Duyên khởi biến câu hỏi “Tôi kém” thành “Duyên nào còn thiếu?”
Duyên khởi giúp chuyển sự tự phán xét “Tôi kém” thành việc nhận diện những điều kiện có thể thay đổi, đồng thời giữ trách nhiệm với hành động của mình.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.163 kết quảTrang 140 / 174
Chánh kiến có thể biến tự trách thành học hỏi thế nào?
Chánh kiến giúp nhận lỗi và sửa đổi bằng trí tuệ, thay vì biến một sai lầm thành lời kết án cố định về bản thân.
Không cần biết chắc tương lai mới có thể bước tiếp
Có thể hành động và lập kế hoạch có trách nhiệm dù tương lai không thể biết chắc; nhận diện phần chưa biết, chuẩn bị và linh hoạt điều chỉnh.
Tu không làm tương lai chắc chắn – Tu thay đổi cách tâm gặp sự bất định
Tu tập không bảo đảm tương lai theo ý muốn, nhưng giúp nhận diện lo âu, giảm chấp thủ và hành động sáng suốt trước điều bất định.
Đau xuất hiện ở thân – Khổ tăng thêm trong tâm thế nào?
Đau thể chất là kinh nghiệm có thật; phản ứng sợ hãi, chống đối và suy diễn có thể làm khổ tâm tăng thêm. Hình ảnh hai mũi tên (SN 36.6) giúp phân biệt cảm thọ và phản ứng, đồng thời nhắc ta chăm sóc thân tâm đúng cách.
Khổ thọ không phải toàn bộ Khổ đế
Khổ thọ là cảm thọ khó chịu, còn Khổ đế bao quát sự bất toại nguyện trong sinh tử, chia lìa, không đạt điều mong muốn và năm thủ uẩn. Phân biệt hai khái niệm giúp hiểu đúng Tứ Thánh đế.
Một cơn đau có thể được biết trước khi có câu “Tôi chịu không nổi”
Một cơn đau có thể được biết trước khi có câu “Tôi chịu không nổi” Trả lời ngắn gọn Cơn đau là một kinh nghiệm có thể được nhận biết trực tiếp; câu “Tôi chịu không nổi” là một ý nghĩ hoặc lời tự diễn giải có thể xuất hiện thêm. Hai điều thường đi sát nhau đến mức ta tưởng chúng là một. Khi có chánh niệm, ta có thể nhận…
Từ cảm giác đau đến nỗi sợ đau
Từ cảm giác đau đến nỗi sợ đau Trả lời ngắn gọn Cảm giác đau là trải nghiệm đang được cảm nhận; nỗi sợ đau là phản ứng của tâm trước điều đau đớn đang có hoặc có thể xảy ra. Hai điều có liên hệ nhưng không đồng nhất. Một người có thể đang đau ít nhưng rất sợ cơn đau trở lại; cũng có người đang đau nhiều mà vẫn giữ được…
Từ đau hiện tại đến tưởng tượng đau tương lai
Từ đau hiện tại đến tưởng tượng đau tương lai Trả lời ngắn gọn Đau hiện tại là cảm giác đang được trải nghiệm; tưởng tượng đau tương lai là một hoạt động của tâm về điều có thể xảy ra nhưng chưa xảy ra. Khi nhớ một cơn đau cũ hoặc nhận thấy một triệu chứng hôm nay, tâm có thể vẽ ra nhiều kịch bản: ngày mai đau nặng hơn…
Từ bệnh đến “Tại sao lại là tôi?”
Bệnh tật cần được chăm sóc; suy nghĩ “Tại sao lại là tôi?” có thể làm khổ tâm tăng thêm khi trở thành sự chống đối và tự trách. Học nhận biết, chữa trị và tự cảm thông.
Cái Ta đòi cơ thể phải luôn khỏe mạnh thế nào?
Cái Ta đòi cơ thể phải luôn khỏe mạnh thế nào? Trả lời ngắn gọn “Cái Ta” đòi cơ thể phải luôn khỏe mạnh khi ta xem sức khỏe hiện tại như một điều bắt buộc phải thuộc về mình và không được thay đổi. Từ mong muốn chính đáng được khỏe mạnh, tâm có thể tiến thêm một bước: “Thân tôi phải nghe lời tôi”, “Tôi không được phép…
Thân vô thường không có nghĩa bỏ mặc sức khỏe
Thân vô thường không có nghĩa bỏ mặc sức khỏe Trả lời ngắn gọn Thân vô thường không có nghĩa là bỏ mặc sức khỏe. Vô thường (anicca) chỉ ra rằng thân thể luôn chịu sự biến đổi và tùy thuộc nhiều điều kiện. Chính vì thân dễ bị tổn thương, chúng ta càng cần ăn uống, nghỉ ngơi, phòng bệnh, chữa bệnh và chăm sóc thân một cá…
Quán bệnh không thay thế điều trị
Quán bệnh giúp nhận biết thân và tâm khi đau ốm nhưng không thay thế thăm khám, chẩn đoán, dùng thuốc và điều trị y tế phù hợp.
