“Có duyên thì đến, hết duyên thì đi” có thật sự là Duyên khởi?
Câu ‘Có duyên thì đến, hết duyên thì đi’ gợi nhắc tính điều kiện và vô thường, nhưng không phải định nghĩa đầy đủ của Duyên khởi hay lời Phật đã được xác nhận.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 16 / 167
“Nghiệp ai nấy chịu” đúng nhưng chưa đủ như thế nào?
“Nghiệp ai nấy chịu” đúng nhưng chưa đủ như thế nào? Trong đời sống Phật giáo, chúng ta thường nghe: “Nghiệp ai nấy chịu.” Người này làm ác thì người ấy chịu quả. Người kia làm thiện thì người kia hưởng quả. Cha mẹ không thể chịu nghiệp thay con. Con cái cũng không thể gánh toàn bộ nghiệp của cha mẹ. Ở một tầng nghĩa q…
“Đức năng thắng số” có phù hợp với nghiệp và nhân quả?
“Đức năng thắng số” có phù hợp với nghiệp và nhân quả? “Đức năng thắng số.” Câu này thường được hiểu: Người sống có đức có thể thay đổi số phận. Trong đời sống Việt Nam và văn hóa Đông Á, nó thường xuất hiện bên cạnh những quan niệm như: số mệnh, phúc đức, nhân quả, nghiệp báo, âm đức, cải vận. Vì vậy nhiều người tự nh…
“Tu là sửa” – Đúng nhưng còn thiếu điều gì?
“Tu là sửa” – Đúng nhưng còn thiếu điều gì? Trong cộng đồng Phật giáo Việt Nam, ta thường nghe một lời giải thích rất giản dị: “Tu là sửa.” Sửa tính nóng. Sửa lòng tham. Sửa lời nói. Sửa cách cư xử. Sửa những thói quen xấu. Hiểu theo nghĩa thực hành, câu này có giá trị rất lớn. Nó nhắc rằng tu không chỉ là: đi chùa, tụ…
“Phật tại tâm” có nghĩa không cần học Pháp và tu tập?
“Phật tại tâm” có nghĩa không cần học Pháp và tu tập? “Phật tại tâm.” Đây là một câu rất quen thuộc. Người ta thường nói: “Tôi không cần đi chùa, Phật tại tâm.” “Không cần tụng kinh, chỉ cần Phật tại tâm.” “Không cần học giáo lý, sống tốt là được.” “Tu ở tâm chứ hình thức không quan trọng.” Trong những câu ấy có một ph…
“Tâm bình thế giới bình” nên hiểu theo nghĩa nào?
Tâm bình giúp ta nhìn và hành động sáng suốt, góp phần giảm xung đột, nhưng không khiến mọi biến cố bên ngoài tự biến mất.
“Phiền não tức Bồ-đề” – Phiền não có phải chính là giác ngộ?
“Phiền não tức Bồ-đề” – Phiền não có phải chính là giác ngộ? Trong Phật giáo Đại thừa và đặc biệt trong ngôn ngữ Thiền tông, người ta thường nghe: “Phiền não tức Bồ-đề.” Nghe theo nghĩa thông thường, câu này rất kỳ lạ. Nếu: phiền não = Bồ-đề, thì phải chăng: tham chính là giác ngộ? sân chính là giác ngộ? ganh tị chính…
“Sinh tử tức Niết-bàn” – Hai thứ đối lập sao có thể nói là một?
