Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
Trí tuệ và Từ bi – Hai mặt hay hai con đường? Một người có thể hiểu rất sâu về: Vô thường, Duyên khởi, Vô ngã, tính Không nhưng lại lạnh lùng trước đau khổ của người khác không? Ngược lại, một người có thể: rất thương người nhưng vì thiếu trí tuệ nên giúp sai cách, nuôi dưỡng lệ thuộc hoặc thậm chí vô tình làm người kh…
Có trí tuệ mà thiếu từ bi có phải trí tuệ Phật giáo? Một người có thể hiểu rất sâu: Vô thường. Có thể giảng rất hay: Vô ngã. Có thể phân tích: Duyên khởi, tính Không, Trung đạo. Nhưng khi gặp người đau khổ, người ấy lại: lạnh lùng, khinh thường, chỉ trích, hoặc hoàn toàn thờ ơ. Ta có nên gọi đó là: trí tuệ Phật giáo? C…
Có từ bi mà thiếu trí tuệ có thể gây hại như thế nào? Một người thấy người khác đau khổ và muốn giúp. Đó thường là: một động cơ đáng quý. Nhưng một câu hỏi khó hơn là: Muốn giúp có đồng nghĩa biết cách giúp không? Không nhất thiết. Cha mẹ thương con có thể: làm thay con mọi việc để con khỏi khổ. Nhưng kết quả: con khôn…
Giới – Định – Tuệ – Từ bi: Bản đồ trưởng thành của người học Phật Người học Phật tiến bộ bằng cách nào? Có phải: đọc ngày càng nhiều kinh? Có phải: ngồi thiền ngày càng lâu? Có phải: biết nhiều thuật ngữ Pāli và Sanskrit? Có phải: có những trải nghiệm tâm linh đặc biệt? Hay có thể nhìn sự trưởng thành theo một hướng kh…
Nếu Vô ngã, ai đang đọc bài viết này? Một trong những phản ứng tự nhiên nhất khi lần đầu nghe giáo lý Vô ngã là: “Nếu không có cái tôi, vậy ai đang đọc những dòng này?” Ai đang nhìn chữ? Ai đang suy nghĩ? Ai vui, buồn, yêu thương? Ai tạo nghiệp và nhận quả? Ai tu tập? Và nếu cuối cùng chẳng có “ai”, chẳng phải Phật giá…
Nếu không có “Ta”, ai tạo nghiệp? Một câu hỏi gần như tất yếu xuất hiện khi học giáo lý Vô ngã là: Nếu không có “Ta”, vậy ai tạo nghiệp? Và ngay sau đó: Ai nhận quả? Nếu người làm việc thiện hôm qua và người nhận kết quả hôm nay không có một linh hồn bất biến nối hai thời điểm, tại sao người này lại phải chịu trách nhi…
Nếu không có “Ta”, ai nhận quả? Phật giáo dạy: Vô ngã – anattā/anātman. Không có một cái “Ta” thường hằng, độc lập và bất biến đứng phía sau: thân, cảm thọ, nhận thức, tâm hành, ý thức. Nhưng Phật giáo đồng thời dạy: nghiệp có quả. Từ đó xuất hiện một câu hỏi rất tự nhiên: Nếu không có “Ta”, ai tạo nghiệp và ai nhận qu…
Nếu không có “Ta”, ai tái sinh? Một trong những câu hỏi khó nhất khi tiếp cận Phật giáo là: Nếu Phật giáo nói Vô ngã, vậy ai tái sinh? Nếu không có một cái “Ta” thường hằng: ai tạo nghiệp? Ai nhận quả? Ai chết? Ai sinh sang đời sau? Và nếu không có bất cứ thứ gì tiếp nối, tại sao Phật giáo lại nói: nghiệp và tái sinh?…
Vô ngã không phủ nhận con người theo quy ước hay nỗ lực tu tập; thân tâm chuyển hóa nhờ nhân duyên, tác ý và chánh tinh tấn.
