Cầu nguyện trong Phật giáo và các tôn giáo hữu thần khác nhau thế nào?

Câu trả lời ngắn

Phật giáo có những thực hành rất giống cầu nguyện, nhưng nền tảng của chúng không giống cầu nguyện hướng đến một Thượng đế sáng tạo trong các tôn giáo hữu thần.

Trong Phật giáo, người ta có thể:

• lễ Phật;

• tụng kinh;

• niệm danh hiệu Phật;

• cầu an;

• cầu nguyện cho người bệnh;

• hồi hướng cho người đã mất;

• cầu chư Phật, Bồ-tát gia hộ;

• phát nguyện vãng sinh;

• phát Bồ-đề tâm;

• cầu cho chúng sinh hết khổ;

• cầu cho Phật pháp trường tồn.

Nhưng:

Đức Phật không phải Đấng sáng tạo toàn năng quyết định mọi biến cố của vũ trụ.

Vì vậy, về nền tảng:

cầu nguyện Phật giáo không phải xin một Đấng Sáng tạo tùy ý thay đổi luật nhân quả cho mình.

Một trong những hình thức quan trọng nhất của “cầu nguyện” Phật giáo thực ra là:

phát nguyện – nguyện chính mình sống, tu tập và hành động theo một hướng nhất định.

Trong các tôn giáo hữu thần, cầu nguyện thường mang chiều kích:

con người hướng đến Thiên Chúa/Thượng đế có ý chí, có quan hệ với con người và có thể đáp lời.

Đó là khác biệt nền tảng.

1. Trước hết, “cầu nguyện” là một từ rất rộng

Khi nói:

cầu nguyện

người ta có thể đang nói đến nhiều hành vi khác nhau:

• xin điều mình mong muốn;

• tạ ơn;

• sám hối;

• ca ngợi;

• trò chuyện với Thiên Chúa;

• cầu cho người khác;

• cầu bình an;

• cầu chữa bệnh;

• phát nguyện;

• tụng đọc;

• chiêm niệm;

• cầu cứu trong lúc khổ đau.

Do đó:

không thể so sánh các tôn giáo chỉ bằng hình ảnh một người chắp tay.

Hai người:

có thể cùng quỳ xuống, chắp tay và đọc lời nguyện

nhưng:

họ có thể đang thực hiện hai hành vi thần học hoàn toàn khác nhau.

2. Câu hỏi quan trọng nhất: đang cầu với ai?

Trong một tôn giáo hữu thần:

cầu nguyện thường hướng đến một Thượng đế có ý chí.

Trong Kitô giáo chẳng hạn:

cầu nguyện hướng đến Thiên Chúa.

Thiên Chúa:

không chỉ là một biểu tượng tâm lý,

mà:

được tin là thực tại có quan hệ với con người.

Người cầu nguyện:

có thể thưa chuyện, xin, cảm tạ, ca ngợi và phó thác.

3. Phật giáo không đặt một Creator God ở vị trí đó

Trong Phật giáo:

Đức Phật không phải Đấng sáng tạo vũ trụ.

Ngài:

không sáng tạo nghiệp.

Không:

phân phối nghiệp quả theo ý muốn.

Không:

quyết định ai sinh ra giàu hay nghèo.

Không:

ban Niết-bàn như phần thưởng tùy ý.

Đức Phật:

là bậc giác ngộ và chỉ ra con đường giác ngộ.

4. Vì vậy lạy Phật không đồng nghĩa lạy Thượng đế

Một Phật tử:

lễ Phật

có thể đang:

• bày tỏ lòng kính trọng;

• tưởng niệm Đức Phật;

• nhắc mình về phẩm chất giác ngộ;

• phát khởi tín tâm;

• giảm ngã mạn;

• quy y;

• phát nguyện tu tập;

• tạo thiện tâm.

Do đó:

hình thức phủ phục giống nhau không chứng minh đối tượng và ý nghĩa thần học giống nhau.

5. Đức Phật có thể “xóa nghiệp” cho mình không?

Theo nguyên tắc nghiệp của Phật giáo:

không nên hiểu như vậy.

Nếu một người:

cố ý làm điều ác

rồi nghĩ:

“Tôi chỉ cần cầu Phật xóa hết nghiệp”

thì:

đó không phải cách hiểu phù hợp với nghiệp.

6. Nghiệp không phải hồ sơ tội lỗi mà Đức Phật có nút Delete

Đây là một ví dụ đơn giản.

Không có:

một sổ điểm trên trời

trong đó:

Đức Phật cộng điểm thiện, trừ điểm ác rồi xóa nợ nếu được cầu xin đủ nhiều.

Nghiệp:

đặc biệt liên quan đến tác ý và hành động.

Quả:

sinh khởi khi những điều kiện thích hợp hội tụ.

7. Nhưng nghiệp cũng không phải định mệnh cứng

Điều này rất quan trọng.

Nếu nói:

“Đã tạo nghiệp thì không thể làm gì nữa.”

cũng:

không đúng tinh thần Phật giáo.

Hiện tại:

chúng ta vẫn đang tạo những điều kiện mới.

Một người có thể:

• dừng hành vi xấu;

• sám hối theo nghĩa nhận lỗi và sửa đổi;

• làm thiện;

• tu tập;

• phát triển trí tuệ;

• thay đổi môi trường;

• thay đổi phản ứng;

• giảm tham, sân, si.

Do đó:

nghiệp không phải số phận bất biến.

8. Vậy cầu nguyện có thể thay đổi nghiệp không?

Cần hỏi:

“Cầu nguyện theo nghĩa nào?”

Nếu chỉ:

đọc lời cầu xin nhưng không thay đổi tâm và hành vi,

thì:

không nên xem đó là một phép xóa nghiệp tự động.

Nhưng nếu việc cầu nguyện:

• phát khởi thiện tâm;

• từ bỏ sân hận;

• nuôi dưỡng từ bi;

• củng cố quyết tâm;

• dẫn đến hành động thiện;

• hỗ trợ định tâm;

• giúp sửa lỗi;

• làm thay đổi cách sống,

thì:

chính những tâm hành và hành động mới ấy có ý nghĩa nghiệp.

9. Đây là điểm rất đặc trưng của Phật giáo

Thay vì:

“Xin hãy biến tôi thành người tốt dù tôi không thay đổi gì.”

tinh thần Phật giáo gần hơn với:

“Nguyện tôi học và thực hành để trở thành người tốt hơn.”

