Giảng giải Theravāda

Trong Theravāda, giới của Tỳ-kheo (Bhikkhu) và Tỳ-kheo-ni (Bhikkhunī) không chỉ là một tập hợp những điều:

được làm

và:

không được làm.

Vinaya tạo nên:

toàn bộ khuôn khổ đời sống xuất gia.

Người thọ Cụ túc giới không chỉ nhận thêm nhiều giới hơn cư sĩ, mà chuyển sang:

một hình thức sống khác.

Có thể khái quát:

XUẤT GIA

↓

UPASAMPADĀ

↓

VINAYA

↓

THU THÚC

↓

THIỂU DỤC – TRI TÚC

↓

ÍT HỐI HẬN

↓

SAMĀDHI

↓

PAÑÑĀ

↓

VIMUTTI.

I. Vinaya là một phương thức tu tập

Trong cách hiểu Theravāda, Vinaya trước hết phải được đặt trong:

Sikkhā – sự tu học.

Do đó:

Sikkhāpada

không chỉ có nghĩa:

“điều cấm.”

Mà là:

điều học.

Người xuất gia tự nguyện bước vào:

một chế độ rèn luyện nghiêm ngặt hơn đời sống gia chủ.

Mục đích không phải:

tạo càng nhiều quy định càng tốt

mà là:

giảm những điều nuôi dưỡng tham – sân – si.

II. Pātimokkhasaṃvara-sīla

Theravāda chú giải thường trình bày một loại giới quan trọng:

Pātimokkhasaṃvara-sīla

→ Giới thu thúc theo Pātimokkha.

Điều này không chỉ có nghĩa:

nhớ 227 hoặc 311 điều.

Mà là sống với:

sự cẩn trọng

đối với:

thân

khẩu

hành vi

quan hệ

và:

đời sống cộng đồng.

III. Bốn loại thanh tịnh giới

Trong hệ thống chú giải Theravāda, giới xuất gia thường được trình bày qua:

Catu-pārisuddhi-sīla

→ Bốn thanh tịnh giới.

Gồm:

1. Pātimokkhasaṃvara-sīla

Giới thu thúc theo Pātimokkha.

2. Indriyasaṃvara-sīla

Giới thu thúc các căn.

3. Ājīvapārisuddhi-sīla

Giới thanh tịnh về sinh mạng/cách nuôi sống.

4. Paccayasannissita-sīla

Giới liên hệ đến việc sử dụng các vật dụng cần thiết đúng mục đích.

Khung này cho thấy:

giới xuất gia rộng hơn việc không vi phạm Pātimokkha.

IV. Thu thúc Pātimokkha

Một Tỳ-kheo hay Tỳ-kheo-ni không chỉ cần:

tránh những vi phạm lớn.

Đời sống phải được đào luyện đến:

những hành vi nhỏ

oai nghi

cách nói

cách nhận vật dụng

cách ăn

cách tương tác với người khác.

Mục tiêu là:

sự không phóng dật.

V. Thu thúc các căn

Indriyasaṃvara

liên quan đến:

mắt

tai

mũi

lưỡi

thân

ý.

Ví dụ:

thấy một đối tượng hấp dẫn.

Nếu tâm:

nắm lấy tướng chung

↓

theo đuổi chi tiết

↓

tham tăng trưởng.

Thu thúc căn không có nghĩa:

không nhìn thấy.

Mà là:

không để việc thấy trở thành nhiên liệu cho tham ái và chấp thủ.

VI. Giới và tâm liên hệ chặt chẽ

Vinaya chủ yếu điều chỉnh:

hành vi có thể xác định,

nhưng mục đích tu tập sâu hơn là:

đào luyện tâm.

Ví dụ:

không lấy vật không được cho

không chỉ để:

không bị phạm giới

mà còn đào luyện:

không tham lấy.

Không nói dối

không chỉ là:

tuân thủ quy định

mà còn nuôi dưỡng:

chân thật.

Do đó:

GIỚI BÊN NGOÀI

phải hỗ trợ:

CHUYỂN HÓA BÊN TRONG.

VII. Thanh tịnh về sinh mạng

Ājīvapārisuddhi

đặc biệt quan trọng với người xuất gia.

Người xuất gia không nên biến:

Phật pháp

thần thông

bói toán

lấy lòng

gợi ý cúng dường

hay những phương tiện không thích hợp

thành:

nghề kiếm sống.

Lý tưởng là:

sống đơn giản

và:

không lợi dụng niềm tin của người khác.

VIII. Bốn vật dụng

Đời sống xuất gia truyền thống xoay quanh những nhu cầu căn bản:

Cīvara

→ y phục.

Piṇḍapāta

→ thức ăn khất thực/thực phẩm.

Senāsana

→ trú xứ.

Gilānapaccaya-bhesajja

→ thuốc men và vật dụng chữa bệnh.

Các vật này được sử dụng:

để duy trì đời sống phạm hạnh

chứ không nhằm:

hưởng thụ và tích lũy.

IX. Quán xét khi sử dụng vật dụng

Truyền thống Theravāda nhấn mạnh:

Paccavekkhaṇa

→ quán xét khi sử dụng vật dụng.

Y:

để che thân và bảo vệ cơ thể.

Thức ăn:

để duy trì thân mạng và tu tập.

Trú xứ:

để tránh thời tiết và có điều kiện hành trì.

Thuốc:

để chữa bệnh và duy trì sức khỏe cần thiết.

Mục đích là chuyển:

TIÊU DÙNG

thành:

SỬ DỤNG CÓ TỈNH GIÁC.

X. Thiểu dục

Một phẩm chất rất quan trọng:

Appicchatā

→ thiểu dục.

Không phải:

ghét vật chất.

Mà là:

không đòi hỏi quá mức.

Người xuất gia lý tưởng không xây dựng đời sống quanh:

sở hữu

tiện nghi

danh tiếng

và:

sự phục vụ của cư sĩ.

XI. Tri túc

Santuṭṭhi

→ tri túc.

Có nghĩa:

biết đủ với những nhu cầu thích hợp.

Thiểu dục và tri túc giúp giảm:

tìm kiếm

↓

tích lũy

↓

so sánh

↓

tranh giành

↓

chấp thủ.

Đây là lý do nhiều điều Vinaya liên quan đến:

y

bát

thực phẩm

và:

vật dụng.

XII. Vinaya và tiền bạc

Trong Theravāda truyền thống, quan hệ của người xuất gia với:

vàng bạc/tiền

được Vinaya hạn chế rõ rệt.

Tinh thần căn bản là:

người xuất gia không trở lại mô hình kinh tế của gia chủ.

Tuy nhiên thực tế hiện đại có:

nhiều cách tổ chức và mức độ tuân thủ khác nhau giữa các cộng đồng Theravāda.

Vì vậy cần phân biệt:

VINAYA VĂN BẢN

với:

THỰC HÀNH HIỆN ĐẠI.

Không nên lấy việc:

một số tu sĩ hiện đại sử dụng tiền

để kết luận:

Vinaya vốn cho phép mọi hình thức sử dụng tiền.

XIII. Kappiya

Trong đời sống Theravāda có khái niệm:

Kappiya

và người hỗ trợ thường được gọi:

Kappiyakāraka.

Họ có thể hỗ trợ những công việc mà:

người xuất gia không thích hợp trực tiếp thực hiện theo Vinaya.

Điều này giúp duy trì:

đời sống không trực tiếp quản lý tiền bạc

trong những cộng đồng tuân thủ nghiêm.

XIV. Giới không chỉ là ý định tốt

Một sai lầm khác là nói:

“chỉ cần tâm tốt, hành động không quan trọng.”

Vinaya không vận hành như vậy.

Tác ý rất quan trọng.

Nhưng còn phải xét:

hành vi

đối tượng

nhận thức

kết quả

và:

các yếu tố cấu thành điều giới.

Do đó:

Ý TỐT

không tự động:

xóa mọi vi phạm Vinaya.

XV. Nhưng cũng không chỉ nhìn hành vi bên ngoài

Chiều ngược lại cũng sai.

