Bệnh nặng và những giới hạn của lời khuyên “hãy buông”
Lời khuyên “hãy buông” có giới hạn với người bệnh nặng: buông chấp không đồng nghĩa ép hết buồn, bỏ điều trị hay phủ nhận nhu cầu được chăm sóc.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.163 kết quảTrang 141 / 174
Khi người bệnh cần chăm sóc hơn là một bài giảng
Khi người bệnh cần được chăm sóc, lắng nghe và điều trị, sự từ bi thiết thực có thể quan trọng hơn một bài giảng; chia sẻ Pháp phải đúng lúc.
Từ bi đôi khi là ngồi cạnh thay vì giải thích nghiệp
Từ bi đôi khi là hiện diện, lắng nghe và giúp đỡ thiết thực thay vì giải thích nghiệp hay quy lỗi cho người đang đau khổ.
Không nên nói “do nghiệp” với người đang đau khi mình không biết
Khi không biết rõ nguyên nhân đau khổ của người khác, không nên gán đó là nghiệp xấu; hãy hiểu nghiệp thận trọng và ưu tiên từ bi, chăm sóc thiết thực.
Bệnh không chứng minh người ấy tu kém
Bệnh tật không chứng minh người ấy tu kém; giáo lý phân biệt đau thân với phản ứng của tâm và khuyến khích chăm sóc người bệnh bằng từ bi.
Khỏe mạnh cũng không chứng minh người ấy nhiều phước hơn
Sức khỏe tốt không chứng minh một người nhiều phước hơn; bệnh tật và sức khỏe chịu nhiều điều kiện, không thể dùng để phán xét nghiệp hay phẩm hạnh.
Thân bệnh có thể trở thành nơi thấy Vô thường rất trực tiếp
Thân bệnh có thể trở thành nơi thấy Vô thường rất trực tiếp Trả lời ngắn gọn Có. Khi đau ốm, chúng ta có thể thấy rất rõ cơ thể không đứng yên và không luôn làm theo mong muốn: sức lực hôm qua khác hôm nay, cảm giác nóng lạnh thay đổi, cơn đau lúc mạnh lúc nhẹ, và việc hồi phục tùy thuộc nhiều điều kiện. Đó là một dịp…
Nhưng không cần tìm bệnh để học Vô thường
Nhưng không cần tìm bệnh để học Vô thường Trả lời ngắn gọn Không cần bị bệnh mới có thể học Vô thường. Khi cơ thể còn khỏe, chúng ta vẫn thấy hơi thở thay đổi, cảm giác đến rồi đi, sức lực lúc nhiều lúc ít, cây cối lớn lên, thời tiết đổi khác và những suy nghĩ không ở yên mãi. Tất cả là những cơ hội gần gũi để nhận biế…
Chăm thân mà không xem thân là Ta
Chăm thân mà không xem thân là Ta Trả lời ngắn gọn Chăm sóc thân thể và quán vô ngã không mâu thuẫn. Ta vẫn cần ăn uống, nghỉ ngơi, vận động, chữa bệnh và giữ an toàn, nhưng không phải vì thế mà xem thân là một cái Ta thường hằng, hoàn toàn nằm dưới quyền điều khiển của mình. Trong sinh hoạt hằng ngày, nói “thân tôi” l…
Thân có thể đau – Tâm có thể học cách không xây thêm một thế giới quanh cái đau
Thân có thể đau – Tâm có thể học cách không xây thêm một thế giới quanh cái đau Trả lời ngắn gọn Thân có thể đau, nhưng tâm có thể học cách không làm nỗi đau ấy nặng thêm bằng những câu chuyện lo sợ, chống đối và tự kết án. Cảm giác đau không phải điều tưởng tượng: nó cần được nhận diện, chăm sóc và điều trị thích hợp.…
Một khoảnh khắc Khổ bắt đầu ở đâu?