“Sinh tử tức Niết-bàn” – Hai thứ đối lập sao có thể nói là một? “Sinh tử tức Niết-bàn.” Thoạt nghe, đây gần như là một nghịch lý. Sinh tử (saṃsāra) là vòng luân chuyển gắn với vô minh, ái, thủ và khổ. Niết-bàn (nirvāṇa/nibbāna) lại được nói đến như sự đoạn tận tham, sân, si; sự chấm dứt khổ và giải thoát khỏi sinh tử.…
“Không” không phải là không có – Sai lầm phổ biến khi đọc kinh Đại thừa
“Không” không phải là không có – Sai lầm phổ biến khi đọc kinh Đại thừa Trong kinh điển Đại thừa, đặc biệt văn hệ Bát-nhã, người đọc thường gặp những câu rất mạnh: Sắc tức thị Không. Các pháp Không tướng. Vô nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý. Vô khổ tập diệt đạo. Vô trí diệc vô đắc. Nếu đọc theo nghĩa thông thường của tiếng Việ…
Lời Phật, lời Tổ và lời dân gian – Làm sao phân biệt khi đọc Phật pháp trên Internet?
Lời Phật, lời Tổ và lời dân gian – Làm sao phân biệt khi đọc Phật pháp trên Internet? Internet có rất nhiều câu được đặt dưới hình ảnh Đức Phật: “Vạn sự tùy duyên.” “Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ.” “Tu là sửa.” “Phật tại tâm.” “Đức năng thắng số.” “Gieo nhân nào gặt quả ấy.” “Buông bỏ là hạnh phúc.” “Tâm bất biến g…
Tâm là gì trong Phật giáo?
Tâm trong Phật giáo chỉ các tiến trình nhận biết, cảm thọ, suy nghĩ và tác ý có điều kiện; không phải linh hồn hay cái tôi bất biến.
Tâm, ý và thức có phải cùng một thứ?
Tâm, ý và thức có phải cùng một thứ? Trong kinh sách Phật giáo, chúng ta thường gặp ba chữ: tâm, ý, thức. Có lúc kinh nói: tu tâm. Có lúc nói: ý dẫn đầu các pháp. Có lúc lại nói: nhãn thức, nhĩ thức, ý thức. Trong Duy thức học còn xuất hiện: A-lại-da thức, Mạt-na thức, ý thức. Điều này dễ khiến người học tưởng rằng tro…
Tâm có nằm trong bộ não không?
Tâm có nằm trong bộ não không? Nếu hỏi: “Tâm nằm ở đâu?” người hiện đại thường nghĩ ngay: “Trong não.” Điều này có vẻ hiển nhiên. Não bị tổn thương có thể làm thay đổi: trí nhớ, ngôn ngữ, cảm xúc, nhân cách, khả năng nhận biết, và ý thức. Thuốc, chất gây mê, giấc ngủ, chấn thương và bệnh thần kinh đều có thể làm trạng…
Tâm có phải linh hồn không?
Tâm có phải linh hồn không? Khi nói về Phật giáo, một câu hỏi rất tự nhiên thường xuất hiện: Nếu thân thể chết đi nhưng còn tái sinh, vậy cái gì đi tái sinh? Có phải là tâm? Và nếu tâm tiếp tục, chẳng phải tâm chính là linh hồn sao? Ở chiều ngược lại, khi nghe giáo lý vô ngã, người ta lại có thể kết luận: “Phật giáo nó…
Tâm có tồn tại độc lập với thân không?
Tâm có tồn tại độc lập với thân không? Một trong những câu hỏi khó nhất khi tìm hiểu Phật giáo là: Tâm có tồn tại độc lập với thân không? Nếu thân chết, tâm có tiếp tục tồn tại? Nếu Phật giáo chấp nhận tái sinh, phải chăng có một “tâm” rời thân này rồi đi vào thân khác? Ngược lại, nếu tâm hoàn toàn phụ thuộc vào thân v…
Một niệm sinh khởi từ đâu?
Một niệm phát sinh do nhiều điều kiện như xúc, thọ, tưởng, chú ý và tập khí; hiểu duyên khởi giúp nhận biết và chuyển hóa phản ứng thay vì đồng nhất với suy nghĩ.
Ta có thực sự điều khiển được suy nghĩ của mình?
