Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
Mũi tên thứ hai – Đau không nhất thiết phải trở thành khổ Một người nhận kết quả: mắc bệnh nặng. Một người khác: mất người thân. Một người: bị phản bội. Một người: vừa mất việc. Ngay khi sự việc xảy ra đã có: đau, buồn, sợ, bất an, mất mát. Nhưng sau đó tâm có thể tiếp tục: “Tại sao lại là tôi?” “Cuộc đời tôi thế là hế…
Hạt muối trong nước – Vì sao nghiệp giống nhau có thể cho quả khác nhau? Hãy tưởng tượng: một nắm muối được bỏ vào một cốc nước nhỏ. Nước: trở nên rất mặn. Có thể: khó uống. Nhưng nếu cũng lượng muối ấy: được bỏ xuống một dòng sông lớn, dòng sông: không vì thế mà trở nên mặn đến mức không thể uống. Muối: vẫn là muối. N…
Cỗ xe – Một “con người” tồn tại thế nào khi không có tự ngã? Nếu Phật giáo nói: không có một tự ngã thường hằng, độc lập và làm chủ tuyệt đối, thì một câu hỏi lập tức xuất hiện: Vậy người đang đọc những dòng này là ai? Nếu không có “Ta”: ai đi làm? ai yêu thương? ai đau khổ? ai giữ giới? ai tạo nghiệp? ai chịu trách nh…
Bọt nước – Đức Phật ví sắc thân mong manh như thế nào? Nhìn vào thân mình, chúng ta có cảm giác rất tự nhiên: “Đây là tôi.” Thân có hình dáng. Có trọng lượng. Có thể chạm vào. Có thể nhìn thấy trong gương. So với một ý nghĩ thoáng qua hay một cảm xúc vừa sinh rồi mất, thân dường như là phần chắc thật nhất của con người…
Bong bóng nước – Cảm thọ sinh rồi diệt nhanh đến mức nào? Trong một bài kinh nổi tiếng, Đức Phật dùng năm hình ảnh để quán năm uẩn: Sắc như bọt nước. Thọ như bong bóng nước. Tưởng như ảo ảnh. Hành như thân cây chuối. Thức như trò huyễn thuật. Hình ảnh: cảm thọ như bong bóng nước đặc biệt gần với kinh nghiệm thường ngày…
Ảo ảnh – Tưởng có đáng tin như chúng ta nghĩ? Ta nhìn thấy một người từ xa và nghĩ: “Đó là người quen.” Đến gần: không phải. Ta đọc một tin nhắn ngắn: “Ừ.” Rồi nghĩ: “Người ấy đang khó chịu với mình.” Nhưng thực tế: họ chỉ đang bận. Ta nghe ai đó nói một câu: cảm thấy bị xúc phạm. Nhiều giờ sau mới nhận ra: mình đã hiể…
Thân cây chuối – Vì sao tìm một cái “Ta” trong các hành mà không thấy lõi? Nếu chặt một thân cây gỗ lớn rồi bóc dần: vỏ ngoài, lớp gỗ, phần bên trong, ta có thể tìm thấy: một phần lõi tương đối chắc. Nhưng thân cây chuối: không giống như vậy. Ta bóc: lớp này. Bên dưới: lại là lớp khác. Tiếp tục bóc: vẫn là những bẹ xếp…
Trò huyễn thuật – Thức tạo cảm giác về một thực tại bền chắc thế nào? Ta mở mắt và thấy: một thế giới rất chắc thật. Đây là: cái bàn. Kia là: người tôi yêu. Người kia là: kẻ tôi ghét. Đây là: cơ thể của tôi. Đây là: quan điểm của tôi. Đây là: quá khứ của tôi. Và đứng giữa tất cả dường như có: một cái Tôi ổn định đang q…
Khúc gỗ trôi sông – Điều gì khiến người tu không đến được biển giải thoát? Một khúc gỗ đang trôi giữa dòng sông. Nếu nó: không mắc vào bờ bên này, không mắc vào bờ bên kia, không chìm giữa dòng, không mắc cạn, không bị người lấy lên, không bị phi nhân lấy, không bị cuốn vào xoáy nước, và không mục ruỗng từ bên trong, t…
Con rùa mù và khúc gỗ – Được thân người khó đến mức nào? Hãy tưởng tượng: giữa một đại dương mênh mông có: một con rùa mù. Con rùa ấy sống dưới đáy biển. Chỉ sau: một thời gian rất dài nó mới nổi đầu lên mặt nước một lần. Trên mặt đại dương có: một khúc gỗ có một lỗ đang bị: gió và sóng cuốn trôi. Khi con rùa mù nổi lê…
Người mù sờ voi – Biết một phần nhưng tưởng mình biết toàn thể Một người chạm vào: chân voi. Ông nói: “Con voi giống một cây cột.” Người khác chạm: tai voi. Ông phản đối: “Sai. Con voi giống một cái quạt.” Người thứ ba sờ: vòi voi. Ông quả quyết: “Các anh đều sai. Nó giống một con rắn.” Người khác chạm: bụng voi và nói…
Người mang gánh nặng – Năm uẩn là gánh nặng như thế nào? Có một hình ảnh rất gần với kinh nghiệm đời thường: một người đang mang một gánh nặng. Khi còn phải: nâng, giữ, bảo vệ, mang đi, thân người ấy: mệt mỏi. Khi đặt được xuống: nhẹ. Trong Bhāra Sutta – SN 22.22, Đức Phật sử dụng chính hình ảnh này để nói về một vấn đ…