Hai hành vi nhìn:

giống nhau

có thể có:

mức phạm khác nhau

vì khác:

tác ý

nhận thức

đối tượng

hay:

hoàn cảnh.

Vinaya vì vậy có hệ phân tích:

rất chi tiết.

XVI. Āpatti

Thuật ngữ:

Āpatti

chỉ:

sự phạm điều giới/vi phạm Vinaya.

Các āpatti:

không có cùng mức độ.

Một số rất nghiêm trọng.

Một số cần:

Tăng đoàn xử lý.

Một số có thể:

sám hối theo thủ tục thích hợp.

Một số điều học thiên về:

oai nghi và huấn luyện.

Do đó không nên dịch tất cả:

“tội”

theo cùng một nghĩa.

XVII. Pārājika

Pārājika là ranh giới đặc biệt.

Nếu một Tỳ-kheo hoặc Tỳ-kheo-ni:

thực sự hoàn thành hành vi Pārājika

với đầy đủ yếu tố cấu thành,

thì không phải:

sám hối rồi tiếp tục tư cách Cụ túc như cũ.

Đây là khác biệt căn bản giữa:

Pārājika

và:

những nhóm có khả năng phục hồi theo Vinaya.

XVIII. Saṅghādisesa

Saṅghādisesa nghiêm trọng nhưng:

không đồng nghĩa Pārājika.

Việc xử lý đòi hỏi:

Saṅgha

và những thủ tục tương ứng.

Điểm giáo dục quan trọng là:

cộng đồng cùng tham gia phục hồi kỷ luật.

Do đó Vinaya không chỉ hỏi:

“cá nhân đã làm gì?”

mà còn:

“Tăng đoàn xử lý thế nào để trở lại hòa hợp?”

XIX. Sám hối không xóa nghiệp theo nghĩa cơ học

Trong Vinaya:

desanā

hay các hình thức thừa nhận lỗi có chức năng:

xử lý āpatti thích hợp.

Nhưng không nên hiểu:

“nói lời sám hối = xóa sạch mọi nghiệp đã tạo.”

Cần phân biệt:

xử lý tư cách Vinaya

và:

kamma – nghiệp.

Một hành vi bất thiện vẫn có:

chiều kích nghiệp

tùy theo:

tác ý và các điều kiện liên quan.

XX. Vinaya và Kamma không hoàn toàn đồng nhất

Một hành vi có thể được xét theo:

VINAYA

→ có phạm điều học nào không?

Và:

KAMMA

→ tác ý thiện/bất thiện như thế nào?

Hai hệ có liên hệ nhưng:

không hoàn toàn trùng nhau.

Ví dụ một lỗi thủ tục Vinaya không nhất thiết có:

trọng lượng đạo đức giống một hành vi cố ý gây hại nghiêm trọng.

XXI. Oai nghi

Theravāda đặc biệt coi trọng:

Sekhiya

và:

ācāra

→ cách hành xử.

Người xuất gia được đào luyện trong:

đi

đứng

ngồi

ăn

mặc y

nói chuyện

thuyết pháp.

Điều này không chỉ nhằm:

tạo hình ảnh đẹp.

Nó giúp đưa:

Sati – Niệm

vào:

đời sống hằng ngày.

XXII. Giới và Niệm

Một người giữ Vinaya nghiêm túc phải thường xuyên biết:

mình đang làm gì

đang nói gì

đang nhận gì

đang sử dụng gì

đang ở hoàn cảnh nào.

Do đó Vinaya hỗ trợ:

Sati

và:

Sampajañña – tỉnh giác.

Giới không chỉ:

ngăn hành động xấu

mà còn tạo:

một đời sống có ý thức cao.

XXIII. Giới và Định

Khi không phải thường xuyên:

che giấu lỗi

lo sợ bị phát hiện

hối hận

hay:

xử lý hậu quả của hành vi bất thiện,

tâm có điều kiện:

nhẹ hơn.

Từ đó:

SĪLA

↓

ANAVAJJA

↓

AVIPPAṬISĀRA

→ không hối tiếc

↓

PĀMOJJA

↓

PĪTI

↓

PASSADDHI

↓

SUKHA

↓

SAMĀDHI.

Đây là một cách Theravāda giải thích vì sao:

Giới hỗ trợ Định.

XXIV. Giới và Tuệ

Giới không trực tiếp thay thế:

Vipassanā.

Một người có thể:

rất kỷ luật

nhưng vẫn:

chấp ngã.

Tuy nhiên giới tạo môi trường để:

tâm ít bị nhiễu loạn

và thuận lợi hơn cho:

Quán.

Do đó:

GIỚI

không phải:

TUỆ

nhưng là:

một nền rất quan trọng cho Tuệ.

XXV. Tỳ-kheo và đời sống độc thân

Đối với Bhikkhu:

brahmacariya

là:

đời sống phạm hạnh hoàn toàn.

Không phải:

chỉ tránh ngoại tình.

Mà là:

từ bỏ quan hệ tình dục.

Mục tiêu sâu hơn là giảm:

kāmarāga

→ tham dục.

Do đó độc thân không chỉ là:

quy định tổ chức

mà thuộc:

chiến lược tu tập.

XXVI. Tỳ-kheo-ni cũng sống phạm hạnh hoàn toàn

Bhikkhunī cũng:

từ bỏ hoạt động tình dục.

Do đó không nên mô tả:

Tỳ-kheo có phạm hạnh

còn:

Tỳ-kheo-ni chủ yếu có thêm các quy định về giới tính.

Cả hai đều sống theo:

brahmacariya.

Khác biệt nằm ở:

một số điều học và cấu trúc Vinaya riêng.

XXVII. Tại sao Bhikkhunī Pātimokkha dài hơn?

Theo cách nhìn Vinaya truyền thống, nhiều điều học xuất hiện:

sau những duyên sự cụ thể.

Bhikkhunī Saṅgha có:

hoàn cảnh sinh hoạt

quan hệ cộng đồng

và:

những vấn đề Vinaya đặc thù.

Vì vậy bộ giới phát triển:

nhiều điều hơn.

Không nên chuyển con số đó thành:

phán đoán về phẩm chất của phụ nữ.

XXVIII. Giới tính và khả năng giải thoát

Trong nền giải thoát Theravāda:

Bhikkhu

và:

Bhikkhunī

đều có thể phát triển:

Sīla

Samādhi

Paññā.

Kinh điển bảo tồn nhiều trường hợp:

các Tỳ-kheo-ni được mô tả đạt A-la-hán.

Do đó:

311 giới

không phải dấu hiệu:

Tỳ-kheo-ni có khả năng giác ngộ thấp hơn.

XXIX. Therīgāthā

Therīgāthā – Trưởng lão Ni kệ

có giá trị đặc biệt khi nghiên cứu:

đời sống và chứng nghiệm của các nữ xuất gia thời kỳ sớm.

Các bài kệ mô tả những Tỳ-kheo-ni:

xuất gia

↓

tu tập

↓

đoạn chấp thủ

↓

đạt giải thoát.

Vì vậy nghiên cứu Bhikkhunī không nên chỉ tập trung vào:

311 điều giới.

Cũng cần nhìn:

vai trò tu chứng của Ni đoàn.

XXX. Theragāthā và Therīgāthā

Có thể đặt cạnh nhau:

Theragāthā

→ Trưởng lão Tăng kệ.

Therīgāthā

→ Trưởng lão Ni kệ.

Cả hai cùng phản ánh:

đời sống xuất gia

không chỉ là:

giữ luật

mà nhằm:

đoạn tận tham – sân – si.

XXXI. Garudhamma trong cách tiếp cận Theravāda

Trong truyền thống Theravāda, Garudhamma – Bát kính pháp thường được tiếp nhận như một phần của truyền thống Vinaya về:

sự hình thành Bhikkhunī Saṅgha

và:

quan hệ giữa hai Tăng đoàn.

Tuy nhiên khi làm Wiki cần phân biệt:

cách hiểu truyền thống

với:

nghiên cứu lịch sử – văn bản hiện đại.

B2 nên trình bày:

cách Theravāda truyền thống hiểu,

còn những tranh luận học thuật sâu hơn nên dành cho:

B3 – Đối chiếu.