Một chữ:

“nguyện”

ở đây:

có sức nặng rất lớn.

10. “Cầu” và “nguyện” không hoàn toàn giống nhau

Trong tiếng Việt:

“cầu nguyện”

ghép hai sắc thái có thể tách ra.

Cầu

Có thể mang nghĩa:

mong cầu, xin một điều.

Nguyện

Mang nghĩa:

đặt một chí hướng, lời nguyện hoặc quyết tâm.

Trong Phật giáo:

“nguyện” đặc biệt quan trọng.

11. Ví dụ một lời nguyện Phật giáo

Nguyện cho tất cả chúng sinh thoát khỏi khổ đau.

Câu này:

không nhất thiết có nghĩa có một vị thần nghe rồi lập tức loại bỏ toàn bộ đau khổ.

Nó còn có chức năng:

định hướng chính tâm người phát nguyện về lòng từ bi.

Và nếu lời nguyện chân thật:

nó phải dẫn đến cách sống tương ứng.

12. Nếu cầu chúng sinh hết khổ nhưng vẫn làm hại chúng sinh thì sao?

Đó chính là:

khoảng cách giữa lời nguyện và thực hành.

Nếu mỗi ngày nói:

“Nguyện tất cả chúng sinh an lạc”

nhưng:

• lừa người;

• hành hạ động vật;

• xúc phạm người khác;

• bóc lột;

• nuôi dưỡng thù hận,

thì:

lời nguyện chưa chuyển thành con đường.

Trong Phật giáo:

ý nguyện cần đi cùng hành động.

13. Phát nguyện có phải chỉ là tự kỷ ám thị?

Không nhất thiết.

Phát nguyện có thể:

• định hướng chú ý;

• củng cố động cơ;

• xây dựng thói quen;

• nhắc lại giá trị;

• tạo cam kết đạo đức;

• nuôi dưỡng thiện tâm;

• định hướng con đường tu tập.

Nhưng:

Phật giáo truyền thống cũng có những cách hiểu tôn giáo rộng hơn tâm lý học hiện đại.

Không nên:

giản lược mọi lời nguyện Phật giáo thành kỹ thuật tâm lý.

14. Có phải Phật giáo chỉ “tự lực”?

Không hoàn toàn.

Đây là một hiểu lầm phổ biến.

Một số cách giới thiệu Phật giáo hiện đại nói:

“Phật giáo hoàn toàn tự lực, không bao giờ cầu ai.”

Cách nói đó:

quá đơn giản đối với lịch sử Phật giáo.

15. Phật giáo Đại thừa có cầu Phật và Bồ-tát không?

Có.

Trong nhiều truyền thống Đại thừa:

cầu Phật và Bồ-tát gia hộ là thực hành phổ biến.

Ví dụ:

• Phật A-di-đà;

• Quán Thế Âm;

• Văn Thù;

• Địa Tạng;

• Dược Sư;

• Phổ Hiền.

Tín đồ có thể:

niệm danh hiệu, lễ bái và cầu gia hộ.

16. Như vậy Phật và Bồ-tát có trở thành thần linh?

Không thể:

chỉ nhìn hành vi cầu nguyện rồi kết luận như vậy.

Vai trò của Phật/Bồ-tát:

được giải thích khác nhau giữa các kinh điển và truyền thống.

Nhưng:

họ không vì thế trở thành Creator God theo nghĩa của các tôn giáo độc thần.

17. Quán Thế Âm là ví dụ rõ nhất

Một người gặp nạn có thể:

niệm Quán Thế Âm và cầu cứu.

Ở cấp độ thực hành tôn giáo:

điều này thực sự có tính cầu nguyện rất rõ.

Nếu phủ nhận và nói:

“Phật giáo tuyệt đối không có cầu nguyện”

thì:

không phản ánh đúng đời sống Phật giáo Đại thừa thực tế.

18. Nhưng Quán Thế Âm không phải Creator God

Quán Thế Âm:

không được định nghĩa là Đấng sáng tạo vũ trụ từ hư vô.

Bồ-tát:

gắn với lý tưởng từ bi và cứu độ chúng sinh trong cấu trúc Phật giáo.

Do đó:

cầu Quán Thế Âm và cầu một Creator God không thể mặc nhiên đồng nhất.

19. Tịnh độ làm vấn đề “tha lực” rõ hơn

Trong nhiều truyền thống Tịnh độ:

người tu niệm Phật A-di-đà và nguyện vãng sinh Cực Lạc.

Ở đây:

tha lực có vai trò rất lớn.

Do đó:

nói toàn bộ Phật giáo chỉ có tự lực là không chính xác.

20. Nhưng Phật A-di-đà vẫn không phải Thượng đế sáng tạo

Phật A-di-đà:

không phải Creator God.

Cực Lạc:

không đơn giản là Thiên đàng Kitô giáo.

Vãng sinh:

không phải sự cứu rỗi của một linh hồn bất biến để sống đời đời với Đấng sáng tạo.

Nó:

nằm trong cấu trúc con đường Phật giáo hướng đến giác ngộ.

21. Tín – Nguyện – Hạnh

Trong nhiều cách trình bày Tịnh độ:

Tín – Nguyện – Hạnh

đi cùng nhau.

Không chỉ:

xin.

Mà còn:

tin, phát nguyện và thực hành.

Điều này:

cho thấy cầu nguyện Phật giáo thường gắn với sự chuyển hóa của người cầu.

22. Theravāda có cầu nguyện không?

Nếu “cầu nguyện” được hiểu rất rộng:

có những thực hành có chức năng gần với cầu nguyện.

Ví dụ:

• tụng paritta;

• quy y Tam bảo;

• phát nguyện;

• hồi hướng công đức;

• chia sẻ tâm từ;

• mong cầu an lành;

• tưởng niệm phẩm chất Phật;

• cầu chúc.

Nhưng:

cấu trúc thần học vẫn không phải cầu một Creator God.

23. Paritta là gì?

Paritta:

là truyền thống tụng đọc những bài kinh hoặc đoạn kinh được xem có tính hộ trì trong Theravāda.

Người Phật tử:

có thể tụng để cầu an, bảo hộ và phước lành.

Do đó:

Phật giáo Theravāda thực tế cũng không thể giản lược thành “không có nghi lễ, chỉ ngồi thiền”.

24. Nhưng paritta không phải phép thuật tự động

Không nên nghĩ:

chỉ cần phát đúng âm thanh thì vũ trụ buộc phải thực hiện yêu cầu.

