Nếu nói “Tánh Không không tồn tại”, ta lại rơi vào phủ định?
Phủ nhận Tánh Không như một thực thể tự hữu không đồng nghĩa phủ nhận duyên khởi, nhân quả hay ý nghĩa tu tập; cần tránh cả thường kiến lẫn hư vô luận.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 128 / 167
Trung quán xử lý câu hỏi Có/Không như thế nào?
Trung quán khảo sát bốn khả năng Có, Không, vừa Có vừa Không, chẳng Có chẳng Không để làm rõ sự chấp tự tính; vẫn thừa nhận quy ước và nhân quả.
Tứ cú: Có – Không – Vừa có vừa không – Không cả hai
Tứ cú gồm có, không, vừa có vừa không và không cả hai; Trung quán dùng để khảo sát chấp tự tính, không phủ nhận quy ước hay nhân quả.
Phá bốn mệnh đề có nghĩa không còn gì để nói?
Phá bốn mệnh đề trong Trung quán không có nghĩa mọi lời nói đều vô nghĩa: phê phán tự tính khác với phủ định chân lý quy ước, nhân quả và sự thực hành.
Ngôn ngữ có giới hạn nhưng không vô dụng
Ngôn ngữ hữu ích trong truyền đạt và thực hành Phật pháp, nhưng không thay thế quán sát trực tiếp; cần sử dụng từ ngữ chính xác mà không chấp thủ.
Ngón tay không phải mặt trăng nhưng vẫn cần ngón tay để chỉ
Ẩn dụ ngón tay chỉ trăng dạy rằng giáo pháp là phương tiện hướng đến hiểu biết trực tiếp; không nên chấp chữ nghĩa hay phủ nhận giá trị của lời dạy.
Khái niệm không phải thực tại nhưng vẫn cần để học
Khái niệm không phải chính thực tại nhưng là công cụ cần thiết để học và thực hành Phật pháp; dùng đúng, kiểm chứng bằng quan sát và không chấp vào lời nói.
Bản đồ không phải lãnh thổ nhưng không vì vậy phải vứt bản đồ
Bản đồ không phải lãnh thổ nhưng vẫn giúp định hướng; trong học Phật, cần sử dụng kinh điển và khái niệm để hỗ trợ thực hành, không chấp cứng hoặc vứt bỏ quá sớm.
Chấp chữ và bỏ chữ đều có thể thành cực đoan
Chấp chữ và phủ nhận ngôn ngữ đều có thể làm sai lệch con đường học Phật; cần học đúng, hiểu nghĩa và thực hành không cố chấp.
“Bất lập văn tự” không có nghĩa chống văn bản
“Bất lập văn tự” không chống kinh sách: Thiền tông nhấn mạnh không chấp câu chữ, kết hợp học Pháp với thực hành và trực nhận.
“Giáo ngoại biệt truyền” không có nghĩa Thiền tông không cần kinh
Khẩu quyết “Giáo ngoại biệt truyền” của Thiền tông nhấn mạnh trực nhận, không phủ nhận vai trò của kinh điển trong học và hành Pháp.
Không thể diễn tả hoàn toàn ↔ Vẫn có hàng nghìn kinh luận
Ngôn ngữ không diễn tả trọn kinh nghiệm giác ngộ nhưng kinh luận vẫn là phương tiện quan trọng để học hiểu và thực hành Pháp.
Tại sao Phật giáo dùng ngôn ngữ để dẫn đến cái thấy vượt khái niệm?
Ngôn ngữ là phương tiện chỉ dẫn, làm sáng tỏ giáo lý và hướng đến quan sát trực tiếp; không nên chấp chữ hoặc phủ nhận việc học kinh.
Biết định nghĩa Vô thường khác thấy Vô thường
Biết định nghĩa vô thường là hiểu giáo lý bằng khái niệm; thấy vô thường là quan sát sự biến đổi của thân tâm và bớt chấp thủ trong đời sống.
Biết định nghĩa Vô ngã khác thấy Vô ngã
Biết định nghĩa Vô ngã chưa đồng nghĩa với trực tiếp quán thấy năm uẩn không phải tự ngã; học đúng và quan sát thân tâm hỗ trợ chuyển hóa chấp thủ.
Biết định nghĩa Tánh Không khác trực nhận tính Không
Biết định nghĩa Tánh Không khác trực nhận tính Không: hiểu sự không có tự tính, quán sát duyên khởi trong thân tâm và không đồng nhất cảm giác trống rỗng với chứng ngộ.
Kiến thức không phải kẻ thù – Chấp kiến thức mới là vấn đề
Kiến thức Phật học giúp định hướng tu tập; chấp vào điều đã học mới nuôi lớn kiêu mạn, tranh thắng và ngã chấp. Học để hiểu, kiểm chứng và thực hành.
Trải nghiệm không phải chân lý chỉ vì nó trực tiếp
Trải nghiệm trực tiếp đáng trân trọng nhưng không tự chứng minh mọi diễn giải là chân lý. Cần chánh kiến, đối chiếu giáo pháp và kiểm tra hệ quả.
Trải nghiệm vẫn cần Chánh kiến để được hiểu đúng
Trải nghiệm trực tiếp cần được soi sáng bằng Chánh kiến để phân biệt quan sát với diễn giải, đánh giá nhân duyên và giảm tham sân si.
Chánh kiến rồi cũng không phải thứ để Chấp thủ
Chánh kiến cần được vun bồi để hướng dẫn tu tập nhưng không nên trở thành đối tượng chấp thủ, tự cao hoặc tranh luận hơn thua.
Từ khái niệm → quan sát → trực nghiệm → buông cả khái niệm
Từ hiểu khái niệm đến quan sát và trực nghiệm, người tu học cách giảm chấp thủ mà không bỏ Chánh kiến, kinh điển và trách nhiệm đạo đức.
Phật pháp dùng chiếc gai để lấy chiếc gai rồi không giữ cả hai
Giải thích hình ảnh dùng chiếc gai lấy chiếc gai: sử dụng giáo pháp để tháo gỡ chấp thủ mà không chấp vào chính phương tiện; đối chiếu ví dụ chiếc bè MN 22.
Một câu thuộc Tục đế, một câu thuộc Chân đế – Đừng ép chúng trả lời cùng câu hỏi
Tục đế và Chân đế đáp ứng những bình diện phân tích khác nhau; phân biệt đúng giúp tránh chấp thật, phủ nhận nhân quả hoặc trốn tránh trách nhiệm.
Một câu cho người mới, một câu cho người tu sâu – Đối tượng nghe Pháp quan trọng thế nào?
Đức Phật có thể giảng Pháp tuần tự phù hợp khả năng tiếp nhận; khác nhau ở phương pháp, không phải tùy tiện thay đổi sự thật.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.