Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
Phật giáo nhìn hiện tượng nhập xác như thế nào? Một người đột nhiên thay đổi giọng nói. Họ nói mình là một người đã chết, một vị thần hoặc một thực thể khác. Có người run rẩy, la hét, nói những điều mình dường như không biết trước đó. Trong dân gian, những hiện tượng như vậy thường được gọi là: nhập xác, vong nhập, ma…
Tin nhân quả thế nào để không biến thành mê tín? “Ở hiền gặp lành.” “Làm ác sẽ gặp quả báo.” “Người này bệnh chắc vì nghiệp.” “Gia đình gặp chuyện liên tục chắc nghiệp nặng.” “Giúp người rồi sau này trời sẽ trả lại.” Những câu như vậy thường được gọi chung là tin nhân quả. Nhưng chúng có thực sự phản ánh chính xác giáo…
Chánh tín cần lý trí đến mức nào? Phật giáo thường được giới thiệu là một tôn giáo khuyến khích con người: không tin mù quáng, tự mình quan sát, kiểm nghiệm giáo pháp bằng thực hành. Từ đó đôi khi xuất hiện một khẳng định mạnh hơn: “Đạo Phật chỉ chấp nhận những gì lý trí chứng minh được.” Ở chiều ngược lại, trong đời s…
Ranh giới giữa tín ngưỡng dân gian và giáo pháp Phật giáo Đi chùa cầu tài có phải Phật giáo? Xem ngày cưới hỏi ở chùa có phải Phật giáo? Đốt vàng mã cho người chết có phải Phật giáo? Xin xăm, bói quẻ, giải hạn, cúng sao, cầu con, cầu buôn bán thuận lợi, thờ thần tài hay tin rằng một pho tượng có thể ban may mắn — những…
“Đời là bể khổ” là cách nói phổ biến, không thể mặc nhiên coi là lời Phật nguyên văn. Khổ đế chỉ rõ khổ, nguyên nhân và con đường vượt khổ.
“Phật pháp bất ly thế gian pháp” – Phật pháp có thực sự không rời thế gian? Người học Phật thường nghe câu: “Phật pháp bất ly thế gian pháp.” Câu này thường được hiểu: Phật pháp không rời khỏi cuộc đời. Từ đó người ta nói: đi làm cũng là tu, nuôi con cũng là tu, kinh doanh cũng có thể tu, đối nhân xử thế cũng là Phật p…
“Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm” – Không trụ vào đâu thì tâm sinh thế nào? 應無所住而生其心 Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm. Đây là một trong những câu nổi tiếng nhất của Kinh Kim Cương Bát-nhã Ba-la-mật. Thường được dịch: “Nên không trụ vào đâu mà sinh tâm ấy.” Hoặc diễn đạt dễ hiểu hơn: “Hãy khởi tâm mà không bám trụ và…
“Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc” thực sự có nghĩa gì? “Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc.” Đây có lẽ là một trong những câu nổi tiếng nhất của Phật giáo Đại thừa. Nhưng cũng là một trong những câu dễ bị hiểu sai nhất. Có người hiểu: “Mọi thứ đều không có thật.” Người khác hiểu: “Vật chất chính là hư vô.” Có ng…
“Có sinh ắt có diệt” – Chỉ nói về cái chết hay toàn bộ pháp hữu vi? “Có sinh ắt có diệt.” Câu này thường được nhắc khi một người qua đời. Nó được hiểu rất tự nhiên: Đã sinh ra thì cuối cùng phải chết. Cách hiểu ấy không sai. Một con người được sinh ra, lớn lên, già đi và cuối cùng thân thể chết. Đây chính là một biểu h…
Tâm dẫn đầu các pháp nhấn mạnh vai trò của tâm và tác ý đối với hành động, không có nghĩa suy nghĩ tự tạo ra mọi sự vật.