Trong Phật giáo:

tâm, nghiệp, đức hạnh, chân thật, nhân duyên và nhiều yếu tố khác vẫn quan trọng.

Tụng kinh:

không thay thế hành động thích hợp.

25. Cầu an có nghĩa gì?

“Cầu an” có thể bao gồm:

• mong người bệnh hồi phục;

• mong gia đình bình an;

• tụng kinh;

• tạo thiện nghiệp;

• bố thí;

• hồi hướng;

• nuôi dưỡng tâm từ;

• nhắc người bệnh an tâm;

• hỗ trợ tinh thần.

Nhưng:

không nên biến cầu an thành cam kết rằng nghi lễ chắc chắn ngăn được mọi bệnh tật hay tai nạn.

26. Cầu an không thay thế bác sĩ

Nếu người bệnh:

viêm ruột thừa

thì:

tụng kinh không phải lý do trì hoãn cấp cứu.

Có thể:

vừa cầu nguyện, vừa điều trị.

Không có mâu thuẫn bắt buộc giữa:

chăm sóc tinh thần và chăm sóc y khoa.

27. Đây là nguyên tắc nhân duyên rất thực tế

Nếu:

bệnh có điều kiện sinh học,

thì:

phải tác động vào điều kiện sinh học thích hợp.

Thuốc:

có chức năng của thuốc.

Phẫu thuật:

có chức năng của phẫu thuật.

Tâm từ:

có chức năng của tâm từ.

Không nên:

bắt một phương tiện làm việc của phương tiện khác.

28. Cầu siêu thì sao?

“Cầu siêu”:

là một thuật ngữ và thực hành phổ biến trong Phật giáo Đông Á.

Nhưng:

cách hiểu dân gian và cách giải thích Phật học có thể khác nhau.

Không nên hình dung:

một vị tăng đọc đủ số bài thì tự động mở cửa Niết-bàn cho người chết.

29. Người khác có thể tu thay mình không?

Theo nguyên tắc căn bản:

không ai có thể thay người khác hoàn toàn đoạn tham, sân, si.

Một người:

không thể thuê người khác giác ngộ hộ mình.

Cũng như:

không thể thuê người khác hiểu Vô ngã rồi trí tuệ ấy tự động chuyển sang tâm mình.

30. Vậy hồi hướng có ý nghĩa gì?

Trong các truyền thống Phật giáo:

hồi hướng công đức là một thực hành quan trọng.

Nhưng:

không nên hình dung công đức như tiền trong tài khoản ngân hàng.

Không phải:

A có 1.000 điểm công đức → chuyển 300 điểm cho B → A còn 700.

Đó:

là mô hình quá cơ học.

31. Hồi hướng còn có ý nghĩa đối với chính người sống

Khi một người:

làm thiện rồi hồi hướng cho người đã mất,

tâm của người ấy:

• bớt vị kỷ;

• nuôi dưỡng biết ơn;

• tưởng nhớ;

• phát triển từ bi;

• tiếp tục làm thiện thay vì chỉ chìm trong đau buồn.

Do đó:

hồi hướng có giá trị tu tập ngay trong hiện tại.

32. Còn hiệu quả đối với người chết?

Các truyền thống Phật giáo:

có những mô hình khác nhau.

Một số văn bản và truyền thống:

cho rằng người chết trong những trạng thái/cảnh giới thích hợp có thể tùy hỷ và hưởng lợi từ thiện nghiệp được hồi hướng.

Nhưng:

không nên biến điều này thành cơ chế chuyển tiền siêu hình chắc chắn cho mọi người chết trong mọi hoàn cảnh.

33. Phát nguyện Bồ-tát là một dạng “cầu nguyện” rất đặc biệt

Bồ-tát có thể phát nguyện:

vì lợi ích của tất cả chúng sinh.

Điều đáng chú ý:

người phát nguyện không chỉ xin người khác thực hiện điều đó.

Người ấy:

cam kết chính mình bước vào công việc cứu khổ.

Do đó:

lời nguyện trở thành chương trình hành động.

34. Đây là một khác biệt rất đẹp của chữ “nguyện”

Ví dụ:

“Nguyện cho chúng sinh hết đói.”

Nếu chỉ:

đọc câu ấy

nhưng:

không bao giờ giúp một người đói dù có khả năng,

thì:

lời nguyện còn thiếu phần thực hành.

Phát nguyện chân thật có thể dẫn đến:

“Tôi sẽ làm phần mình để giảm cái đói ấy.”

35. Nhưng cầu nguyện hữu thần cũng không phải chỉ “xin”

Đây là điều phải nói công bằng.

Nếu mô tả cầu nguyện Kitô giáo, Hồi giáo hay các tôn giáo hữu thần chỉ là:

“xin Thượng đế cho tiền, sức khỏe và may mắn”

thì:

đó là hình nộm.

Cầu nguyện hữu thần có thể bao gồm:

• thờ phượng;

• ca ngợi;

• tạ ơn;

• sám hối;

• phó thác;

• chiêm niệm;

• cầu cho người khác;

• tìm sự hướng dẫn;

• xin sức mạnh để làm điều đúng.

36. Cầu nguyện Kitô giáo không phải máy bán hàng tự động

Một cách hiểu rất nghèo nàn là:

“Tôi cầu → Thiên Chúa phải cho.”

Trong thần học Kitô giáo:

cầu nguyện không biến Thiên Chúa thành công cụ phục vụ ham muốn con người.

Một chiều kích quan trọng là:

ý muốn của người cầu được đặt trong tương quan với ý muốn của Thiên Chúa.

37. “Xin ý Cha được thể hiện”

Đây:

là một thái độ rất khác với phép thuật.

Phép thuật theo mô hình đơn giản:

tôi sử dụng công thức để buộc quyền lực siêu nhiên thực hiện ý tôi.

Cầu nguyện hữu thần:

có thể ngược lại – người cầu học cách đặt chính mình trước ý muốn của Thiên Chúa.

Do đó:

cầu nguyện ≠ phép thuật.

38. Điểm này lại tạo ra một sự tương đồng thú vị với Phật giáo

Dù nền tảng thần học khác nhau:

cầu nguyện trưởng thành trong cả hai bối cảnh có thể làm giảm sự ám ảnh “mọi thứ phải theo ý tôi”.

Phật giáo:

học buông ái và chấp thủ.