Người giữ rắn sai cách – Giáo pháp đúng nhưng hiểu sai vẫn nguy hiểm Một người muốn bắt: một con rắn. Anh ta đi tìm và cuối cùng: bắt gặp nó. Nhưng thay vì khống chế: phần đầu hoặc cổ bằng cách thích hợp, anh ta lại: nắm lấy thân hoặc đuôi. Con rắn lập tức: quay đầu lại. Và có thể: cắn vào tay, cắn vào chân, thậm chí k…
Tấm vải bẩn – Vì sao tâm cần được làm sạch trước khi nhuộm màu? Một người thợ nhuộm có một tấm vải. Anh muốn nhuộm nó thành một màu đẹp. Nhưng tấm vải đang: dính dầu, bám bụi, đầy vết bẩn. Nếu lập tức nhúng nó vào thuốc nhuộm, màu sẽ: không đều, xỉn, loang lổ, không đạt được màu mong muốn. Không phải vì thuốc nhuộm xấu…
Người chăn bò – Biết Pháp của người khác nhưng bản thân không thực hành Một người chăn bò có thể: đếm rất chính xác đàn bò của chủ. Anh ta biết: có bao nhiêu con. Biết: con nào đi trước. Biết: con nào đi sau. Biết: đàn bò đang ở đâu. Nhưng cuối ngày: đàn bò vẫn thuộc về người khác. Đức Phật dùng một hình ảnh gần như vậ…
Muỗng trong nồi canh – Ở gần giáo pháp nhưng vẫn không nếm được vị Pháp Một chiếc muỗng: nằm trong nồi canh. Nó tiếp xúc với: nước canh, rau, gia vị, mùi thơm từ đầu đến cuối. Nhưng chiếc muỗng: không biết vị canh. Trong khi đó, đầu lưỡi chỉ cần: chạm vào canh trong khoảnh khắc đã có thể: biết vị. Kinh Pháp Cú sử dụng…
Lưỡi nếm canh – Khi nào người học thực sự hiểu Pháp? Một cái muỗng: có thể nằm trong nồi canh rất lâu. Nó: chạm vào canh. Được: ngâm trong canh. Mỗi ngày: đi qua canh. Nhưng: không biết vị canh. Trái lại: đầu lưỡi chỉ cần tiếp xúc trong khoảnh khắc đã: biết vị. Trong Dhammapada 64–65, hai hình ảnh tương phản này được d…
Ngôi nhà đang cháy – Vì sao phải thấy tính cấp thiết của tu tập? Hãy tưởng tượng: một ngôi nhà đang cháy. Lửa đã: bén vào mái. Khói: tràn qua các phòng. Nhưng những người bên trong vẫn: chơi, tranh giành, hơn thua, tích góp đồ đạc, giận nhau vì những chuyện nhỏ. Một người đứng ngoài hét: “Nhà đang cháy!” Nhưng người bê…
Người con cùng tử – Vì sao chúng sinh không nhận ra gia tài của mình? Có một người con bỏ cha ra đi từ khi còn trẻ. Lang thang nhiều năm, anh trở thành một kẻ nghèo khổ. Quần áo rách rưới. Cuộc sống bấp bênh. Anh kiếm từng bữa ăn và dần quen với thân phận: “Ta chỉ là một kẻ nghèo.” Trong khi đó, cha anh đã trở thành mộ…
Ba cỗ xe và một cỗ xe lớn – Phương tiện thiện xảo trong Kinh Pháp Hoa Một ngôi nhà: đang cháy. Bên trong: những đứa trẻ vẫn mải chơi. Người cha đứng bên ngoài biết: ngọn lửa đang lan rất nhanh. Ông gọi: “Các con hãy ra khỏi nhà!” Nhưng những đứa trẻ: không chịu ra. Chúng chưa hiểu: nguy hiểm của lửa. Người cha biết mỗi…
Thành phố hóa hiện – Vì sao cần những trạm nghỉ trên đường dài? Một đoàn người: đi trên con đường rất dài và hiểm trở. Mục tiêu phía trước: một nơi có châu báu quý giá. Nhưng đường: xa. Người đi: mệt. Có người: sợ hãi. Có người: muốn quay về. Có người nghĩ: “Chúng ta không thể đi tiếp nữa.” Vị dẫn đường biết: nếu chỉ t…
Ngón tay chỉ mặt trăng – Vì sao ngôn ngữ không phải chân lý? Một người: dùng ngón tay chỉ mặt trăng. Ngón tay: rất cần thiết. Nếu không biết nhìn về đâu: nó giúp ta định hướng. Nhưng nếu người xem: chỉ chăm chú nhìn ngón tay, phân tích ngón tay, tranh luận ngón tay dài hay ngắn, đẹp hay xấu, mà quên: nhìn lên mặt trăng…
Mộng – Huyễn – Bọt – Bóng: Kinh Kim Cang muốn chúng ta thấy điều gì? Ở cuối Kinh Kim Cang Bát-nhã Ba-la-mật, có một bài kệ rất nổi tiếng: Nhất thiết hữu vi pháp Như mộng huyễn bào ảnh Như lộ diệc như điện Ưng tác như thị quán. Thường được hiểu: Tất cả pháp hữu vi Như mộng, huyễn, bọt, bóng Như sương, cũng như chớp Nên…
Hoa sen trong bùn – Tu tập không đòi hỏi chạy khỏi thế gian Hoa sen không mọc trên một chiếc bàn sạch. Nó mọc từ: bùn, nước, đất, những điều kiện tưởng như không thanh khiết. Rễ nằm trong bùn. Thân đi qua nước. Hoa vươn lên trên mặt hồ. Chính vì thế, hoa sen trở thành một trong những biểu tượng quen thuộc nhất của Phật…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.