XXXII. Song bộ Tăng trong một số Tăng sự của Tỳ-kheo-ni

Trong hệ Vinaya Theravāda, đời sống Bhikkhunī có những thủ tục liên hệ đến:

Bhikkhunī Saṅgha

và:

Bhikkhu Saṅgha.

Đặc biệt vấn đề:

Upasampadā của Bhikkhunī

có cấu trúc riêng trong Vinaya.

Điều này về sau trở thành vấn đề rất quan trọng khi:

dòng truyền thừa Bhikkhunī Theravāda bị gián đoạn ở một số khu vực.

XXXIII. Bhikkhunī Theravāda hiện đại

Ngày nay vấn đề:

phục hồi Cụ túc giới Tỳ-kheo-ni Theravāda

có những cách đánh giá khác nhau giữa:

các cộng đồng

các quốc gia

và:

các học giả Vinaya.

Một số cộng đồng công nhận:

Bhikkhunī ordination hiện đại.

Một số:

không công nhận theo cách hiểu Vinaya của họ.

Vì vậy không nên viết trên Wiki:

“toàn Theravāda đã thống nhất vấn đề này.”

XXXIV. Không đồng nhất mọi nữ tu Theravāda với Bhikkhunī

Trong các nước Theravāda tồn tại nhiều hình thức nữ tu.

Ví dụ có những cộng đồng nữ:

giữ tám giới

mười giới

hoặc:

những quy chế địa phương.

Họ có thể sống:

đời sống xuất gia rất nghiêm túc

nhưng xét theo thuật ngữ Vinaya:

không phải mọi người đều là Bhikkhunī đã thọ Upasampadā.

Điểm này cần ghi chính xác.

XXXV. Pātimokkha và đời sống thực tế

Một người có thể thuộc lòng:

227 giới

nhưng nếu:

tham vật chất

ưa danh tiếng

lạm dụng tín đồ

sân hận

và:

thiếu Niệm,

thì mục tiêu của Vinaya:

chưa được thực hiện đầy đủ.

Ngược lại cũng không thể lấy lý do:

“tâm tôi thanh tịnh”

để bỏ:

các điều học đã thọ trì.

Theravāda giữ cả:

HÌNH THỨC ĐÚNG

và:

TÂM TU TẬP.

XXXVI. Giới và pháp luật quốc gia

Vinaya:

không thay thế pháp luật dân sự/hình sự.

Một hành vi có thể đồng thời:

phạm Vinaya

và:

vi phạm pháp luật.

Việc xử lý Vinaya không có nghĩa:

cơ quan pháp luật không còn vai trò.

Ngược lại:

không bị pháp luật kết tội

cũng không tự động có nghĩa:

không có āpatti theo Vinaya.

Hai hệ thống:

có tiêu chuẩn và chức năng khác nhau.

XXXVII. Không dùng Vinaya để che giấu hành vi gây hại

Tinh thần:

bảo vệ Tăng đoàn

không nên bị biến thành:

bảo vệ danh tiếng bằng cách che giấu hành vi nghiêm trọng.

Hòa hợp Saṅgha không đồng nghĩa:

im lặng trước mọi sai phạm.

Vinaya có chính:

các cơ chế xác minh

xử lý vi phạm

và:

giải quyết tranh sự.

XXXVIII. Vinaya và quyền lực

Đời sống xuất gia tạo ra:

uy tín tôn giáo.

Uy tín này có thể dẫn đến:

ảnh hưởng

tài sản được cúng dường

sự kính trọng

và:

quyền lực cộng đồng.

Tinh thần Vinaya nhằm hạn chế việc biến những thứ đó thành:

phương tiện phục vụ bản ngã.

Do đó:

thiểu dục

tri túc

và:

không lợi dụng tín tâm

có ý nghĩa đặc biệt.

XXXIX. Cư sĩ không phải người phục vụ vô điều kiện cho Tăng

Mối quan hệ lý tưởng là:

Tăng đoàn

→ truyền dạy và thực hành Dhamma-Vinaya.

Cư sĩ

→ hỗ trợ những nhu cầu thích hợp.

Đây là:

quan hệ tương hỗ.

Không phải:

người xuất gia có quyền đòi hỏi mọi thứ từ cư sĩ.

Cũng không phải:

cư sĩ cúng dường thì có quyền điều khiển Tăng đoàn.

XL. Dāna và Vinaya

Dāna – bố thí/cúng dường

là thiện pháp của người cho.

Nhưng người nhận cũng có trách nhiệm:

sử dụng thích hợp.

Vinaya vì vậy kiểm soát:

cách nhận

cách sở hữu

cách sử dụng

và:

cách phân phối

một số vật dụng.

Điều này bảo vệ cả:

người xuất gia

và:

niềm tin của thí chủ.

XLI. Giữ giới vì sợ và giữ giới bằng trí

Có thể phân biệt:

không phạm vì sợ bị phát hiện

với:

không phạm vì hiểu mục đích của điều học.

Mức thứ hai sâu hơn.

Ví dụ:

không tích lũy

không chỉ vì:

“Luật cấm”

mà vì thấy:

tích lũy nuôi dưỡng tham và ràng buộc.

Vinaya khi được hiểu đúng chuyển từ:

áp lực bên ngoài

thành:

kỷ luật tự nguyện.

XLII. Không chấp giới

Phật giáo cũng cảnh báo về:

Sīlabbataparāmāsa

→ chấp thủ giới cấm và nghi thức theo cách sai lầm.

Điều này không có nghĩa:

giới không cần thiết.

Nó có nghĩa:

không nên tin rằng chỉ thực hiện hình thức giới luật một cách máy móc là đủ để giải thoát.

Có thể phân biệt:

GIỮ GIỚI

→ cần thiết.

CHẤP GIỚI NHƯ CỨU CÁNH TỰ THÂN

→ sai hướng.

XLIII. Giới của bậc Thánh

Khi Tuệ phát triển sâu, hành vi thiện không chỉ đến từ:

sợ phạm luật.

Một số phiền não và tà kiến đã:

bị đoạn trừ theo Thánh đạo tương ứng.

Do đó lý tưởng cuối cùng không phải:

một người luôn muốn làm điều xấu nhưng bị luật giữ lại.

Mà là:

tâm ngày càng không còn nguyên nhân tạo những hành vi ấy.

XLIV. Vinaya vẫn cần thiết cho cộng đồng

Ngay cả khi mục tiêu tối hậu là:

đoạn phiền não,

Tăng đoàn vẫn cần:

quy tắc chung.

Không thể quản trị một cộng đồng bằng cách hỏi:

“ai đã giác ngộ thì tự biết.”

Vinaya cung cấp:

chuẩn mực khách quan hơn

cho:

đời sống tập thể.

XLV. Giới Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni không phải hai con đường giải thoát khác nhau

Hai cộng đồng có:

những quy định khác nhau

nhưng không có nghĩa:

Tỳ-kheo tu một Bát Chánh Đạo

và:

Tỳ-kheo-ni tu một Bát Chánh Đạo khác.

Cả hai đều tu:

Giới

Định

Tuệ

và:

Bát Chánh Đạo.

Khác biệt chủ yếu thuộc:

cấu trúc Vinaya và đời sống cộng đồng.

XLVI. Bảng Tỳ-kheo – Tỳ-kheo-ni trong Theravāda

XLVII. Bảng cư sĩ – Sa-di – Cụ túc

XLVIII. Bản đồ bốn thanh tịnh giới

CATUSPĀRISUDDHI-SĪLA

↓

PĀTIMOKKHASAṂVARA

Thu thúc theo Pātimokkha

↓

hành vi và đời sống cộng đồng.

INDRIYASAṂVARA

Thu thúc các căn

↓

không chạy theo đối tượng.

ĀJĪVAPĀRISUDDHI

Thanh tịnh sinh mạng

↓

không nuôi sống bằng phương tiện không thích hợp.

PACCAYASANNISSITA

Sử dụng vật dụng đúng mục đích

↓

y – thức ăn – trú xứ – thuốc men.

↓

SĪLA-VISUDDHI

→ Thanh tịnh giới.