Tôn giáo hữu thần:

có thể nhấn mạnh phó thác vào Thiên Chúa.

Hai cách:

không đồng nghĩa,

nhưng:

có thể tạo một số hiệu quả tâm lý–đạo đức tương tự.

39. Tuy nhiên “buông bỏ” và “phó thác” không phải cùng học thuyết

Phật giáo:

không cần một Thiên Chúa để buông chấp.

Một Kitô hữu:

có thể buông ý riêng trong quan hệ với Thiên Chúa.

Do đó:

kinh nghiệm tâm lý có thể gần nhau nhưng cách giải thích tôn giáo khác nhau.

40. Cầu nguyện Hồi giáo cũng cần phân biệt

Islam:

có đời sống cầu nguyện rất phong phú.

Ṣalāh:

là nghi lễ cầu nguyện/thờ phượng có cấu trúc.

Duʿāʾ:

là lời khẩn cầu, xin và hướng đến Allah.

Do đó:

không nên gom mọi hình thức cầu nguyện Hồi giáo thành “xin điều mình muốn”.

41. Allah và Đức Phật không cùng vai trò

Trong Islam:

Allah là Đấng sáng tạo.

Trong Phật giáo:

Đức Phật không phải Đấng sáng tạo.

Chỉ riêng điểm này:

đã làm thay đổi toàn bộ ý nghĩa của hành vi cầu nguyện.

42. Còn Hindu giáo?

Hinduism:

quá đa dạng để nói bằng một mô hình duy nhất.

Có những truyền thống:

bhakti – sùng kính một vị thần – giữ vai trò trung tâm.

Người tín đồ có thể:

• cầu nguyện;

• tụng danh hiệu;

• dâng lễ;

• yêu kính thần;

• phó thác;

• mong ân sủng.

Điều này:

có những điểm gần với devotional Buddhism,

nhưng:

nền tảng thần học vẫn có thể rất khác.

43. Vì vậy “Phật giáo vs tôn giáo hữu thần” chỉ là một so sánh khái quát

Ngay trong Phật giáo:

• Theravāda;

• Thiền;

• Tịnh độ;

• Hoa Nghiêm;

• Thiên Thai;

• Phật giáo Tây Tạng

cũng:

không thực hành cầu nguyện giống hệt nhau.

Tương tự:

• Kitô giáo;

• Islam;

• các truyền thống Hindu hữu thần

cũng:

không có một lý thuyết cầu nguyện duy nhất.

44. Phật giáo sơ kỳ thì sao?

Trong các kinh điển sớm:

trọng tâm giải thoát nằm ở tu tập và thấy biết,

không phải:

cầu Đức Phật ban Niết-bàn.

Đức Phật:

chỉ đường.

Người tu:

phải thực hành con đường.

45. Ví dụ người chỉ đường

Giả sử:

bạn muốn đến Huế.

Một người:

chỉ cho bạn đúng con đường.

Bạn:

quỳ trước người chỉ đường suốt ba ngày

nhưng:

không bao giờ lên đường.

Bạn:

vẫn chưa đến Huế.

Theo tinh thần Phật giáo:

kính Đức Phật không thay thế việc đi con đường Ngài chỉ.

46. Nhưng đừng biến ví dụ ấy thành phủ nhận tín tâm

Tín – saddhā/śraddhā:

có vai trò quan trọng trong Phật giáo.

Tín tâm có thể:

• tạo động lực;

• mở lòng với giáo pháp;

• nâng đỡ thực hành;

• nuôi dưỡng lòng kính trọng;

• tạo sự kiên trì.

Vấn đề:

không phải có tín hay không.

Mà:

tín dẫn đến điều gì?

47. Đức tin Phật giáo ≠ tin mù

Tín:

cần đi cùng thực hành và trí tuệ.

Nếu:

một niềm tin khiến người ta từ bỏ nhân quả, từ bỏ đạo đức và tin mọi lời tự xưng linh thiêng,

thì:

đó không phải mô hình lý tưởng của Chánh kiến.

48. Cầu tài trong Phật giáo thì sao?

Đây:

là khu vực Phật giáo dân gian rất mạnh.

Người ta có thể:

• cầu làm ăn;

• cầu trúng số;

• cầu thăng chức;

• cầu buôn bán;

• xin lộc.

Nhưng:

sự tồn tại của một tập tục trong chùa không tự động biến nó thành giáo lý cốt lõi của Đức Phật.

49. “Có trong chùa” ≠ “Đức Phật dạy”

Đây là nguyên tắc quan trọng.

Một tập tục có thể đến từ:

• Phật giáo;

• tín ngưỡng địa phương;

• văn hóa tổ tiên;

• Đạo giáo;

• Hindu giáo;

• phong tục dân gian;

• sự giao thoa lịch sử.

Do đó:

cần phân biệt giáo lý, truyền thống và tín ngưỡng dân gian.

50. Xin Phật cho trúng số có vấn đề gì?

Không cần:

chế giễu người cầu.

Con người:

thường tìm chỗ nương tựa khi bất an.

Nhưng xét theo giáo lý:

Phật giáo không dạy một Đức Phật ngồi lựa người để phát số trúng thưởng.

Nếu:

hai người cùng cầu nhưng mua hai số khác nhau,

không thể:

dùng “Phật cho” làm cơ chế giải thích đáng tin cậy cho kết quả xổ số.

51. Cầu giàu có thay thế Chánh mạng không?

Không.

Một người:

cầu tài mỗi ngày

nhưng:

• lừa khách;

• gian lận;

• bóc lột;

• kinh doanh gây hại,

thì:

nghi lễ không biến hành vi ấy thành Chánh mạng.

Phật giáo:

đặt trọng tâm vào nguyên nhân thực tế và đạo đức.

52. Cầu học giỏi thì sao?

Một học sinh có thể:

lễ Phật trước kỳ thi.

Điều đó có thể:

• giúp bình tâm;

• củng cố quyết tâm;

• giảm lo âu;

• nhắc mình sống trung thực.

Nhưng:

lễ Phật không thay thế việc học.

Công thức hợp lý hơn:

cầu nguyện + học tập + nghỉ ngơi + chuẩn bị tốt.

Không phải:

cầu nguyện thay cho học tập.

53. Cầu cho người bệnh thì sao?

Đây:

có thể là một hành vi từ bi rất đẹp.

Một cộng đồng cùng cầu:

có thể giúp người bệnh cảm thấy được yêu thương và nâng đỡ.

