Tại sao phải thực hành lặp đi lặp lại những điều mình “đã biết”?
Kiến thức giáo lý cần được tu tập lặp lại để thành năng lực nhận biết, lựa chọn hành vi thiện và chuyển hóa các khuynh hướng cũ; không phải lặp máy móc.
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
Kiến thức giáo lý cần được tu tập lặp lại để thành năng lực nhận biết, lựa chọn hành vi thiện và chuyển hóa các khuynh hướng cũ; không phải lặp máy móc.
Từ hiểu giáo lý bằng khái niệm đến nhận ra trực tiếp phản ứng của tâm và giảm chấp thủ nhờ thực hành, không nhầm với đoạn tận phiền não.
Pháp học thành Pháp hành khi hiểu biết được vận dụng vào chánh niệm, nỗ lực đúng hướng và hành động cụ thể; không đồng nghĩa với chứng ngộ tức thì.
Thành quả tu học không chỉ ở biết thêm giáo lý, mà ở giảm và đoạn tận tham ái, chấp thủ; phân biệt chuyển hóa từng phần với giải thoát rốt ráo.
Phàm phu (puthujjana) chỉ người chưa đạt địa vị Thánh trong tu chứng, không đồng nghĩa với người xấu; người phàm vẫn có thể sống thiện và tiến bộ.
Người rất đạo đức vẫn có thể là phàm phu theo nghĩa chưa chứng nhập Thánh đạo. Giới hạnh đáng quý nhưng không đồng nhất với tuệ giác giải thoát.
Thiện hạnh thế gian rất đáng quý, nhưng bậc Thánh được phân biệt bởi sự chứng nhập Thánh đạo và mức đoạn trừ kiết sử, không chỉ bằng hành vi bên ngoài.
Chánh kiến dẫn đường, giới hạnh đặt nền cho hành vi thiện; cả hai hỗ trợ nhau trong Bát Thánh đạo, không phải hai lựa chọn loại trừ.
“Thấy Pháp” là nhận ra sự thật về duyên sinh, vô thường, khổ, vô ngã và chuyển hóa chấp thủ; không đồng nghĩa một trải nghiệm bình thường với chứng Thánh quả.
Pháp nhãn trong SN 56.11 là cái thấy sâu sắc về các pháp do duyên sinh và có thể đoạn diệt, không chỉ là hiểu vô thường bằng lý trí.
Nhập lưu không chỉ là một trải nghiệm thiền đặc biệt, mà liên quan đến sự chứng nhập Thánh đạo, chánh kiến và đoạn trừ ba kiết sử đầu theo Theravāda.
Ba kiết sử đầu tiên là thân kiến, nghi và giới cấm thủ; đoạn tận chúng đánh dấu Dự lưu theo Theravāda, không đồng nghĩa hết mọi phiền não.
Đoạn thân kiến không đồng nghĩa ngừng nói “tôi”; đó là đoạn tà kiến chấp năm uẩn làm tự ngã, khác với quy ước giao tiếp và ngã mạn.
Thân kiến là tà kiến chấp năm uẩn làm tự ngã, còn ngã mạn là cảm thức “tôi là” vi tế; SN 22.89 giải thích vì sao hai điều không đồng thời đoạn tận.
Đoạn nghi trong Phật giáo không phải ngừng hỏi mà là vượt qua sự do dự trói buộc đối với con đường giải thoát.
Phân biệt khảo sát có trí tuệ với nghi (vicikicchā) là kiết sử; người đoạn nghi vẫn có thể học hỏi và đặt câu hỏi.
Giới cấm thủ là chấp sai lầm vào giới, nghi thức và phương pháp như thể tự chúng bảo đảm giải thoát; không đồng nghĩa với việc giữ giới.
Đoạn giới cấm thủ ở bậc Nhập lưu không đồng nghĩa với bỏ giới: Chánh ngữ, Chánh nghiệp và Chánh mạng vẫn thuộc Bát Thánh đạo.
Nghi lễ có thể hỗ trợ lòng tôn kính và tu học; giới cấm thủ là sự chấp vào hình thức như bảo đảm tự thân cho giải thoát.
Nhập lưu biến lòng tin nơi Phật, Pháp, Tăng thành sự xác tín dựa trên tu chứng, đi cùng giới hạnh và việc thực hành Bát Thánh đạo.
Bất động tín là niềm tin có căn cứ nơi Tam bảo và sự tu chứng, không phải thái độ cả tin hay ngừng đặt câu hỏi.
Bậc Nhập lưu đã đoạn ba kiết sử đầu tiên nhưng chưa đoạn tận tham, sân, si; cần phân biệt Dự lưu, Nhất lai, Bất lai và A-la-hán.
Nhập lưu đoạn ba kiết sử nhưng chưa đoạn tận sân. Nhất lai làm suy yếu tham sân si, Bất lai đoạn sân như một kiết sử, A-la-hán hoàn tất giải thoát.
Người Nhập lưu có thể còn buồn vì chưa đoạn tận toàn bộ tham sân si. Phân biệt cảm thọ, khổ tâm, chấp thủ và bốn tầng Thánh theo SN 55.25, SN 36.6.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.