XLIX. Bản đồ xử lý một hành vi

Khi xét một vấn đề Vinaya không nên chỉ hỏi:

“Có làm hay không?”

Mà cần xem:

ĐIỀU HỌC NÀO?

↓

ĐỐI TƯỢNG NÀO?

↓

TÁC Ý?

↓

NHẬN THỨC?

↓

HÀNH VI?

↓

KẾT QUẢ?

↓

ĐỦ YẾU TỐ CẤU THÀNH KHÔNG?

↓

ĀPATTI LOẠI NÀO?

↓

CÁCH XỬ LÝ VINAYA NÀO?

Đây là lý do các vấn đề Luật phức tạp không nên được quyết định chỉ bằng:

một bản dịch ngắn của điều giới.

L. Bản đồ từ giới đến giải thoát

PĀTIMOKKHA

↓

SAṂVARA

→ thu thúc

↓

APPICCHATĀ

→ thiểu dục

↓

SANTUṬṬHI

→ tri túc

↓

AVIPPAṬISĀRA

→ không hối tiếc

↓

PĀMOJJA

→ hân hoan

↓

PASSADDHI

→ khinh an

↓

SUKHA

→ an lạc

↓

SAMĀDHI

→ Định

↓

VIPASSANĀ

→ Quán

↓

PAÑÑĀ

→ Tuệ

↓

VIRĀGA

→ ly tham

↓

VIMUTTI

→ giải thoát.

LI. Những điều cần tránh

Giữ đủ 227/311 giới = tự động giác ngộ.

→ Không.

Chỉ cần tâm tốt, không cần Vinaya.

→ Không đối với người đã thọ hệ học giới ấy.

Mọi vi phạm Vinaya đều là nghiệp nặng ngang nhau.

→ Không.

Mọi āpatti đều có thể sám hối rồi hết.

→ Không; Pārājika là trường hợp căn bản khác.

Sám hối Vinaya = xóa toàn bộ nghiệp.

→ Không.

Pārājika và Saṅghādisesa giống nhau.

→ Không.

Giới chỉ quản thân, không liên quan tâm.

→ Quá hẹp.

Thu thúc căn = không được nhìn/nghe.

→ Không.

Thiểu dục = nghèo khổ bắt buộc.

→ Không.

Tri túc = từ chối mọi tiện nghi cần thiết.

→ Không.

Dùng thuốc là hưởng thụ.

→ Không.

Tỳ-kheo-ni có nhiều giới hơn nên khả năng tu thấp hơn.

→ Không.

Bhikkhunī không thể đạt A-la-hán.

→ Trái với truyền thống kinh điển Theravāda.

Mọi nữ tu Theravāda đều là Bhikkhunī.

→ Không.

Tất cả Theravāda hiện đại đều thống nhất về việc phục hồi Bhikkhunī Saṅgha.

→ Không.

Hòa hợp Tăng = che giấu sai phạm.

→ Không.

Vinaya thay thế pháp luật quốc gia.

→ Không.

Người xuất gia có quyền đòi hỏi cư sĩ cung dưỡng.

→ Không.

Cư sĩ cúng tiền nên có quyền điều khiển Tăng đoàn.

→ Không.

Chấp giới cấm nghĩa là giữ giới nghiêm túc.

→ Không; vấn đề là chấp hình thức như tự thân đủ để giải thoát.

LII. Quan hệ với các mục khác trên Wiki

Để tránh trùng lặp, bài này nên liên kết sang:

Vinaya / Luật tạng

→ cấu trúc toàn bộ Luật.

Pātimokkha

→ hệ điều học và phân loại āpatti.

Cụ túc giới / Upasampadā

→ thủ tục trở thành Bhikkhu/Bhikkhunī.

Tăng đoàn

→ cơ cấu cộng đồng.

Sa-di – Sa-di-ni

→ giai đoạn xuất gia chưa Cụ túc.

Bát kính pháp

→ nên có bài riêng và trình bày cả văn bản lẫn tranh luận lịch sử.

Bố-tát / Uposatha

→ tụng Pātimokkha và thanh tịnh Tăng đoàn.

Giới học

→ vị trí Vinaya trong Sīla.

Định học

→ quan hệ Sīla–Samādhi.

Tuệ học

→ quan hệ Sīla–Paññā.

Samatha / Chỉ

và:

Vipassanā / Quán

→ tiến trình tu tập tiếp theo.

Như vậy mục này tập trung vào:

cách Theravāda hiểu đời sống giới luật của người Cụ túc

thay vì lặp lại toàn bộ từng điều trong:

227/311 Pātimokkha.

LIII. Kết luận

Theo Theravāda, giới Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni không nên được hiểu đơn giản là:

227 quy định cho nam

và:

311 quy định cho nữ.

Cấu trúc sâu hơn là:

PĀTIMOKKHA

→ thu thúc hành vi

INDRIYASAṂVARA

→ thu thúc các căn

ĀJĪVAPĀRISUDDHI

→ thanh tịnh cách nuôi sống

PACCAYASANNISSITA

→ sử dụng vật dụng có tỉnh giác.

Tất cả hướng đến việc tạo một đời sống:

THIỂU DỤC

TRI TÚC

KHÔNG TÍCH LŨY

KHÔNG PHÓNG DẬT

KHÔNG LỢI DỤNG TÍN TÂM

và:

THUẬN LỢI CHO THIỀN TU.

Bhikkhu và Bhikkhunī có:

hai hệ Pātimokkha không hoàn toàn giống nhau,

nhưng cùng tu:

một con đường Giới – Định – Tuệ.

Giới vì vậy không phải:

cứu cánh tự thân.

Nó tạo nền để:

thân khẩu được thu thúc

↓

tâm bớt hối hận

↓

Định phát triển

↓

Tuệ phát triển

↓

tham – sân – si được đoạn trừ.

Có thể cô đọng tinh thần Theravāda:

VINAYA KHÔNG CHỈ HỎI:

“TÔI CÓ PHẠM ĐIỀU NÀY KHÔNG?”

mà sâu hơn:

“CÁCH SỐNG NÀY CÓ ĐANG NUÔI DƯỠNG THAM – SÂN – SI HAY ĐANG DẪN ĐẾN LY THAM?”

Đó là vị trí thực sự của giới Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni trong:

con đường giải thoát Theravāda.

Đối chiếu

Giới Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni không chỉ tồn tại trong:

Theravāda.

Phật giáo Ấn Độ cổ đại từng bảo tồn nhiều truyền thống:

Vinaya – Luật

khác nhau.

Các bộ Luật có chung một nền rất lớn nhưng khác nhau về:

cách truyền thừa

cách sắp xếp

số lượng điều học

một số chi tiết giới luật

và:

thủ tục Tăng sự.

Ba hệ đặc biệt quan trọng đối với Phật giáo hiện nay là:

THERAVĀDA

→ Vinaya Pāli.

DHARMAGUPTAKA

→ Luật Tứ phần, nền giới luật xuất gia chủ yếu của Phật giáo Đông Á.

MŪLASARVĀSTIVĀDA

→ hệ Vinaya được sử dụng trong truyền thống Phật giáo Tây Tạng.

Vì vậy:

227 giới

và:

311 giới

không phải là hai con số duy nhất của giới xuất gia trong toàn bộ Phật giáo.

I. Nền Vinaya chung

Dù thuộc các bộ Luật khác nhau, đời sống Tỳ-kheo/Tỳ-kheo-ni đều xuất phát từ một nền Phật giáo cổ:

XUẤT GIA

↓

THỌ GIỚI

↓

PHẠM HẠNH

↓

THU THÚC

↓

THIỂU DỤC – TRI TÚC

↓

ĐỜI SỐNG SAṄGHA

↓

THIỀN ĐỊNH

↓

TRÍ TUỆ

↓

GIẢI THOÁT.

Do đó không nên xem:

Vinaya Theravāda

Vinaya Đông Á

và:

Vinaya Tây Tạng

như ba phát minh hoàn toàn độc lập.

Chúng thuộc:

những dòng truyền thừa Luật khác nhau của Phật giáo Ấn Độ.