Nhưng:

không nên hứa rằng cầu nguyện chắc chắn chữa khỏi bệnh.

54. Nếu người bệnh không khỏi thì có phải cầu chưa đủ?

Không nên kết luận như vậy.

Đặc biệt không nên nói:

“Anh không khỏi vì đức tin yếu.”

hoặc:

“Nghiệp nặng quá nên cầu vô ích.”

Những câu như vậy:

có thể biến tôn giáo thành cách đổ lỗi cho người đang đau khổ.

55. Cầu nguyện có tác dụng tâm lý không?

Có thể.

Cầu nguyện có thể hỗ trợ:

• cảm giác hy vọng;

• ý nghĩa;

• bình tĩnh;

• kết nối cộng đồng;

• xử lý đau buồn;

• lòng biết ơn;

• điều hòa cảm xúc;

• định hướng đạo đức.

Nhưng:

hiệu quả tâm lý không tự động chứng minh mọi tuyên bố siêu hình của một tôn giáo.

56. Đây là hai câu hỏi khác nhau

Câu hỏi 1

Cầu nguyện có ảnh hưởng đến người cầu không?

Hoàn toàn:

có thể nghiên cứu bằng tâm lý học, thần kinh học và khoa học xã hội.

Câu hỏi 2

Một thực thể siêu nhiên có thực sự nghe và can thiệp không?

Đây:

là một mệnh đề khác và khó kiểm tra hơn nhiều bằng phương pháp thực nghiệm.

Không nên:

lấy bằng chứng cho câu 1 làm bằng chứng tự động cho câu 2.

57. Nếu cầu nguyện làm người ta bình an thì có phải chỉ là placebo?

Không nhất thiết nên:

giảm mọi thứ thành một từ “placebo”.

Một thực hành:

có thể có tác dụng qua ý nghĩa, chú ý, cộng đồng, nghi lễ, kỳ vọng và điều hòa cảm xúc.

Những cơ chế ấy:

là những hiệu quả thực sự đối với con người.

Nhưng:

chúng vẫn không tự động chứng minh một cơ chế siêu nhiên.

58. Cầu nguyện có làm thay đổi thế giới bên ngoài không?

Đây:

là câu hỏi khó hơn.

Nếu tuyên bố:

“đọc câu X 108 lần chắc chắn làm bệnh ung thư biến mất”

thì:

đó là một tuyên bố thực nghiệm mạnh và cần bằng chứng tương ứng.

Không nên:

dùng niềm tin để thay thế bằng chứng khi tuyên bố có hiệu quả vật lý chắc chắn.

59. Nhưng Phật giáo truyền thống không chỉ là tâm lý học

Cũng không nên đi sang cực đoan khác:

“Mọi cầu nguyện Phật giáo chỉ có tác dụng tâm lý.”

Đó:

là cách diễn giải hiện đại mang tính giản lược.

Các Phật tử truyền thống:

thực sự có thể tin vào công đức, gia trì, chư Phật, Bồ-tát, devas và những chiều kích tôn giáo khác.

Một bài trình bày khách quan:

phải nói rõ điều đó.

60. Kim Cương thừa đặc biệt rõ về gia trì

Trong Vajrayāna:

guru, yidam, chư Phật và Bồ-tát, mantra, quán đảnh và gia trì có vị trí rất quan trọng.

Người ngoài nhìn vào:

có thể thấy rất giống cầu nguyện hữu thần.

Nhưng:

hệ thống triết học của Vajrayāna vẫn đặt trên nền Phật giáo như Bồ-đề tâm, Tánh Không và con đường giác ngộ.

61. Guru không phải Creator God

Dù:

guru có vai trò cực kỳ quan trọng trong nhiều hệ Kim Cương thừa,

guru:

không vì thế trở thành Đấng sáng tạo vũ trụ.

Và:

lòng sùng kính guru không nên được hiểu như quyền miễn trừ đạo đức cho một cá nhân.

62. Gia trì có nghĩa gì?

“Gia trì”:

có thể được hiểu khác nhau tùy truyền thống.

Nó có thể liên quan đến:

• sự nâng đỡ tâm linh;

• cảm hứng;

• kết nối với dòng truyền thừa;

• sự chuyển hóa tâm;

• điều kiện thuận lợi cho thực hành.

Không nên:

tự động dịch gia trì thành một loại sóng năng lượng vật lý.

63. Gia trì ≠ tia năng lượng

Nếu ai nói:

“Phật phát ra năng lượng 900 Hz vào người cầu nguyện”

thì:

đây đã là một tuyên bố vật lý.

Phải hỏi:

900 Hz của đại lượng nào?

đo bằng thiết bị nào?

cơ chế nào?

Nếu không:

đừng biến ngôn ngữ tôn giáo thành vật lý giả.

64. “Cảm thấy năng lượng khi cầu nguyện” thì sao?

Một người:

có thể thực sự cảm thấy ấm, rung, nhẹ, hỷ, xúc động hoặc bình an.

Không cần:

phủ nhận kinh nghiệm ấy.

Nhưng:

kinh nghiệm chủ quan không tự xác định cơ chế của chính nó.

Cảm giác rung:

không tự chứng minh có trường năng lượng siêu nhiên.

65. Cầu nguyện và thiền khác nhau thế nào?

Không có:

ranh giới tuyệt đối.

Một lời cầu nguyện:

có thể trở thành chiêm niệm sâu.

Một thực hành Phật giáo:

có thể bao gồm tụng, quán tưởng, niệm danh hiệu và định tâm.

Nhưng nói rất khái quát:

thiền nhấn mạnh huấn luyện và quan sát/chuyển hóa tâm,

trong khi:

cầu nguyện thường có chiều kích hướng đến một đối tượng hoặc lời nguyện.

66. Niệm Phật là thiền hay cầu nguyện?

Có thể:

là cả hai, tùy truyền thống và cách thực hành.

Niệm:

“Nam mô A-di-đà Phật”

có thể là:

• tưởng niệm Phật;

• tín tâm;

• định tâm;

• phát nguyện;

• cầu vãng sinh;

• thực hành Tịnh độ.

Do đó:

ép nó vào duy nhất một nhãn “thiền” hoặc “cầu nguyện” có thể làm nghèo thực hành.

67. Mettā có phải cầu nguyện?

Khi thực hành tâm từ:

“Nguyện cho tôi được an lạc.”

“Nguyện cho người này được an lạc.”

“Nguyện cho tất cả chúng sinh được an lạc.”

hình thức:

rất giống lời cầu nguyện.

