Thiền để bình an ↔ Thiền để thấy sự thật
Thiền để bình an phát triển sự ổn định của tâm; thiền để thấy sự thật giúp hiểu rõ tính sinh diệt và sự chấp thủ. Hai hướng hỗ trợ nhau trên con đường tu tập.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.163 kết quảTrang 126 / 174
Nếu thiền làm mình dễ chịu hơn nhưng tham sân si không giảm thì sao?
Thiền đem lại cảm giác dễ chịu nhưng chưa chắc đã giảm tham, sân, si. Cần kết hợp an tĩnh với giới, tuệ và quan sát cách ứng xử thực tế.
Nếu thiền làm thấy nhiều phiền não hơn, có phải mình đang tệ đi?
Thấy nhiều phiền não hơn khi thiền không nhất thiết là đang tệ đi. Cần phân biệt nhận biết rõ hơn với bất ổn thực sự và điều chỉnh thực hành an toàn.
Thấy phiền não rõ hơn có thể là bước đầu của trí tuệ
Thấy rõ phiền não có thể khởi đầu trí tuệ, nhưng cần hiểu nguyên nhân, hậu quả và chuyển hóa cách ứng xử, không chỉ nhận diện cảm xúc.
Không cần đợi tâm hết loạn mới bắt đầu quan sát tâm
Không cần đợi tâm hoàn toàn an tĩnh mới quan sát: nhận biết tán loạn, nhẹ nhàng trở về điểm tựa và dần bồi dưỡng định, tuệ.
Tâm tán loạn cũng là một đối tượng để biết
Tâm tán loạn vẫn có thể được nhận biết bằng chánh niệm; biết rõ rồi trở về đối tượng, điều hòa nỗ lực và nuôi dưỡng định tĩnh.
Cơn giận cũng có thể trở thành pháp để quán
Cơn giận có thể là đối tượng quán tâm: nhận biết sân đang hiện diện, không đồng nhất với nó và chọn hành động không gây hại.
Nỗi sợ cũng có thể trở thành cửa vào Vô thường và Vô ngã
Nỗi sợ có thể là đối tượng chánh niệm để nhận ra tính biến đổi và có điều kiện của kinh nghiệm; không đồng nghĩa cố chịu đựng hay thay thế trị liệu.
Đời sống không làm gián đoạn việc tu – Chính đời sống cho thấy mình đã tu đến đâu
Tu tập giữa đời thường thể hiện qua cách nói năng, làm việc, giữ giới và sửa sai; gia đình và công việc là nơi áp dụng chánh niệm và trí tuệ.
Rời tọa cụ mới biết Chánh niệm có đi cùng mình hay không
Chánh niệm không dừng ở tọa cụ: thực tập nhận biết thân tâm khi đi đứng, làm việc và giao tiếp theo tinh thần Kinh Niệm Xứ MN 10.
Tục đế và Chân đế là gì?
Tục đế là sự thật theo quy ước; Chân đế là cách quán chiếu rốt ráo. Phân biệt cách hiểu của Vi Diệu Pháp Theravāda với Trung quán Đại thừa.
Hai sự thật hay hai cách nhìn cùng một thực tại?
Hai đế không nhất thiết chỉ hai thế giới riêng. So sánh bình diện quy ước và rốt ráo trong Theravāda và Trung quán, tránh hiểu thành hư vô hay hai thực tại độc lập.
Tục đế có phải “giả” còn Chân đế mới “thật”?
Tục đế là sự thật theo quy ước, không đồng nghĩa lời dối; Chân đế là bình diện phân tích rốt ráo, được diễn giải khác nhau trong Vi Diệu Pháp và Trung quán.
Nếu Tục đế vô giá trị, tại sao Đức Phật vẫn nói người, nghiệp, thiện và ác?
Tục đế không vô giá trị: ngôn ngữ về người, nghiệp, thiện và ác giúp Đức Phật chỉ dạy trách nhiệm, nhân quả và tu tập mà không đòi hỏi một tự ngã bất biến.
“Không có người” ở một tầng phân tích ↔ “Người ấy tạo nghiệp” ở ngôn ngữ thông thường
Không có tự ngã bất biến không phủ nhận con người quy ước, nghiệp do tác ý và trách nhiệm đối với hành động. Hiểu đúng vô ngã cần gắn với duyên khởi và đạo đức.
“Không có cỗ xe” ↔ Cỗ xe vẫn chở người được
Ví dụ cỗ xe trong Milindapañha và SN 5.10 cho thấy tên gọi quy ước vẫn có giá trị, dù không có thực thể tự ngã độc lập khỏi các điều kiện.
“Không có tự tính tiền” ↔ Tiền vẫn mua được thức ăn
Tiền không có tự tính độc lập nhưng vẫn có công dụng nhờ nhân duyên và quy ước. Hiểu tính Không không phải phủ nhận giao dịch, nhân quả hay trách nhiệm.
“Thân là Không” ↔ Thân vẫn biết đau
“Thân là Không” không phủ nhận đau đớn: thân duyên hợp, không tự tính độc lập nhưng vẫn có cảm giác, cần chăm sóc và điều trị khi cần.
“Cảm thọ là Không” ↔ Cảm thọ vẫn có thể dẫn đến Ái
Cảm thọ tuy không có tự tính độc lập vẫn có thể làm duyên cho ái. Hiểu xúc–thọ–ái giúp nhận biết cảm giác và giảm bám víu thay vì phủ nhận kinh nghiệm.
“Nghiệp là Không” ↔ Nghiệp vẫn cho quả
Nghiệp không có tự tính độc lập nhưng tác ý và hành động vẫn có hệ quả khi hội đủ duyên; hiểu đúng tính Không giúp tránh hư vô và định mệnh luận.
“Thiện ác là Không” ↔ Vì sao vẫn phải tránh ác làm lành?
Tính Không không phủ nhận thiện ác hay trách nhiệm. Hành vi có tác ý vẫn mang hậu quả; vì vậy tránh ác, làm lành và thanh lọc tâm vẫn cần thiết.
“Chúng sinh là Không” ↔ Vì sao Bồ-tát vẫn cứu chúng sinh?
Tính Không không phủ nhận khổ đau: Bồ-tát giúp chúng sinh theo duyên khởi, đồng thời không chấp ngã, nhân, chúng sinh, thọ giả.
“Phật là Không” ↔ Vì sao vẫn quy y Phật?
Tính Không không phủ nhận Đức Phật hay giá trị quy y. Quy y Phật là nương theo giác ngộ và giáo pháp, thực hành với trí tuệ, không chấp tướng.
“Pháp là Không” ↔ Vì sao vẫn học và hành Pháp?
Tính Không không phủ nhận giá trị của giáo pháp: cần học và thực hành để đoạn khổ, đồng thời không chấp chữ nghĩa hay phương tiện thành thực thể tuyệt đối.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.