II. Không chỉ có một Vinaya được bảo tồn

Trong lịch sử Phật giáo Ấn Độ tồn tại:

nhiều bộ phái

và:

nhiều truyền bản Vinaya.

Một số bộ Luật được bảo tồn tương đối đầy đủ trong:

Pāli

Hán văn

và:

Tạng văn.

Điều này rất có giá trị cho nghiên cứu lịch sử vì có thể:

đối chiếu các truyền bản

để nhận ra:

phần nền cổ chung

và:

những phát triển riêng.

III. Theravāda Vinaya

Theravāda bảo tồn Vinaya bằng:

Pāli.

Đây là hệ đã trình bày ở B1 và B2.

Pātimokkha:

Bhikkhu

→ 227 điều.

Bhikkhunī

→ 311 điều.

Hệ này hiện gắn đặc biệt với Phật giáo:

Sri Lanka

Myanmar

Thailand

Laos

Cambodia

và các cộng đồng Theravāda trên thế giới.

IV. Dharmaguptaka Vinaya

Dharmaguptaka

là một truyền thống Luật cổ của Phật giáo Ấn Độ.

Bộ Luật này được truyền sang Trung Quốc và trở thành nền giới luật rất quan trọng của:

Phật giáo Trung Hoa

và qua đó ảnh hưởng sâu rộng đến:

Triều Tiên

Việt Nam

cùng nhiều truyền thống Đông Á.

Trong Hán truyền, nó thường được biết đến qua:

四分律

→ Tứ phần luật.

V. Tứ phần luật không phải Luật Theravāda dịch sang Hán

Điểm này cần đặc biệt làm rõ.

Không nên hiểu:

Tứ phần luật = Vinaya Pāli được dịch sang tiếng Trung.

Không phải.

Tứ phần luật thuộc:

Dharmaguptaka Vinaya.

Theravāda sử dụng:

Vinaya của dòng Theravāda.

Hai bộ có:

nhiều điểm tương đồng rất sâu

nhưng:

không phải cùng một văn bản.

VI. Giới Tỳ-kheo Dharmaguptaka

Trong cách đếm phổ biến của truyền thống Đông Á:

Bhikṣu

→ Tỳ-kheo

có:

250 giới.

Đây là lý do trong tài liệu Phật giáo Hán truyền thường gặp:

“Tỳ-kheo 250 giới.”

Trong khi Theravāda thường nói:

227 giới.

Hai con số khác nhau không có nghĩa:

một truyền thống nghiêm hơn truyền thống kia 23 giới.

Sự khác biệt còn liên quan đến:

phân loại và cách đếm.

VII. Giới Tỳ-kheo-ni Dharmaguptaka

Trong truyền thống Dharmaguptaka:

Bhikṣuṇī

→ Tỳ-kheo-ni

thường được nói là có:

348 giới.

Do đó trong Phật giáo Hán truyền thường gặp cặp:

TỲ-KHEO: 250

TỲ-KHEO-NI: 348.

Trong Theravāda:

227

và:

311.

Không nên dùng sự khác biệt số học này để:

đánh giá truyền thống nào đúng hơn.

VIII. Bảng Theravāda – Dharmaguptaka

IX. Việt Nam cần đặc biệt phân biệt hai hệ

Đối với Wiki tiếng Việt, đây là điểm rất quan trọng.

Ở Việt Nam có ảnh hưởng của:

Phật giáo Bắc truyền

và:

Theravāda/Nam truyền.

Do đó khi viết:

“Tỳ-kheo giữ 227 giới”

mà không ghi truyền thống sẽ:

không đầy đủ.

Tương tự:

“Tỳ-kheo giữ 250 giới”

cũng không phải con số chung cho:

toàn bộ Phật giáo.

Nên viết:

Theravāda: 227.

Dharmaguptaka/Hán truyền: thường tính 250.

X. Tỳ-kheo-ni ở Đông Á

Một điểm lịch sử rất quan trọng là:

dòng truyền giới Bhikṣuṇī Dharmaguptaka được bảo tồn liên tục ở Đông Á.

Điều này có ý nghĩa lớn đối với:

lịch sử nữ giới xuất gia trong Phật giáo.

Trong khi tại nhiều quốc gia Theravāda:

dòng Bhikkhunī truyền thống đã bị gián đoạn trong lịch sử.

Do đó tình hình Tỳ-kheo-ni hiện đại giữa:

Đông Á

và:

Theravāda

không giống nhau.

XI. Không nên đồng nhất Ni sư với Sa-di-ni

Trong môi trường Việt Nam, từ:

Ni

hay:

Ni sư

có thể được sử dụng khá rộng.

Nhưng khi nghiên cứu Vinaya cần xác định:

đã thọ Cụ túc giới chưa?

và:

theo hệ Vinaya nào?

Một:

Bhikṣuṇī Dharmaguptaka

không phải:

Sāmaṇerī

và cũng không phải:

Bhikkhunī Theravāda

theo nghĩa dòng Luật.

XII. Mūlasarvāstivāda Vinaya

Hệ lớn thứ ba cần biết là:

Mūlasarvāstivāda Vinaya.

Đây là nền Vinaya được truyền trong:

Phật giáo Tây Tạng.

Nó được bảo tồn rất rộng trong:

Tạng văn

và có nguồn Sanskrit liên quan.

Do đó:

Tăng sĩ Tây Tạng

không thọ giới theo:

Theravāda Vinaya

hay:

Dharmaguptaka Vinaya.

Họ thuộc:

Mūlasarvāstivāda Vinaya.

XIII. Tỳ-kheo Mūlasarvāstivāda

Trong cách đếm truyền thống phổ biến:

Bhikṣu Mūlasarvāstivāda

có:

253 điều giới.

Do đó có thể gặp ba con số:

227

250

253

cho:

Tỳ-kheo

tùy hệ Vinaya.

Điều này không phải:

mâu thuẫn đơn giản.

Nó phản ánh:

những truyền bản và cách phân loại Luật khác nhau.

XIV. Bảng ba truyền thống

Con số phải luôn đi kèm:

tên hệ Vinaya.

XV. Tình trạng Tỳ-kheo-ni trong truyền thống Tây Tạng

Đây là vấn đề cần phân biệt:

VĂN BẢN

và:

DÒNG TRUYỀN GIỚI LỊCH SỬ.

Mūlasarvāstivāda có:

văn bản và quy định liên quan Bhikṣuṇī.

Nhưng lịch sử Phật giáo Tây Tạng không bảo tồn một:

dòng truyền Cụ túc giới Bhikṣuṇī Mūlasarvāstivāda liên tục

theo cách dòng Bhikṣu được bảo tồn.

Vì vậy địa vị của việc:

Cụ túc giới cho nữ giới

đã trở thành một vấn đề Vinaya quan trọng trong Phật giáo Tây Tạng hiện đại.

XVI. Vì sao số giới khác nhau?

Không nên giải thích:

227 vs 250 vs 253

bằng:

“Đức Phật dạy ba số khác nhau.”

Các bộ Vinaya trải qua:

truyền khẩu

hệ thống hóa

phân loại

truyền thừa bộ phái

và:

bảo tồn văn bản

khác nhau.

Một số quy định có thể:

được chia thành nhiều điều

trong một hệ,

nhưng:

gộp khác

trong hệ khác.

Một số khác có:

chi tiết riêng.

Do đó số lượng không trực tiếp đo:

nội dung Luật nhiều hay ít.

XVII. Không so Luật bằng phép trừ

Ví dụ:

250 − 227 = 23.

Không thể từ đó nói:

Dharmaguptaka có thêm chính xác 23 hành vi bị cấm.

Tương tự:

253 − 227 = 26

không có nghĩa:

Tăng Tây Tạng bị cấm thêm đúng 26 việc.

Muốn đối chiếu phải:

so từng điều

nhóm điều

cách phân loại

và:

Vibhaṅga tương ứng.

XVIII. Phần nền chung rất lớn

Dù số lượng khác nhau, các Vinaya chia sẻ nhiều cấu trúc rất cổ.

Ví dụ:

Pārājika

→ vi phạm nghiêm trọng nhất.

Saṅghāvaśeṣa/Saṅghādisesa

→ vi phạm cần Tăng đoàn xử lý.