Nhưng:

không nhất thiết đang xin một vị thần ban an lạc.

Người tu:

đang chủ động phát triển một trạng thái tâm thiện.

68. Đây là ví dụ rất rõ về khác biệt cấu trúc

Cầu nguyện hữu thần

Có thể có cấu trúc:

“Lạy Thiên Chúa, xin ban bình an cho họ.”

Mettā

Có thể có cấu trúc:

“Nguyện cho họ được an lạc.”

Hai câu:

có cùng lòng thiện.

Nhưng:

cơ sở siêu hình không nhất thiết giống nhau.

69. Điều này không làm một bên cao hơn bên kia

Không nên kết luận:

“Không cầu thần nên Phật giáo lý trí hơn.”

Cũng không:

“Có Thiên Chúa nên cầu nguyện hữu thần sâu sắc hơn.”

Đó:

là những phán xét vượt khỏi việc mô tả.

Công việc đối chiếu:

là hiểu mỗi truyền thống theo chính cấu trúc của nó.

70. Sám hối trong Phật giáo và tôn giáo hữu thần

Đây cũng:

là một khu vực vừa giống vừa khác.

Phật giáo có:

• nhận lỗi;

• thú nhận lỗi;

• phát lộ;

• sám hối;

• nguyện không tái phạm;

• thanh lọc tâm.

Nhưng:

không cần một Creator God tha tội để nghiệp chưa tạo trở thành chưa từng xảy ra.

71. Sám hối không phải xóa lịch sử

Nếu:

đã làm người khác tổn thương,

thì:

đọc một bài sám hối không khiến sự kiện chưa từng xảy ra.

Sám hối chân thật nên dẫn đến:

• nhận trách nhiệm;

• dừng hành vi;

• sửa chữa khi có thể;

• xin lỗi khi thích hợp;

• phát triển thiện pháp;

• không tái phạm.

Đây:

là sự chuyển hóa thực tế.

72. Cầu xin tha thứ trong tôn giáo hữu thần có cấu trúc khác

Trong Kitô giáo chẳng hạn:

tha thứ của Thiên Chúa có vai trò thần học rất quan trọng.

Nhưng:

tha thứ không nhất thiết đồng nghĩa hậu quả trần thế của hành động biến mất.

Do đó:

cũng không nên chế giễu nó thành “làm ác rồi xin là xong”.

Đó:

không phản ánh nghiêm túc thần học sám hối.

73. Hai bên đều có nguy cơ biến nghi lễ thành giao dịch

Phật tử có thể nghĩ:

“Tôi cúng 1 triệu → Phật phải cho tôi lợi 10 triệu.”

Người hữu thần có thể nghĩ:

“Tôi cầu đủ nhiều → Thượng đế phải cho tôi điều này.”

Cả hai:

đều có nguy cơ biến đời sống tâm linh thành thương mại siêu nhiên.

74. Phật giáo đặc biệt có thể kiểm tra bằng Chánh kiến

Hãy hỏi:

Lời cầu này làm tham tăng hay giảm?

Sân tăng hay giảm?

Si tăng hay giảm?

Nó làm tôi có trách nhiệm hơn hay mê tín hơn?

Nó dẫn đến hành động thiện hay chỉ chờ phép màu?

Đây:

là những câu hỏi rất hữu ích.

75. Cầu bình an nhưng vẫn phải khóa cửa

Một ví dụ đời thường:

Bạn có thể tụng kinh cầu bình an trước chuyến đi.

Nhưng vẫn:

• kiểm tra xe;

• đội mũ bảo hiểm;

• không uống rượu;

• tuân thủ giao thông;

• nghỉ nếu buồn ngủ.

Đó:

không phải thiếu niềm tin.

Mà:

là tôn trọng nhân duyên.

76. Cầu mùa màng nhưng vẫn phải gieo hạt

Người nông dân có thể:

cầu cho mùa vụ thuận lợi.

Nhưng:

không gieo hạt thì lời cầu không thay thế hạt giống.

Đây:

là hình ảnh rất phù hợp với tư duy nhân duyên.

77. Cầu hết sân nhưng vẫn phải tu

Một người:

mỗi ngày cầu Đức Phật cho mình hết nóng giận

nhưng:

không bao giờ quan sát sân, không giữ giới, không tu tâm từ, không sửa cách nói,

thì:

đang bỏ qua phần quan trọng nhất của con đường.

78. Một lời cầu Phật giáo trưởng thành có thể trở thành

Thay vì chỉ:

“Xin cho tôi không gặp người tôi ghét.”

có thể chuyển thành:

“Nguyện tôi có đủ chánh niệm và trí tuệ để không bị sân hận chi phối khi gặp người ấy.”

Sự chuyển đổi này:

rất gần tinh thần tu tập.

79. Thay vì “xin không bao giờ bệnh”

Có thể:

“Nguyện tôi có điều kiện chăm sóc thân này tốt; nếu bệnh xảy ra, nguyện tôi có đủ bình tĩnh, trí tuệ và sự hỗ trợ để đối diện.”

Điều đó:

không phủ nhận mong muốn chữa bệnh.

Nó chỉ:

không biến tôn giáo thành lời hứa kiểm soát mọi biến cố.

80. Thay vì “xin cho con tôi chắc chắn thành công”

Có thể:

“Nguyện con tôi có trí tuệ, sức khỏe, thiện duyên và biết sống chân chính; nguyện tôi biết làm cha mẹ một cách có trách nhiệm.”

Ở đây:

lời nguyện quay trở lại trách nhiệm của chính người cầu.

81. Đây là điểm cầu nguyện có thể gặp tu tập

Cầu nguyện tốt:

không chỉ cố thay đổi thế giới để phù hợp với cái tôi.

Nó có thể:

thay đổi chính cách người cầu sống trong thế giới.

Trong Phật giáo:

điểm này đặc biệt quan trọng vì vấn đề cốt lõi là tham, sân, si và chấp thủ.

82. Nhưng không nên biến mọi lời cầu thành “chỉ tự thay đổi mình”

Phật giáo:

không dạy thờ ơ với hoàn cảnh bên ngoài.

Nếu:

người khác đói

không chỉ:

thiền để mình chấp nhận rằng họ đói.

Ta có thể:

cho họ thức ăn.

Nếu:

có bất công,

từ bi:

có thể dẫn đến hành động thích hợp.

