Ở Tục đế vẫn có thiện ác dù thiện ác không có tự tính
Thiện ác vẫn có ý nghĩa và hậu quả trong đời sống quy ước; tính Không không phủ nhận nghiệp, tác ý hay trách nhiệm.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 82 / 167
Không tự tính nhưng vẫn có chức năng
Các pháp không có tự tính độc lập nhưng vẫn có chức năng nhờ nhân duyên. Hiểu đúng Tánh Không không phủ nhận nhân quả, nghiệp và trách nhiệm.
Không tuyệt đối hóa nhưng vẫn sống có trách nhiệm
Không tuyệt đối hóa không phủ nhận thiện ác hay trách nhiệm: Duyên khởi giúp tránh chấp cứng, còn tác ý và hành động vẫn tạo điều kiện cho hậu quả.
Tánh Không không phá thế giới – Nó phá cách ta đóng cứng thế giới
Tánh Không không phủ nhận thế giới hay nhân quả; giáo lý giúp tháo bỏ sự chấp thủ vào bản chất cố định của người và vật.
Từ Không đến Bi – Khi không còn đóng cứng mình và người
Hiểu Tánh Không giúp giảm chấp ngã, bớt đóng khung mình và người, từ đó tạo điều kiện nuôi dưỡng từ bi và trách nhiệm.
Tánh Không trong đời sống: Ít đóng nhãn, ít bám giữ, nhiều khả năng chuyển hóa
Quán Tánh Không trong đời sống giúp bớt đóng khung bản thân, giảm chấp thủ và nhận ra những điều kiện để chuyển hóa, đồng thời giữ trách nhiệm đạo đức.
Trung đạo đầu tiên – Không chạy theo dục lạc, không hành xác
Trung đạo trong Kinh Chuyển Pháp Luân tránh đắm nhiễm dục lạc và tự hành xác; con đường thực hành chính là Bát Thánh đạo dẫn đến chấm dứt khổ.
Trung đạo không phải sống “vừa vừa”
Trung đạo không phải chọn mức trung bình giữa mọi việc; theo SN 56.11, đó là Bát Thánh đạo, tránh đắm dục và hành xác để đi đến chấm dứt khổ.
Trung đạo giữa thường kiến và đoạn kiến
Trung đạo giữa thường kiến và đoạn kiến là Chánh kiến thấy các pháp do duyên sinh và duyên diệt; không chấp ngã bất biến, không phủ nhận nhân quả.
Có một linh hồn vĩnh viễn – Một cực đoan
Quan niệm linh hồn bất biến là thường kiến; vô ngã không đồng nghĩa đoạn diệt hay phủ nhận nghiệp quả.
Chết là hoàn toàn chấm hết – Cực đoan còn lại
Phật giáo Nguyên thủy tránh cả linh hồn thường hằng và quan niệm chết là hết; Duyên khởi giải thích sự tiếp nối nhân quả, nghiệp và tái sinh.
Duyên khởi vượt hai cực đoan Có và Không thế nào?
Duyên khởi giúp vượt hai cực đoan tất cả đều có và tất cả đều không: các pháp sinh diệt tùy điều kiện, không thường hằng và không phải hư vô.
“Có” tuyệt đối và “Không” tuyệt đối đều gặp vấn đề gì?
Hai cực đoan “Có” và “Không” tuyệt đối bỏ qua sự sinh khởi và chấm dứt do nhân duyên; Trung đạo nhận biết tiến trình ấy mà không rơi vào thường kiến hay hư vô.
Trung đạo của Long Thọ
Long Thọ giải thích Trung đạo qua Duyên khởi, Tánh Không và giả danh; không chấp tự tính, không phủ nhận nhân quả.
Bát bất của Trung quán
Bát bất trong Trung luận của Long Thọ gồm bốn cặp phủ định, làm rõ Duyên khởi và Tánh Không mà không phủ nhận thế giới quy ước hay nhân quả.
Không sinh – Không diệt có phủ nhận Vô thường?
Bất sinh – bất diệt trong Trung quán phủ định sinh diệt có tự tính, không phủ nhận tính vô thường và sinh diệt tùy duyên trong đời sống.
Không thường – Không đoạn
Không thường – Không đoạn vượt thường kiến và đoạn kiến bằng duyên khởi; không khẳng định linh hồn bất tử hay phủ nhận nhân quả.
Không một – Không khác
Bất nhất – bất dị không phủ nhận sự giống, khác theo quy ước; giáo lý giúp tránh chấp một bản thể bất biến hay các pháp hoàn toàn tách biệt, soi sáng Duyên khởi.
Không đến – Không đi
Không đến – không đi trong Trung quán phủ định sự chuyển động có tự tính độc lập, không phủ nhận đi lại thực tế hay nhân quả.
Tại sao Trung quán không dựng một học thuyết mới thay học thuyết cũ?
Long Thọ không lập một bản thể mới thay bản thể cũ mà dùng Duyên khởi và lập luận Trung quán phá chấp tự tính, không phủ nhận quy ước và nhân quả.
Chấp vào Trung đạo có còn là Trung đạo?
Bám chấp vào danh xưng Trung đạo có thể biến phương pháp phá chấp thành kiến chấp mới. Trung đạo đòi hỏi Chánh kiến, thấy Duyên khởi và sống có trách nhiệm.
Trung đạo giữa hưởng thụ và đàn áp bản thân
Trung đạo tránh cả đắm chìm trong dục lạc và tự hành xác; Đức Phật xác định đó là Bát Thánh đạo, không phải sống ở mức trung bình.
Trung đạo giữa yêu thương và sở hữu
Yêu thương không phải sở hữu: thương bằng tôn trọng, trách nhiệm và trí tuệ, không kiểm soát hay bám víu; đối chiếu AN 4.55 và Pháp Cú.
Trung đạo giữa tinh tấn và ép buộc
Tinh tấn đúng đắn là nỗ lực có trí tuệ, tránh cả ép buộc quá mức lẫn giải đãi; ví dụ dây đàn trong AN 6.55.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.