Naiḥsargika/Nissaggiya

→ liên quan xả bỏ vật.

Pācittiya/Pāyantika

→ các nhóm sám hối.

Śaikṣa/Sekhiya

→ các điều học/oai nghi.

Điều này cho thấy:

một nền Vinaya chung có trước sự phân nhánh hoàn chỉnh của các truyền thống sau này.

XIX. Bốn Pārājika của Tỳ-kheo là vùng tương đồng nổi bật

Các truyền thống Vinaya lớn đều bảo tồn một nhóm trọng giới Tỳ-kheo liên quan đến:

hành dâm

trộm cắp nghiêm trọng

tước đoạt mạng người

và:

đại vọng ngữ về chứng đắc.

Cách diễn đạt và phân tích chi tiết có thể khác.

Nhưng sự tương đồng rất mạnh cho thấy:

đây thuộc tầng Vinaya rất cổ.

XX. Phạm hạnh là nền chung

Dù Theravāda, Dharmaguptaka hay Mūlasarvāstivāda:

Tỳ-kheo/Tỳ-kheo-ni sống độc thân.

Không có hệ nào hiểu Cụ túc giới theo nghĩa:

được kết hôn nhưng chỉ cần tránh tà dâm.

Đây là khác biệt căn bản giữa:

giới cư sĩ

và:

đời sống Cụ túc.

XXI. Đời sống không gia chủ

Một nền chung khác:

Anagāriya

→ đời sống không gia đình/gia chủ.

Xuất gia có nghĩa rời mô hình:

lập gia đình

sinh kế gia chủ

tích lũy tài sản

và:

địa vị xã hội thông thường

để sống:

đời phạm hạnh.

Các truyền thống có thể thích nghi khác nhau theo xã hội, nhưng:

lý tưởng nền tảng tương đồng.

XXII. Bố-tát

Các truyền thống Vinaya đều có hình thức:

Uposatha/Poṣadha

liên quan đến:

Prātimokṣa/Pātimokkha.

Điều này cho thấy Luật không chỉ là:

quy tắc cá nhân.

Nó được duy trì:

trong cộng đồng.

XXIII. An cư

Truyền thống:

Vassa/Varṣā

→ an cư mùa mưa

cũng có nền rất cổ.

Nó tiếp tục tồn tại dưới những hình thức tương ứng trong:

Theravāda

Đông Á

và:

Tây Tạng.

Ở Việt Nam:

An cư kiết hạ

là một biểu hiện rất quen thuộc của truyền thống này.

XXIV. Y phục khác nhau không nhất thiết do giới căn bản khác nhau

Tăng Theravāda thường dễ nhận biết qua:

y vàng/cam/nâu

và cách mặc đặc trưng.

Đông Á phát triển:

pháp phục và áo tràng

theo văn hóa khu vực.

Tây Tạng phát triển:

hệ y phục Tây Tạng.

Nhưng không nên từ:

hình thức y phục hiện đại

suy ra:

ba Vinaya không có nguồn chung.

Khí hậu, văn hóa và lịch sử đã tạo:

những biến đổi hình thức lớn.

XXV. Ăn uống

Các Vinaya cổ đều có:

nhiều quy định về thức ăn.

Tuy nhiên thực hành hiện đại có thể khác đáng kể.

Ví dụ:

Theravāda

thường duy trì rõ quy tắc:

không ăn sau thời điểm quy định của ngày

trong đời sống tu viện nghiêm túc.

Đông Á có những:

quy chế tu viện và truyền thống ăn uống phát triển thêm.

Do đó phải phân biệt:

VINAYA GỐC

với:

THANH QUY/QUY CHẾ TU VIỆN PHÁT TRIỂN SAU.

XXVI. Ăn chay không phải tiêu chí duy nhất của Cụ túc giới

Đây là điểm đặc biệt dễ nhầm ở Việt Nam.

Trong nhiều truyền thống Đông Á:

ăn chay

trở thành đặc điểm rất nổi bật của đời sống xuất gia.

Theravāda:

không quy định chế độ chay tuyệt đối cho mọi Tỳ-kheo.

Vì vậy:

ăn chay

không thể dùng làm tiêu chí duy nhất để xác định:

ai giữ giới nghiêm hơn.

Đây là sự khác biệt lịch sử và truyền thống thực hành.

XXVII. Vinaya và Bồ-tát giới

Trong Đại thừa Đông Á, người xuất gia có thể đồng thời thọ:

Cụ túc giới

và:

Bồ-tát giới.

Hai hệ không nên đồng nhất.

Ví dụ:

Bhikṣuṇī Dharmaguptaka

↓

CỤ TÚC GIỚI

có thể đồng thời thọ:

BỒ-TÁT GIỚI.

Bồ-tát giới không phải:

thay thế tự động cho Vinaya.

XXVIII. Giới Bồ-tát và giới Tỳ-kheo khác nhau

Prātimokṣa/Vinaya

đặc biệt điều chỉnh:

đời sống xuất gia

Tăng đoàn

oai nghi

vật dụng

Tăng sự.

Bồ-tát giới nhấn mạnh:

Bodhicitta

lợi ích chúng sinh

Bồ-tát hạnh.

Hai hệ có thể:

cùng tồn tại

nhưng có:

chức năng khác nhau.

XXIX. Vajrayāna cũng không bỏ Prātimokṣa

Trong Phật giáo Tây Tạng có thể phân biệt:

Prātimokṣa vows

↓

Bodhisattva vows

↓

Tantric/Samaya commitments.

Không nên hiểu:

thọ Mật pháp

→ không cần giới xuất gia nữa.

Một Tỳ-kheo đã thọ các cấp giới khác vẫn phải:

giữ Prātimokṣa của mình.

XXX. Ba tầng giới trong Phật giáo Tây Tạng

Có thể khái quát:

Prātimokṣa

Liên hệ:

giải thoát cá nhân và kỷ luật xuất gia/cư sĩ.

Bodhisattva

Liên hệ:

Bodhicitta và Bồ-tát hạnh.

Tantra/Samaya

Liên hệ:

thực hành Vajrayāna.

Không phải:

tầng sau hủy tầng trước.

Lý tưởng là:

các tầng được tích hợp.

XXXI. Đông Á cũng có nhiều tầng giới

Trong Phật giáo Đông Á có thể gặp:

Ngũ giới

Bát quan trai giới

Sa-di/sa-di-ni giới

Cụ túc giới

và:

Bồ-tát giới.

Ngoài ra còn có:

thanh quy thiền môn

và:

quy chế tu viện.

Vì vậy nếu thấy một quy định trong chùa Đông Á không nên tự động kết luận:

“điều này nằm trong 250 giới.”

Nó có thể thuộc:

Vinaya

hoặc:

Bồ-tát giới

hoặc:

thanh quy

hoặc:

quy định địa phương.

XXXII. Thanh quy không đồng nhất Vinaya

Trong Thiền tông Đông Á phát triển:

thanh quy

để tổ chức:

đời sống thiền viện

lao động

chức sự

thời khóa

ăn uống

và:

sinh hoạt.

Thanh quy có thể dựa trên:

tinh thần Vinaya

nhưng:

không phải toàn bộ đều là điều Prātimokṣa do cùng một nguồn quy định.

Điểm này rất quan trọng cho Wiki.

XXXIII. Khất thực và lao động

Theravāda thường bảo tồn hình ảnh:

piṇḍapāta – khất thực

rõ nét hơn.

Trong lịch sử Đông Á, mô hình tự viện phát triển:

kinh tế tu viện

và:

lao động cộng đồng

theo những hình thức khác.

Điều này phản ánh:

sự thích nghi với điều kiện xã hội và kinh tế.

Không nên từ đó kết luận đơn giản:

một bên đúng Luật, bên kia không phải Phật giáo.

Muốn đánh giá một vấn đề Vinaya cụ thể phải:

đối chiếu đúng hệ Luật và bối cảnh.

XXXIV. Vinaya và văn hóa

Cần phân biệt ba tầng:

VINAYA

↓

quy định thuộc bộ Luật.

TRUYỀN THỐNG TU VIỆN

↓

cách cộng đồng tổ chức đời sống.