83. Lời nguyện và hành động phải gặp nhau

Có thể diễn đạt:

Nguyện → định hướng tâm → hành động → tạo điều kiện mới.

Đây:

là cách một lời nguyện có thể trở thành nhân thực tế trong thế giới.

Không cần:

giả định phép màu cho mọi kết quả.

84. Bảng so sánh tổng quát

85. Bốn tầng nên phân biệt trong Phật giáo

Khi gặp một hình thức “cầu nguyện Phật giáo”, nên hỏi nó thuộc tầng nào.

Tầng 1 – Kinh điển sớm

Nhấn mạnh:

• quy y;

• giới;

• nghiệp;

• tu tập;

• tâm từ;

• định;

• trí tuệ;

• giải thoát.

Tầng 2 – Truyền thống Phật giáo phát triển

Có:

• nghi lễ;

• hồi hướng;

• Phật/Bồ-tát;

• Tịnh độ;

• dhāraṇī;

• mantra;

• gia trì.

Tầng 3 – Văn hóa địa phương

Có thể có:

• cầu an;

• cầu phúc;

• lễ tổ tiên;

• các nghi thức bản địa.

Tầng 4 – Tín ngưỡng dân gian pha trộn

Có thể xuất hiện:

• xin số;

• cầu tài cực đoan;

• bói toán;

• giải hạn;

• các mô hình thần linh hóa Đức Phật.

Không nên:

gom cả bốn tầng rồi gọi tất cả là “lời Đức Phật dạy”.

86. Một tiêu chuẩn kiểm tra rất hữu ích

Khi gặp lời quảng cáo:

“Làm lễ này chắc chắn đổi vận.”

hãy hỏi:

1. Đây là giáo lý trong nguồn nào?

2. Thuộc Phật giáo hay tín ngưỡng dân gian?

3. Nó có phủ nhận nghiệp và nhân duyên không?

4. Có ai đang hứa kết quả chắc chắn để lấy tiền không?

5. Nó khuyến khích tu sửa hay tạo lệ thuộc?

6. Nó làm tham, sân, si giảm hay tăng?

Những câu hỏi này:

giúp phân biệt tín ngưỡng với mê tín mà không cần xúc phạm người có niềm tin.

87. Không phải cứ cầu nguyện là mê tín

Đây:

là kết luận quan trọng.

Một người cầu nguyện:

không tự động là mê tín.

Lời cầu có thể:

• nuôi dưỡng từ bi;

• củng cố đạo đức;

• tạo hy vọng;

• giúp vượt đau buồn;

• phát triển lòng biết ơn;

• nhắc về lý tưởng;

• kết nối cộng đồng.

Mê tín:

không được xác định chỉ bằng việc chắp tay.

88. Mê tín bắt đầu ở đâu?

Một dấu hiệu quan trọng là:

gán quan hệ nhân quả chắc chắn mà không có cơ sở.

Ví dụ:

“Không mua vật này thì chắc chắn gia đình gặp nạn.”

“Cúng số tiền này thì chắc chắn khỏi ung thư.”

“Đọc thần chú này thì không cần thuốc.”

“Thầy này có thể xóa toàn bộ nghiệp của bạn.”

Đó:

là những tuyên bố cần được kiểm tra rất nghiêm túc.

89. Phật giáo không cần phủ nhận hy vọng

Nhân duyên:

không có nghĩa bi quan.

Ngược lại:

vì mọi thứ phụ thuộc điều kiện nên có thể tạo điều kiện mới.

Nếu:

mọi thứ đã cố định,

tu tập:

sẽ vô nghĩa.

Chính vì:

tâm có thể chuyển hóa

nên:

con đường mới có ý nghĩa.

90. Cầu nguyện có thể trở thành một “nhân”

Một lời nguyện:

nếu thực sự thay đổi ý hướng,

có thể trở thành:

một điều kiện trong chuỗi nhân quả.

Ví dụ:

“Nguyện từ nay không nói lời gây tổn thương.”

Nếu lời nguyện:

dẫn đến chánh niệm trước khi nói,

thì:

nó đã tạo thay đổi thật.

91. Đây khác với “vũ trụ nghe lời”

Không cần kết luận:

“Tôi phát tín hiệu và vũ trụ phải đáp ứng.”

Trong Phật giáo:

ý nguyện có hiệu lực thông qua tâm, nghiệp, hành động và nhân duyên,

không cần:

một Law of Attraction.

92. Cầu nguyện ≠ Luật hấp dẫn

Câu:

“Hãy nghĩ đủ mạnh thì vũ trụ sẽ gửi điều bạn muốn.”

không:

phải giáo lý nghiệp Phật giáo.

Nghiệp:

không phải dịch vụ giao hàng của vũ trụ cho mọi suy nghĩ.

Một mong muốn:

không tự động tạo ra hiện thực bên ngoài.

93. Cầu nguyện cũng không chứng minh “tần số tâm linh”

Một người:

cầu nguyện sâu sắc và cảm thấy bình an

không có nghĩa:

tâm họ đã phát ra một tần số vật lý đặc biệt.

Nếu nói:

“lời cầu nguyện có tần số 700 Hz”

thì:

đó là một tuyên bố khác và cần đo lường.

94. Điều quan trọng hơn đối với Phật giáo

Thay vì hỏi:

“Lời cầu này rung ở bao nhiêu Hz?”

có thể hỏi:

“Sau lời cầu này, tham có giảm không?”

“Sân có giảm không?”

“Si có giảm không?”

“Từ bi có tăng không?”

“Tôi có hành động tốt hơn không?”

Đây:

gần với tiêu chuẩn Phật giáo hơn.

95. Nếu cầu mãi mà điều mong muốn không xảy ra?

Đây:

là một bài kiểm tra quan trọng đối với đời sống tâm linh.

Có hai khả năng:

Chấp thủ

“Tôi đã cầu nên thực tại phải nghe tôi.”

Trưởng thành

“Tôi sẽ làm hết những gì có thể làm, nhưng không phải mọi điều kiện đều nằm trong quyền kiểm soát của tôi.”

Phật giáo:

đặc biệt quan tâm đến bước thứ hai.

96. Một người Phật tử có thể cầu nguyện không?

Có.

Không cần:

xấu hổ vì chữ “cầu nguyện”.

Nhưng nên hiểu:

mình đang cầu điều gì, với ai, và theo giáo lý nào.

Một lời nguyện:

có thể hoàn toàn phù hợp với con đường Phật giáo.