Ta có thực sự điều khiển được suy nghĩ của mình? Hãy thử một thí nghiệm rất đơn giản: Trong một phút tới, đừng nghĩ đến bất cứ điều gì ngoài điều bạn đã chọn. Thông thường chỉ vài giây sau: một ký ức xuất hiện, một câu nói vang lên trong đầu, một kế hoạch chen vào, một nỗi lo xuất hiện, một hình ảnh bất chợt hiện ra. T…
Nếu suy nghĩ không phải “Ta”, tại sao ta chịu trách nhiệm về nó?
Nếu suy nghĩ không phải “Ta”, tại sao ta chịu trách nhiệm về nó? Một trong những cách thực tập quen thuộc trong Phật giáo là quan sát: “Ý nghĩ này không phải là tôi, không phải của tôi, không phải tự ngã của tôi.” Nhưng điều này lập tức dẫn đến một câu hỏi khó: Nếu suy nghĩ không phải “Ta”, tại sao ta phải chịu trách n…
Ý nghĩ xấu xuất hiện có đồng nghĩa tạo nghiệp xấu?
Ý nghĩ xấu xuất hiện có đồng nghĩa tạo nghiệp xấu? Một người đang ngồi yên bỗng xuất hiện ý nghĩ: “Tôi ghét người đó.” Một người khác bất chợt tưởng tượng: mình đánh người vừa xúc phạm mình. Có người đang đứng ở nơi cao bỗng thoáng qua một hình ảnh đáng sợ. Có người nhìn thấy tài sản của người khác và trong khoảnh khắc…
Tác ý – Vì sao Đức Phật đặt ý muốn ở trung tâm của nghiệp?
Tác ý – Vì sao Đức Phật đặt ý muốn ở trung tâm của nghiệp? Một người vô tình giẫm chết một con kiến. Một người khác nhìn thấy con kiến rồi cố tình giẫm chết nó. Bề ngoài: kết quả giống nhau – một con kiến chết. Nhưng về mặt nghiệp, hai hành động có hoàn toàn giống nhau không? Một bác sĩ thực hiện phẫu thuật khiến bệnh…
Tâm thiện và tâm bất thiện được phân biệt bằng gì?
Tâm thiện và bất thiện được nhận diện qua các căn tâm, ý định, tâm sở đi kèm và khuynh hướng gây lợi ích hay tổn hại; không chỉ dựa vào cảm giác vui buồn.
Tham, sân, si sinh khởi trong tâm như thế nào?
Tham, sân, si sinh khởi trong tâm như thế nào? Trong Phật giáo, tham, sân, si thường được gọi là ba độc hoặc ba căn bất thiện. Ta thường hiểu đơn giản: tham = muốn có; sân = tức giận; si = ngu dốt. Nhưng cách hiểu này mới chỉ chạm bề mặt. Một câu hỏi quan trọng hơn là: Chúng xuất hiện bằng cách nào? Một phút trước ta đ…
Vô tham, vô sân, vô si – Ba gốc của thiện pháp
Vô tham, vô sân, vô si – Ba gốc của thiện pháp Khi nói đến nguyên nhân của khổ, Phật giáo thường nhắc đến ba độc: tham – sân – si. Nhưng giáo lý không chỉ dừng ở việc nhận diện cái bất thiện. Đối diện với ba căn bất thiện ấy là: vô tham – alobha vô sân – adosa vô si – amoha Đây thường được gọi là ba căn thiện – kusala-…
Tâm thay đổi từng sát-na có nghĩa gì?
Tâm thay đổi từng sát-na có nghĩa gì? Trong Phật học, ta thường nghe: “Tâm thay đổi từng sát-na.” Hoặc mạnh hơn: “Mỗi sát-na là một tâm khác.” “Tâm sinh rồi diệt liên tục.” “Không có một tâm nào tồn tại từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác.” Những câu này muốn nhấn mạnh một điều rất quan trọng: đời sống tâm thức kh…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.