VĂN HÓA ĐỊA PHƯƠNG

↓

phong tục và hình thức xã hội.

Ba tầng này thường:

trộn vào nhau trong thực tế.

Nhưng nghiên cứu Wiki cần:

tách chúng ra.

XXXV. Tỳ-kheo Việt Nam có thể thuộc những hệ khác nhau

Ở Việt Nam, từ:

Tỳ-kheo

không tự động cho biết:

227 hay 250.

Một vị thuộc:

Theravāda

thường theo:

Vinaya Pāli – 227.

Một vị thuộc:

Bắc truyền theo Dharmaguptaka

thường gắn với:

Tứ phần luật – 250.

Do đó Wiki nên luôn ghi:

hệ truyền thừa.

XXXVI. Tỳ-kheo-ni Việt Nam

Tương tự:

Tỳ-kheo-ni Theravāda

và:

Tỳ-kheo-ni Bắc truyền/Dharmaguptaka

không sử dụng cùng một Pātimokkha/Prātimokṣa.

Theravāda:

311.

Dharmaguptaka:

348 theo cách đếm truyền thống.

Nhưng cả hai đều là:

hình thức Cụ túc giới dành cho nữ

trong hệ Vinaya tương ứng.

XXXVII. Không dùng số giới để xếp hạng truyền thống

Không thể nói:

253 > 250 > 227

nên:

Mūlasarvāstivāda nghiêm nhất

rồi:

Dharmaguptaka

rồi:

Theravāda.

Đó là:

phép so sánh sai.

Số lượng phụ thuộc:

cách chia điều

cách tính

và:

truyền bản.

Mức độ nghiêm của đời sống thực tế còn phụ thuộc:

cách hành trì.

XXXVIII. Không dùng màu y để xác định Vinaya tuyệt đối

Màu và kiểu y có thể cung cấp:

dấu hiệu truyền thống

nhưng không phải bằng chứng tuyệt đối về:

tư cách thọ giới.

Muốn biết một người thuộc Vinaya nào cần biết:

dòng truyền giới

và:

Cụ túc giới đã thọ.

XXXIX. Giới luật và giáo lý không phải một

Một Tỳ-kheo có thể thuộc:

Dharmaguptaka Vinaya

nhưng học:

Madhyamaka

Yogācāra

Thiền

Tịnh độ

hay các hệ Đại thừa khác.

Vinaya nói về:

dòng Luật.

Nó không tự động xác định toàn bộ:

triết học và pháp môn.

Đây là điểm rất quan trọng.

XL. Bộ phái Luật cổ không đồng nhất tông phái hiện đại

Không nên suy:

Dharmaguptaka Vinaya

→ người giữ giới phải theo toàn bộ giáo lý của bộ phái Dharmaguptaka cổ.

Lịch sử phức tạp hơn.

Đông Á tiếp nhận:

Dharmaguptaka Vinaya

nhưng phát triển:

Phật giáo Đại thừa.

Tương tự, một dòng Luật có thể tiếp tục tồn tại sau khi:

bối cảnh bộ phái ban đầu đã thay đổi.

XLI. Theravāda khác trường hợp Đông Á

Theravāda đặc biệt ở chỗ:

truyền thống kinh điển Pāli

Vinaya

Abhidhamma

và:

dòng truyền thừa tông phái

được bảo tồn trong một hệ tương đối liên tục.

Đông Á có cấu trúc khác:

Vinaya Dharmaguptaka

Kinh điển Đại thừa

các tông phái Đại thừa.

Do đó không nên dùng:

mô hình Theravāda

để giải thích cơ học:

cấu trúc Phật giáo Đông Á.

XLII. Tư cách Tỳ-kheo/Tỳ-kheo-ni phụ thuộc Tăng sự

Không phải chỉ cần:

tự tuyên bố giữ 227/250/253 giới

là thành Tỳ-kheo.

Cụ túc giới liên hệ đến:

Saṅghakamma/Karmavācanā

và:

thủ tục truyền giới hợp lệ theo Vinaya tương ứng.

Do đó:

SỐ GIỚI

không tạo tư cách xuất gia một mình.

XLIII. Truyền giới và dòng truyền thừa

Vinaya dựa mạnh vào:

Saṅgha truyền giới cho thế hệ sau.

Có thể hình dung:

SAṄGHA

↓

UPASAMPADĀ

↓

THẾ HỆ MỚI

↓

TIẾP TỤC SAṄGHA.

Khi một dòng truyền giới bị:

gián đoạn,

việc phục hồi trở thành:

một vấn đề Vinaya phức tạp.

Đây chính là lý do vấn đề Bhikkhunī/Bhikṣuṇī hiện đại:

không thể giải quyết chỉ bằng việc đọc danh sách giới.

XLIV. Vấn đề phục hồi Tỳ-kheo-ni

Trong thời hiện đại có nhiều nỗ lực:

phục hồi hoặc mở rộng Cụ túc giới cho nữ

trong những truyền thống nơi dòng truyền lịch sử đã bị gián đoạn.

Các tranh luận thường xoay quanh:

Vinaya nào?

Saṅgha nào truyền?

song bộ Tăng có cần thiết không?

có thể dùng Bhikṣuṇī Dharmaguptaka hỗ trợ hay không?

thủ tục nào hợp lệ?

Đây là:

vấn đề Luật học

chứ không đơn giản là:

ủng hộ hay phản đối phụ nữ xuất gia.

XLV. Cần tách hai câu hỏi

Câu hỏi 1

Phụ nữ có khả năng đạt giải thoát không?

Trong các nguồn Phật giáo cổ:

có.

Các Tỳ-kheo-ni A-la-hán được ghi nhận rõ.

Câu hỏi 2

Một nghi thức Cụ túc giới hiện đại cụ thể có hợp lệ theo Vinaya X hay không?

Đây là:

vấn đề pháp lý-Vinaya phức tạp.

Không nên lấy:

tranh luận câu 2

để phủ nhận:

câu 1.

XLVI. Tám trọng pháp

Garudhamma/Bát kính pháp cũng cần được đặt trong:

đối chiếu Vinaya.

Các truyền bản về:

sự thành lập Ni đoàn

không hoàn toàn giống nhau.

Nghiên cứu hiện đại sử dụng:

so sánh các Vinaya

để khảo sát:

lịch sử hình thành văn bản.

Do đó có ít nhất ba tầng:

VĂN BẢN HIỆN CÒN

↓

GIẢI THÍCH TRUYỀN THỐNG

↓

NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ – VĂN BẢN.

Wiki không nên:

trộn ba tầng thành một.

XLVII. Không dùng tiêu chuẩn hiện đại để đơn giản hóa lịch sử

Một số quy định cổ có thể gây:

tranh luận hiện đại về giới tính.

Cách trình bày tốt không phải:

bảo vệ bằng mọi giá

cũng không phải:

kết án bằng một câu.

Nên hỏi:

văn bản nói gì?

các Vinaya khác nhau thế nào?

bối cảnh xã hội là gì?

truyền thống giải thích thế nào?

nghiên cứu hiện đại đề xuất gì?

Đó là phương pháp phù hợp hơn với:

Wiki học thuật.

XLVIII. Bảng đối chiếu rộng

XLIX. Những điểm chung quan trọng hơn con số

Nếu bỏ qua khác biệt về số đếm, ba hệ đều nhấn mạnh:

KHÔNG HÀNH DÂM

KHÔNG TRỘM CẮP

KHÔNG GIẾT NGƯỜI

KHÔNG ĐẠI VỌNG NGỮ VỀ CHỨNG ĐẮC

ĐỜI SỐNG PHẠM HẠNH

THU THÚC

KHÔNG TÍCH LŨY THEO LỐI GIA CHỦ

OAI NGHI

ĐỜI SỐNG CỘNG ĐỒNG

BỐ-TÁT

TĂNG SỰ

và:

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP.

Đây mới là:

nền Vinaya chung quan trọng.

L. Khác biệt cần được bảo tồn

Không nên vì thấy nền chung mà kết luận:

“227 = 250 = 253, chỉ khác cách gọi.”

Không hoàn toàn.