“Vạn pháp duy tâm” có nghĩa thế giới chỉ tồn tại trong đầu ta? Người học Phật thường gặp những câu: “Vạn pháp duy tâm.” “Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức.” “Tất cả do tâm tạo.” Từ đó rất dễ đi đến kết luận: “Theo Phật giáo, thế giới bên ngoài không tồn tại. Tất cả chỉ là hình ảnh do tâm tôi tưởng tượng ra.” Nếu hiểu…
“Nhất thiết duy tâm tạo” nên hiểu thế nào? 若人欲了知，三世一切佛，應觀法界性，一切唯心造。 Nhược nhân dục liễu tri, tam thế nhất thiết Phật, ưng quán pháp giới tính, nhất thiết duy tâm tạo. Một cách dịch quen thuộc: “Nếu người muốn biết rõ chư Phật ba đời, nên quán tính của pháp giới: tất cả do tâm tạo.” Câu cuối “nhấ…
“Tức tâm tức Phật” – Tâm hiện tại đã là Phật hay còn phải tu? “Tức tâm tức Phật.” Hay: “Tâm này là Phật.” Đây là một trong những câu nổi tiếng nhất của Thiền tông. Nhưng nó cũng rất dễ bị hiểu sai. Nếu tâm hiện tại đã là Phật, vậy: tại sao còn phải giữ giới? Tại sao phải thiền? Tại sao phải đoạn tham, sân, si? Tại sao…
“Kiến tánh thành Phật” – Thấy tánh có phải lập tức viên mãn Phật quả? Trong Thiền tông Đông Á có một câu rất nổi tiếng: Trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật. 直指人心，見性成佛 Thường được hiểu: Chỉ thẳng tâm người, thấy tánh thành Phật. Nếu đọc câu này theo nghĩa thông thường, người ta rất dễ kết luận: Chỉ cần “kiế…
Câu “Gặp Phật giết Phật” trong Thiền tông nói về phá chấp vào hình ảnh và ý niệm, không cổ vũ sát sinh hay xúc phạm Đức Phật.
“Buông dao đồ tể, lập địa thành Phật” có phải lời Đức Phật? Trong văn hóa Phật giáo Đông Á có câu rất nổi tiếng: “Buông dao đồ tể, lập địa thành Phật.” Hán văn thường được diễn đạt: 放下屠刀，立地成佛 Phóng hạ đồ đao, lập địa thành Phật. Ngày nay câu này thường được hiểu: Một người dù từng làm rất nhiều điều ác, chỉ cầ…
“Tự thắp đuốc lên mà đi” – Kinh điển thực sự nói gì? “Hãy tự thắp đuốc lên mà đi.” Đây có lẽ là một trong những câu được gán cho Đức Phật nhiều nhất trong tiếng Việt. Câu ấy thường được hiểu như một tuyên ngôn rất hiện đại: “Đừng tin ai cả.” “Hãy tự tìm con đường của mình.” “Không cần thầy, không cần kinh điển, chỉ cần…
“Hãy tự mình làm hòn đảo cho chính mình” – Nương tựa mình hay nương tựa Pháp? Một trong những lời dạy nổi tiếng nhất được gắn với những ngày cuối đời của Đức Phật là: “Hãy tự mình làm hòn đảo cho chính mình.” Câu này thường được diễn giải thành: “Đừng dựa vào bất kỳ ai.” “Chỉ cần tin vào chính mình.” “Mỗi người tự có c…
“Không làm mọi điều ác, thành tựu các điều lành, thanh tịnh tâm ý” – Vì sao có thể tóm lược Phật pháp? Một trong những câu kệ nổi tiếng nhất của Phật giáo là: Không làm mọi điều ác, thành tựu các điều lành, thanh tịnh tâm ý – đó là lời chư Phật dạy. Bản Pāli trong Dhammapada 183: Sabbapāpassa akaraṇaṃ kusalassa upasamp…
Câu 'Không ai có thể cứu mình ngoài chính mình' không nên coi là nguyên văn lời Phật khi thiếu nguồn; Kinh Pháp Cú nhấn mạnh tự nỗ lực, tự điều phục và tiếp nhận trợ duyên lành.
“Ta là chủ nhân của nghiệp” nên hiểu đến đâu? Một trong những câu được người Phật tử nhắc đến nhiều nhất là: “Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của nghiệp.” Từ đó thường xuất hiện những cách hiểu: “Đời mình hoàn toàn do mình tạo.” “Sướng khổ đều do nghiệp của mình.” “Không được trách hoàn cảnh, vì mình là chủ nhân…
“Gieo nhân nào gặt quả ấy” có quá đơn giản hóa nghiệp không? “Gieo nhân nào, gặt quả ấy.” Đây là một trong những cách phổ biến nhất để giải thích luật nhân quả và nghiệp trong Phật giáo. Gieo hạt xoài thì được cây xoài. Gieo hạt ớt thì được quả ớt. Làm thiện nhận quả thiện. Làm ác nhận quả ác. Cách giải thích này có mộ…
“Vạn sự tùy duyên” – Tùy duyên không phải phó mặc “Vạn sự tùy duyên” là một trong những câu thường được người Việt liên hệ với Phật giáo. Khi tình yêu không thành: “Thôi, tùy duyên.” Khi công việc thất bại: “Chắc chưa đủ duyên.” Khi gặp khó khăn: “Cứ để mọi chuyện tùy duyên.” Ở một mức độ nào đó, cách nói ấy có thể giú…
“Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ” có phải quan niệm nhân duyên của Phật giáo? “Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng.” Thường được hiểu: Có duyên thì cách xa nghìn dặm vẫn gặp nhau; không có duyên thì ở ngay trước mặt cũng chẳng gặp được nhau. Câu nói rất quen thuộc trong văn hóa Việt N…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.