifest sai.”

“Tần số tôi quá thấp.”

“Vũ trụ đang trừng phạt tôi.”

Có thể đơn giản nhận ra:

Nhân duyên chưa đủ hoặc đã thay đổi.

Rồi hỏi:

“Bây giờ tôi có thể tạo điều kiện nào tốt hơn?”

Đây là một khác biệt rất nhân văn

Nó cho phép:

trách nhiệm

mà không biến thành:

tự kết tội.

Cho phép:

nỗ lực

mà không ảo tưởng:

toàn năng.

Cho phép:

hy vọng

mà không phủ nhận:

Vô thường.

Đối chiếu với các truyền thống Phật giáo

Phật giáo sớm / Nikāya–Āgama

Nghiệp gắn đặc biệt với:

tác ý.

Không có học thuyết:

“vũ trụ hiện thực hóa mọi suy nghĩ.”

Theravāda

Phát triển phân tích chi tiết về:

nghiệp và quả.

Nhưng nghiệp:

không phải lực hấp dẫn tâm linh.

Và phước:

không phải vibration.

Madhyamaka

Duyên khởi nhấn mạnh:

mọi sự phụ thuộc điều kiện.

Điều này thậm chí làm khó quan niệm:

một cái tôi có quyền năng độc lập tạo ra thực tại theo ý muốn.

Yogācāra

Duy thức nhấn mạnh:

vai trò cực kỳ sâu của nhận thức, chủng tử và tập khí.

Nhưng:

“Duy thức” không có nghĩa “nghĩ gì vũ trụ tạo nấy”.

Đây là một nhầm lẫn rất phổ biến.

Tịnh độ

Tín – Nguyện – Hạnh:

không phải Law of Attraction.

Bản nguyện Amitābha:

không phải cơ chế manifestation của vũ trụ.

Thiền tông

Thiền không nhằm:

dùng tâm để ép thế giới đáp ứng cái tôi.

Ngược lại, nó thường:

trực tiếp khảo sát sự chấp vào cái tôi đang đòi thế giới phải theo ý mình.

Vajrayāna

Mantra, maṇḍala và quán tưởng:

không nên giải thích bằng “tần số hấp dẫn”.

Chúng nằm trong:

một hệ thống tu tập riêng gắn với Bồ-đề tâm, Tánh Không, truyền thừa và phương pháp Mật thừa.

Kết luận

Nghiệp và luật hấp dẫn không phải cùng một giáo lý.

Chúng có một điểm tương đồng rất rộng:

tâm của con người có ảnh hưởng đến cuộc đời.

Nhưng từ đó:

hai hệ thống đi theo những hướng rất khác nhau.

Trong Phật giáo:

nghiệp chủ yếu liên hệ với tác ý và hành động có chủ ý.

Tâm:

ảnh hưởng lời nói.

Tâm:

ảnh hưởng hành động.

Hành động:

tạo thói quen.

Thói quen:

định hình tính cách.

Hành vi:

ảnh hưởng quan hệ và môi trường.

Và theo Phật giáo truyền thống:

nghiệp còn có thể cho quả qua tái sinh.

Nhưng Phật giáo không cần giả định:

“Suy nghĩ phát ra tần số, vũ trụ nhận tần số ấy rồi gửi một sự kiện cùng tần số trở lại.”

Đó:

không phải định nghĩa truyền thống của nghiệp.

Tương tự:

phước không phải năng lượng rung động cao.

Phát nguyện không phải manifestation.

Niệm Phật không phải kỹ thuật thu hút.

Quán tưởng không phải đặt hàng vũ trụ.

Duy thức không có nghĩa nghĩ gì thành nấy.

Vật lý lượng tử không chứng minh Law of Attraction.

Điều đặc biệt quan trọng là:

Phật giáo không dạy rằng con người tạo ra mọi thứ xảy đến với mình.

Ta:

tham gia vào mạng lưới nhân duyên, nhưng không phải:

chủ nhân tuyệt đối của mạng lưới ấy.

Vì vậy không nên nhìn một người:

• nghèo;

• bệnh;

• bị bạo lực;

• gặp thiên tai;

• thất bại

rồi nói:

“Bạn đã thu hút điều đó.”

Cũng không nên tùy tiện nói:

“Đó là nghiệp của bạn.”

Cả hai đều có thể biến:

trách nhiệm

thành:

đổ lỗi cho nạn nhân.

Nếu muốn tìm một nguyên tắc gần với Phật giáo hơn “luật hấp dẫn”, có lẽ đó là:

Không phải “nghĩ gì sẽ hút nấy”, mà là “quả phụ thuộc vào nhân và duyên”.

Tư duy:

là một phần của nhân duyên.

Ý định:

là một phần.

Hành động:

là một phần.

Thói quen:

là một phần.

Môi trường:

là một phần.

Người khác:

cũng là một phần.

Và còn:

rất nhiều điều kiện ngoài quyền kiểm soát của ta.

Do đó thái độ gần với Phật giáo hơn không phải:

“Tôi sẽ dùng tâm để khiến vũ trụ cho tôi điều tôi muốn.”

Mà là:

“Tôi sẽ hiểu những nhân duyên đang có, tạo những nhân thiện lành và sáng suốt nhất trong khả năng của mình, đồng thời không ảo tưởng rằng toàn bộ thế giới phải vận hành theo ý tôi.”

Đây cũng là điểm mà:

Nghiệp – Duyên khởi – Vô ngã

gặp nhau.

Ta:

không hoàn toàn bất lực.

Nhưng cũng:

không toàn năng.

Ta không thể:

ra lệnh cho mọi quả.

Nhưng ngay trong hiện tại:

ta vẫn có thể lựa chọn và vun bồi những nhân mà mình đang góp phần tạo ra.