Uống thuốc và quán Vô thường không mâu thuẫn
Uống thuốc theo chỉ định và quán Vô thường không mâu thuẫn: chăm sóc y tế tác động đến điều kiện sức khỏe, còn quán chiếu giúp hiểu thân tâm và giảm chấp thủ.
Đức Phật cũng trải qua đau thân – Điều đó nói gì về giải thoát?
Đức Phật vẫn trải qua đau thân khi còn sống; giải thoát không phải xóa bỏ mọi cảm giác đau mà là đoạn tận sự trói buộc bởi tham, sân, si.
Giải thoát không nhất thiết làm hệ thần kinh mất khả năng cảm nhận đau
Giải thoát không nhất thiết làm mất cảm giác đau nơi thân; kinh SN 36.6 phân biệt đau thân và sự trói buộc do phản ứng tâm. Không thay thế chăm sóc y tế.
Mũi tên thứ nhất và thứ hai trong bệnh tật
Mũi tên thứ nhất và thứ hai trong bệnh tật Trả lời ngắn gọn Trong Kinh Mũi tên (SN 36.6), Đức Phật dùng hình ảnh một người bị trúng hai mũi tên để làm rõ sự khác nhau giữa cảm thọ đau khó chịu và khổ tâm có thể gia tăng do phản ứng với đau. Khi mắc bệnh, mũi tên thứ nhất có thể là triệu chứng, đau nhức hoặc khó chịu nơ…
Không bắn mũi tên thứ hai có phải hoàn toàn không buồn?
Không bắn mũi tên thứ hai có phải hoàn toàn không buồn? Trả lời ngắn gọn Không bắn mũi tên thứ hai không đồng nghĩa với việc một người bình thường phải hoàn toàn không buồn. Trong Kinh Mũi tên (SN 36.6), hình ảnh mũi tên thứ hai chỉ phần khổ tâm gia tăng khi gặp cảm thọ đau: chống đối, sầu não, bám víu và bị cuốn theo…
Chánh niệm với đau không phải nhìn đau như một vật bất động
Chánh niệm với đau là nhận biết cảm thọ và sự biến đổi của trải nghiệm, thay vì đóng khung đau thành một trạng thái bất biến; không thay thế điều trị y tế.
Cảm giác đau có cấu trúc thay đổi từng lúc thế nào?
Cảm giác đau có cấu trúc thay đổi từng lúc thế nào? Trả lời ngắn gọn Cảm giác đau không phải lúc nào cũng là một trải nghiệm đồng nhất, không thay đổi. Trong một khoảng thời gian, nó có thể biến đổi về cường độ, vị trí, đặc điểm, nhịp xuất hiện và mức độ ảnh hưởng đến sự chú ý. Đồng thời, cách tâm đánh giá và phản ứng…
Quan sát sinh – diệt trong một cảm giác thân
Quan sát sinh – diệt trong một cảm giác thân Trả lời ngắn gọn Quan sát sinh – diệt trong một cảm giác thân là nhận biết khi một cảm giác xuất hiện, tồn tại trong những điều kiện nhất định, thay đổi hoặc chấm dứt, mà không vội xem đó là một cái “tôi” hay một trạng thái bất biến. Ta có thể cảm nhận sức ép của bàn chân tr…
“Cơn đau của tôi” trở thành “cảm giác đang được biết”
“Cơn đau của tôi” trở thành “cảm giác đang được biết” Trả lời ngắn gọn “Cơn đau của tôi” trở thành “cảm giác đang được biết” là sự chuyển hướng chú ý từ ý nghĩ sở hữu, đồng nhất hóa với đau sang nhận biết trực tiếp cảm giác và phản ứng của tâm. Thay vì chỉ lặp lại “Tôi đau, tôi không chịu nổi”, người thực hành có thể n…
Đổi ngôn ngữ có phải đủ để hết Chấp?
Đổi ngôn ngữ có phải đủ để hết Chấp? Trả lời ngắn gọn Không. Thay câu “cơn đau của tôi” bằng “cảm giác đau đang được biết”, hay thay “tôi là người thất bại” bằng “một kết quả chưa thành công”, có thể giúp ta nhìn sự việc bớt đồng nhất với bản thân. Nhưng thay đổi câu chữ chưa đồng nghĩa với đoạn trừ chấp thủ (upādāna).…
Không phải tự nhủ “không có tôi” mà phải thấy kinh nghiệm không chịu quyền kiểm soát
Vô ngã không phải câu tự nhủ “không có tôi”, mà là thấy năm uẩn biến đổi và không nằm dưới quyền kiểm soát tuyệt đối, để giảm chấp thủ mà vẫn sống có trách nhiệm.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.