97. Những lời nguyện rất phù hợp với Phật giáo

Ví dụ:

Nguyện tôi không vì lợi ích của mình mà làm hại người khác.

Nguyện tôi đủ tỉnh thức khi sân phát sinh.

Nguyện người bệnh này được giảm đau và gặp đúng phương tiện chữa trị.

Nguyện người đã mất được thiện duyên.

Nguyện công đức này hướng đến lợi ích của tất cả chúng sinh.

Nguyện tôi thấy rõ tham, sân và si nơi chính mình.

Nguyện tôi có đủ trí tuệ để biết điều gì có thể thay đổi và điều gì cần buông chấp.

Đây:

là những lời nguyện có thể đi thẳng vào thực hành.

98. Và người hữu thần có thể cầu rất gần như vậy

Một người Kitô hữu có thể cầu:

xin sức mạnh để tha thứ.

Một người Muslim có thể cầu:

xin được hướng dẫn sống đúng.

Một tín đồ Hindu có thể cầu:

xin lòng sùng kính và trí tuệ.

Do đó:

ở cấp độ đạo đức và tâm lý, có những vùng gặp nhau rất sâu.

99. Nhưng nền tảng vẫn khác

Đây:

là điểm không nên xóa đi để tạo sự hòa đồng giả tạo.

Trong hữu thần:

có quan hệ Tôi–Thiên Chúa theo những hình thức khác nhau.

Trong Phật giáo:

không có một Creator God giữ vị trí tương đương.

Do đó:

hai bên có thể cùng cầu nhưng không nhất thiết đang làm cùng một hành vi tôn giáo.

100. Công thức ngắn để ghi nhớ

Phật ≠ Creator God.

Lễ Phật ≠ thờ Đấng sáng tạo.

Phát nguyện ≠ xin phép màu.

Hồi hướng ≠ chuyển tiền công đức.

Cầu an ≠ bảo hiểm khỏi mọi tai nạn.

Cầu siêu ≠ thuê người khác giác ngộ hộ.

Sám hối ≠ xóa lịch sử.

Gia trì ≠ sóng năng lượng vật lý.

Niệm Phật ≠ chỉ xin xỏ.

Tha lực ≠ phủ nhận tu tập.

Tự lực ≠ Phật giáo không có tín tâm.

Cầu nguyện ≠ mê tín.

Cầu nguyện ≠ phép thuật.

Nghiệp ≠ ý muốn của một Đấng sáng tạo.

Nghiệp ≠ số phận bất biến.

Cầu nguyện ≠ Luật hấp dẫn.

101. Kết luận

Câu:

“Phật giáo không cầu nguyện”

chỉ đúng:

nếu chữ “cầu nguyện” được định nghĩa rất hẹp là cầu một Creator God.

Nếu hiểu cầu nguyện rộng hơn bao gồm:

• phát nguyện;

• cầu an;

• cầu cho người khác;

• tụng niệm;

• lễ bái;

• hồi hướng;

• cầu gia hộ;

• niệm Phật;

• cầu vãng sinh;

• cầu chư Phật và Bồ-tát,

thì:

lịch sử Phật giáo rõ ràng có một đời sống cầu nguyện rất phong phú.

Nhưng:

Phật giáo đặt những thực hành ấy trong một cấu trúc khác các tôn giáo hữu thần.

Đức Phật:

không phải Đấng sáng tạo quyết định số phận con người.

Nghiệp:

không phải bản án của Đức Phật.

Niết-bàn:

không phải phần thưởng Đức Phật tùy ý ban cho người cầu xin.

Và:

không ai có thể thay một người hoàn toàn đoạn trừ tham, sân và si.

Do đó, ở tầng sâu nhất:

lời nguyện Phật giáo phải gặp sự tu tập.

Nguyện từ bi:

phải gặp hành động từ bi.

Nguyện hết sân:

phải gặp quá trình nhận diện và chuyển hóa sân.

Nguyện trí tuệ:

phải gặp học hỏi, quán sát và thực hành.

Nguyện chúng sinh hết khổ:

phải khiến người phát nguyện sẵn sàng góp phần giảm khổ.

Trong các tôn giáo hữu thần:

cầu nguyện có một chiều kích khác mà Phật giáo không có theo cùng nghĩa: quan hệ với Thiên Chúa/Thượng đế.

Người cầu:

không chỉ tự nhắc mình,

mà:

thực sự tin rằng mình đang hướng đến một Đấng có thể nghe, biết và đáp lời theo thần học của truyền thống ấy.

Tuy vậy:

cầu nguyện hữu thần trưởng thành cũng không nên bị chế giễu thành “xin phép màu”.

Nó có thể là:

• cảm tạ;

• sám hối;

• thờ phượng;

• phó thác;

• cầu cho người khác;

• tìm sức mạnh để sống tốt;

• chấp nhận điều mình không kiểm soát được.

Vì thế, sự khác biệt chính xác không phải:

“Phật giáo tự lực còn tôn giáo khác chỉ ngồi xin.”

Mà gần hơn với:

Phật giáo đặt lời nguyện trong thế giới của nghiệp, Duyên khởi, tu tập và giải thoát mà không có một Creator God; các tôn giáo hữu thần đặt cầu nguyện trong mối quan hệ giữa con người với Thiên Chúa/Thượng đế.

Hai bên:

có thể cùng chắp tay.

Hai bên:

có thể cùng cầu cho người bệnh.

Hai bên:

có thể cùng khóc trong một lời nguyện.

Hai bên:

có thể cùng mong thế giới bớt đau khổ.

Nhưng câu hỏi:

“Ai đang nghe?”

“Điều gì có thể thay đổi?”

“Nhân quả vận hành thế nào?”

“Con người được cứu hay giải thoát bằng cách nào?”

sẽ dẫn:

Phật giáo và các tôn giáo hữu thần đến những câu trả lời rất khác nhau.

Và có lẽ tiêu chuẩn thực tế nhất đối với một lời nguyện Phật giáo là:

Sau khi đứng dậy khỏi bàn Phật, mình có sống khác đi không?

Nếu cầu từ bi:

mà từ bi hơn,

cầu trí tuệ:

mà bớt mê lầm,

cầu sám hối:

mà thật sự sửa lỗi,

cầu chúng sinh hết khổ:

mà bắt đầu góp phần làm giảm khổ,

thì:

lời nguyện đã không dừng lại ở lời nói.

Nó:

đã trở thành một phần của con đường tu tập.