Nếu không có “Ta”, ai chứng Niết-bàn? Một trong những câu hỏi tự nhiên nhất khi tiếp xúc với giáo lý Vô ngã là: Nếu không có một cái “Ta”, vậy ai tu? Ai tạo nghiệp? Ai tái sinh? Ai giác ngộ? Và cuối cùng: Ai chứng Niết-bàn? Nếu trả lời: “Có một cái Ta thật sự chứng Niết-bàn.” ta dường như đã quay lại với: ātman – một t…
Không có tự ngã nhưng vẫn có con người quy ước – Mâu thuẫn hay không? Phật giáo nói: Không có một tự ngã thường hằng, độc lập và bất biến. Nhưng cũng nói: Con người tạo nghiệp. Con người chịu trách nhiệm về hành động. Con người tu tập. Con người có thể giác ngộ. Vậy có mâu thuẫn không? Nếu: không có “Ta”, tại sao vẫn n…
Một người hôm nay và người ấy ngày mai: cùng một hay khác? Sáng nay bạn thức dậy. Bạn nhớ: tên mình, gia đình mình, công việc hôm qua, những việc cần làm hôm nay. Không ai nghiêm túc nghĩ: “Người thức dậy sáng nay hoàn toàn không liên quan gì đến người đi ngủ tối qua.” Nhưng nếu nhìn kỹ: cơ thể đã thay đổi, cảm giác đã…
Ngọn lửa truyền sang ngọn đèn khác – Ví dụ về tính liên tục không đồng nhất Một ngọn đèn đang cháy. Ta dùng ngọn lửa ấy: châm sang một ngọn đèn khác. Ngọn đèn thứ hai: bắt đầu cháy. Một câu hỏi xuất hiện: Ngọn lửa ở ngọn đèn thứ hai có phải chính là ngọn lửa ở ngọn đèn thứ nhất không? Nếu nói: hoàn toàn là cùng một ngọ…
Không có linh hồn nhưng vẫn có dòng nhân quả Phật giáo đưa ra một mệnh đề tưởng như nghịch lý: Không có một linh hồn thường hằng, nhưng vẫn có sự tiếp nối của nhân quả. Nếu không có một cái “Ta” bất biến: cái gì nối hôm qua với hôm nay? Nếu không có linh hồn: ai chịu hậu quả của nghiệp? Nếu thân này chết: làm sao nghiệ…
Duyên khởi có phủ nhận tự do ý chí không? Nếu mọi hiện tượng đều sinh khởi do điều kiện, một câu hỏi rất khó lập tức xuất hiện: Nếu suy nghĩ, cảm xúc và quyết định của tôi cũng do nhân duyên tạo thành, vậy tôi có thật sự tự do lựa chọn không? Một người quyết định bố thí vì được giáo dục như vậy. Một người nổi giận vì b…
Nếu mọi thứ đều có điều kiện, con người còn lựa chọn không? Phật giáo dạy: Các pháp do duyên sinh. Thân thể của ta: có điều kiện. Cảm xúc: có điều kiện. Ý nghĩ: có điều kiện. Tính cách: có điều kiện. Ngay cả: ý muốn, quyết định, tác ý cũng không xuất hiện hoàn toàn độc lập với: quá khứ, môi trường, thói quen, cảm thọ,…
Nghiệp và tự do – Ta thực sự thay đổi được bao nhiêu? Nếu nghiệp có thật: Cuộc đời của ta đã được định sẵn đến mức nào? Nếu hôm nay là kết quả của những nhân trong quá khứ: ta còn thực sự tự do không? Nếu tính cách được hình thành bởi: gia đình, xã hội, cơ thể, tập khí, những gì từng trải qua, và theo Phật giáo truyền…
Vô thường có mâu thuẫn với quy luật nhân quả không? Nếu mọi thứ đều Vô thường, luôn biến đổi và không giữ nguyên từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác, một câu hỏi rất tự nhiên xuất hiện: Làm sao nhân có thể tạo ra quả? Nếu nguyên nhân đã biến mất trước khi kết quả xuất hiện, cái gì nối chúng lại? Một hành động được…
Vô thường không phủ nhận nghiệp: hành động có tác ý để lại hệ quả qua các điều kiện tiếp nối, không cần tự ngã bất biến hay định mệnh cố định.
Vô ngã có làm mất nền tảng đạo đức không? Nếu Phật giáo nói: không có một tự ngã thường hằng, độc lập và bất biến, một câu hỏi rất tự nhiên xuất hiện: Vậy tại sao phải sống có đạo đức? Nếu không có một “Ta” thật sự: ai làm điều thiện? ai làm điều ác? ai chịu trách nhiệm? ai nhận quả của nghiệp? Thậm chí có thể suy luận…
Vô ngã không phủ nhận khổ đau hay trách nhiệm; hiểu vô ngã giúp giảm ích kỷ, mở rộng tâm từ bi và chăm sóc người khác có trí tuệ.
Vô ngã giúp giảm chấp ngã và thiên vị, tạo điều kiện mở rộng lòng từ bi; từ bi chuyển sự hiểu biết ấy thành hành động giảm khổ có trí tuệ.
Duyên khởi dẫn đến trách nhiệm hay định mệnh? Một trong những câu hỏi khó nhất khi học Duyên khởi là: Nếu mọi thứ đều do nhân duyên, con người còn lựa chọn được gì? Một cơn sân phát sinh vì: tập khí, ký ức, cảm thọ, hoàn cảnh và vô minh. Một quyết định cũng chịu ảnh hưởng bởi: gia đình, giáo dục, tính cách, kinh nghiệm…
Tánh Không có làm thiện ác trở nên vô nghĩa? Một trong những hiểu lầm nguy hiểm nhất về Đại thừa là suy luận: “Nếu tất cả đều Không, thì thiện cũng Không, ác cũng Không. Vậy làm thiện hay làm ác có gì khác nhau?” Có người còn đi xa hơn: “Người làm ác là Không.” “Người bị hại cũng là Không.” “Nghiệp là Không.” “Sinh tử…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.