Các bộ Vinaya có:

những khác biệt thực sự.

Một hành vi cụ thể có thể:

được phân loại khác

hoặc:

có chi tiết xử lý khác.

Do đó khi giải quyết một vấn đề Luật thực tế phải dùng:

đúng Vinaya của người đã thọ giới.

Không nên lấy:

Vinaya Theravāda

để trực tiếp phán xử một:

Bhikṣu Dharmaguptaka

và ngược lại.

LI. Bảng phân biệt các tầng giới

Không nên:

gộp tất cả thành một loại “giới”.

LII. Những điều cần tránh

Mọi Tỳ-kheo Phật giáo đều giữ 227 giới.

→ Không.

Mọi Tỳ-kheo đều giữ 250 giới.

→ Không.

Tỳ-kheo Tây Tạng giữ 227 giới Theravāda.

→ Không.

Tứ phần luật là bản Hán dịch của Vinaya Pāli.

→ Không.

Dharmaguptaka = Theravāda Trung Quốc.

→ Không.

Mūlasarvāstivāda = Theravāda Tây Tạng.

→ Không.

250 > 227 nên giới Đông Á nghiêm hơn.

→ Không.

253 > 250 nên giới Tây Tạng nghiêm nhất.

→ Không.

348 > 311 nên Tỳ-kheo-ni Đông Á bị hạn chế hơn đúng 37 việc.

→ Không thể suy như vậy.

Số giới càng nhiều thì khả năng giác ngộ càng cao.

→ Không.

Ăn chay quyết định tư cách Tỳ-kheo.

→ Không.

Không ăn chay thì không phải Tỳ-kheo.

→ Không.

Bồ-tát giới thay thế hoàn toàn Cụ túc giới.

→ Không.

Tantra thay thế Prātimokṣa.

→ Không.

Thanh quy = Vinaya.

→ Không.

Mọi quy định trong chùa đều do Đức Phật trực tiếp chế.

→ Không.

Một người tự nguyện giữ 250 giới thì tự động thành Tỳ-kheo.

→ Không.

Tư cách Cụ túc chỉ phụ thuộc số giới cá nhân giữ.

→ Không.

Không có dòng truyền Tỳ-kheo-ni thì có nghĩa phụ nữ không thể giác ngộ.

→ Không.

Tranh luận phục hồi Tỳ-kheo-ni = tranh luận phụ nữ có khả năng giác ngộ hay không.

→ Không; đó là hai vấn đề khác nhau.

Các Vinaya khác nhau hoàn toàn.

→ Không.

Các Vinaya hoàn toàn giống nhau.

→ Cũng không.

LIII. Bản đồ lịch sử khái quát

VINAYA PHẬT GIÁO ẤN ĐỘ SỚM

↓

QUÁ TRÌNH TRUYỀN THỪA VÀ PHÂN NHÁNH

↓

THERAVĀDA VINAYA

→ Pāli

→ Sri Lanka

→ Đông Nam Á Theravāda

→ 227 / 311

DHARMAGUPTAKA VINAYA

→ truyền sang Trung Quốc

→ Tứ phần luật

→ Trung Hoa – Triều Tiên – Việt Nam và Đông Á

→ 250 / 348 theo cách đếm truyền thống

MŪLASARVĀSTIVĀDA VINAYA

→ Trung Á/Himalaya

→ Tây Tạng

→ Bhikṣu thường tính 253

→ nền Vinaya của Tăng đoàn Tây Tạng.

LIV. Bản đồ một người xuất gia Đại thừa Đông Á

Có thể hình dung:

XUẤT GIA

↓

SA-DI / SA-DI-NI

↓

CỤ TÚC GIỚI

↓

DHARMAGUPTAKA VINAYA

↓

có thể tiếp nhận:

BỒ-TÁT GIỚI

↓

tu tập trong một truyền thống như:

THIỀN

TỊNH ĐỘ

THIÊN THAI

HOA NGHIÊM

hoặc hệ khác.

Điều này cho thấy:

VINAYA

không đồng nhất với:

TÔNG PHÁI TU HỌC.

LV. Bản đồ một Tỳ-kheo Theravāda

XUẤT GIA

↓

SĀMAṆERA

↓

UPASAMPADĀ

↓

BHIKKHU

↓

THERAVĀDA VINAYA

↓

227 PĀTIMOKKHA

↓

SĪLA

↓

SAMĀDHI

↓

VIPASSANĀ

↓

PAÑÑĀ

↓

MAGGA – PHALA

↓

NIBBĀNA.

LVI. Bản đồ một Tỳ-kheo Tây Tạng

XUẤT GIA

↓

các cấp thọ giới tương ứng

↓

BHIKṢU

↓

MŪLASARVĀSTIVĀDA VINAYA

↓

PRĀTIMOKṢA

có thể thọ:

BODHISATTVA VOWS

↓

và nếu thực hành Vajrayāna:

TANTRIC/SAMAYA COMMITMENTS

↓

ŚĪLA

SAMĀDHI

PRAJÑĀ

↓

BỒ-TÁT ĐẠO / PHẬT QUẢ.

LVII. Điểm rất quan trọng cho Wiki Tâm Học

Bài về Giới Tỳ-kheo – Tỳ-kheo-ni không nên ghi ở đầu trang đơn giản:

Tỳ-kheo: 227

Tỳ-kheo-ni: 311.

Cách đó vô tình biến:

một cách đếm Theravāda

thành:

định nghĩa cho toàn bộ Phật giáo.

Nên hiển thị theo truyền thống:

Sau đó giải thích:

con số chỉ có ý nghĩa khi đi cùng tên Vinaya.

LVIII. Nên liên kết sang các bài riêng

Từ bài này Wiki nên liên kết đến:

Vinaya / Luật tạng

Pātimokkha / Prātimokṣa

Tỳ-kheo

Tỳ-kheo-ni

Sa-di

Sa-di-ni

Cụ túc giới

Bố-tát / Uposatha

An cư

Theravāda Vinaya

Dharmaguptaka Vinaya / Tứ phần luật

Mūlasarvāstivāda Vinaya

Bát kính pháp

Bồ-tát giới

Thanh quy

và:

Lịch sử Ni đoàn.

Như vậy bài giáo lý này đóng vai trò:

bản đồ tổng quan

thay vì cố chứa:

toàn bộ Luật học Phật giáo.

LIX. Kết luận

Giới Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni là một:

di sản chung rất cổ của Phật giáo.

Nhưng di sản đó được bảo tồn qua:

nhiều dòng Vinaya.

Ba hệ có ảnh hưởng đặc biệt đến Phật giáo hiện đại là:

THERAVĀDA

→ 227 giới Tỳ-kheo, 311 giới Tỳ-kheo-ni.

DHARMAGUPTAKA

→ truyền thống Đông Á, thường tính 250 giới Tỳ-kheo và 348 giới Tỳ-kheo-ni.

MŪLASARVĀSTIVĀDA

→ nền Vinaya của Phật giáo Tây Tạng, Tỳ-kheo thường được tính 253 điều.

Các con số khác nhau không chứng minh:

truyền thống này nghiêm hơn

truyền thống kia nguyên thủy hơn

hay:

truyền thống nào có khả năng giải thoát cao hơn.

Điều quan trọng hơn là nền chung:

XUẤT GIA

↓

PHẠM HẠNH

↓

PRĀTIMOKṢA / PĀTIMOKKHA

↓

THU THÚC

↓

THIỂU DỤC

↓

TRI TÚC

↓

HÒA HỢP SAṄGHA

↓

ĐỊNH

↓

TUỆ

↓

GIẢI THOÁT.

Vì vậy cách trình bày chính xác không phải:

“Phật giáo quy định Tỳ-kheo có X giới.”

Mà là:

“Số lượng và cách phân loại điều học của Tỳ-kheo/Tỳ-kheo-ni phụ thuộc vào hệ Vinaya mà người xuất gia thọ trì.”

Điều này vừa bảo tồn:

nền lịch sử chung của Vinaya

vừa tôn trọng:

sự khác biệt thực sự giữa Theravāda, Phật giáo Đông Á và Phật giáo Tây Tạng.