Một khoảnh khắc Khổ bắt đầu ở đâu? Trả lời ngắn gọn Một khoảnh khắc khổ không nhất thiết bắt đầu ở cùng một điểm trong mọi hoàn cảnh. Có khi khổ được nhận ra ngay trong cảm thọ đau đớn; có khi một cảm giác dễ chịu lại trở thành nguồn bất an vì tâm sợ mất nó; cũng có khi một suy nghĩ, ký ức hay điều dự đoán chưa xảy ra…
Đối tượng → Căn → Thức: Điều kiện đầu tiên của một kinh nghiệm
Đối tượng → Căn → Thức: Điều kiện đầu tiên của một kinh nghiệm Trả lời ngắn gọn Trong Phật giáo sơ kỳ, một kinh nghiệm nhận thức phát sinh dựa trên sự hội đủ những điều kiện tương ứng: một căn, một đối tượng và loại thức tương ứng. Ví dụ có mắt, hình sắc và nhãn thức; sự gặp gỡ của ba yếu tố được gọi là nhãn xúc. Xúc l…
Căn + Cảnh + Thức → Xúc
Căn + Cảnh + Thức → Xúc Trả lời ngắn gọn Trong Phật giáo sơ kỳ, xúc (phassa) là sự gặp gỡ của ba yếu tố tương ứng: căn (cơ sở nhận thức), cảnh (đối tượng) và thức (nhận thức tương ứng). Ví dụ, nương vào mắt và hình sắc, nhãn thức sinh khởi; sự gặp gỡ của ba được gọi là nhãn xúc. Đây là tương quan duyên khởi, không phải…
Xúc → Thọ: Kinh nghiệm mang sắc thái dễ chịu, khó chịu hay trung tính
Xúc → Thọ: Kinh nghiệm mang sắc thái dễ chịu, khó chịu hay trung tính Trả lời ngắn gọn Theo giáo lý duyên khởi, xúc (phassa) là duyên cho thọ (vedanā). Khi một kinh nghiệm nhận thức diễn ra, thọ cho biết sắc thái dễ chịu, khó chịu hoặc không khổ không lạc của kinh nghiệm ấy. Điều này không có nghĩa cảm thọ là một quyết…
Thọ → Ái: Bước chuyển quyết định nhưng không phải định mệnh
Thọ → Ái: Bước chuyển quyết định nhưng không phải định mệnh Trả lời ngắn gọn Trong giáo lý Duyên khởi, thọ (vedanā) là cảm thọ dễ chịu, khó chịu hoặc không khổ không lạc; ái (taṇhā) là sự khát khao, muốn nắm giữ, loại bỏ hoặc tìm một kinh nghiệm khác. Công thức “thọ làm duyên cho ái” giải thích một mắt xích quan trọng…
Ái → Thủ: Khi thích và ghét trở thành nắm giữ
Ái là khát khao; thủ là bám chặt. Hiểu sự chuyển từ thích, ghét thành chấp giữ để giảm khổ và ứng xử có trách nhiệm.
Thủ → Hữu: Khi cái nắm giữ bắt đầu định nghĩa “Tôi là ai”
Chấp thủ là duyên cho hữu trong Duyên khởi; việc bám vào hình ảnh bản thân là ví dụ ứng dụng, không phải định nghĩa đầy đủ của hữu.
Hữu → Sinh: Một “cái Tôi” mới được sinh trong từng tình huống?
Trong Duyên khởi, hữu làm duyên cho sinh; hình ảnh “cái tôi mới” trong tình huống là phép minh họa chấp ngã, không phải định nghĩa kinh điển của sinh.
Sinh → Già chết: Mọi danh tính được dựng lên đều phải đối diện biến đổi
Chi phần sinh duyên già-chết trong SN 12.2 và cách ứng dụng để thấy các vai trò, hình ảnh bản thân đều thay đổi theo điều kiện.
Duyên khởi trong đời này và Duyên khởi liên hệ tái sinh – Không nên giản lược cái này vào cái kia
Duyên khởi có thể được quán sát ngay hiện tại, đồng thời trong kinh điển còn liên hệ nghiệp, hữu, sinh và già-chết; không nên giản lược một bình diện thành bình diện kia.
Tưởng nằm ở đâu trong tiến trình từ Xúc đến Chấp?
Tưởng nằm ở đâu trong tiến trình từ Xúc đến Chấp? Trả lời ngắn gọn Tưởng (saññā) là chức năng nhận biết, ghi dấu và nhận ra đặc điểm của đối tượng. Khi có một kinh nghiệm qua các căn, tưởng góp phần nhận ra “đây là tiếng nói quen”, “đây là lời chê” hay “đây là điều tôi thích”. Trong công thức mười hai chi duyên khởi, t…
Tác ý nằm ở đâu trong tiến trình tạo nghiệp?
Tác ý (cetanā) là yếu tố chủ tâm quan trọng của nghiệp qua thân, khẩu, ý. Hiểu tác ý giúp nhận diện động cơ và sửa hành động.
Chú ý không như lý có thể nuôi phiền não thế nào?
Chú ý không như lý có thể nuôi phiền não thế nào? Trả lời ngắn gọn Chú ý không như lý (Pāli: ayoniso manasikāra) là cách hướng tâm không thích đáng, không xem xét sự việc theo những điều kiện và sự thật liên quan đến con đường giảm khổ. Nó có thể khiến tâm nuôi dưỡng tham, sân, si, những cách nhìn sai lệch và sự chấp t…
Như lý tác ý thay đổi cách kinh nghiệm được tiếp nhận ra sao?
Như lý tác ý giúp nhìn rõ dữ kiện, cảm thọ và nhân duyên, tránh nuôi tham sân si; không phải nghĩ tích cực hay phủ nhận khó khăn.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.