Minh tâm kiến tánh – “Tâm” và “tánh” ở đây là gì?
Minh tâm kiến tánh trong Thiền tông là làm sáng tỏ tâm và trực nhận bản tánh, không phải tìm thấy một linh hồn bất biến.
Tra cứu Phật học
Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
4.000 câu hỏi·59 giáo lý·4 truyền thống
4.000 kết quảTrang 78 / 167
Rigpa trong Dzogchen là gì?
Rigpa trong Dzogchen là giác biết nguyên sơ, được phân biệt với tâm chấp nhị nguyên; không phải linh hồn hay trạng thái trống rỗng.
Rigpa có phải một linh hồn tinh tế?
Rigpa trong Dzogchen không phải linh hồn hay cái Ta tinh tế; giác biết nguyên sơ phải được hiểu cùng vô ngã, tính Không và con đường tu tập.
Mahamudra nói về bản tính tâm thế nào?
Đại Thủ Ấn (Mahāmudrā) giảng bản tính tâm qua khả năng sáng biết và tính Không, không phải linh hồn thường hằng; phân biệt với Dzogchen.
“Bản tính của tâm” có nghĩa giống nhau trong mọi truyền thống?
“Bản tính của tâm” không mang một nghĩa kỹ thuật duy nhất trong các truyền thống Phật giáo: đối chiếu Nikāya, Vi Diệu Pháp, Duy thức, Trung quán, Thiền, Đại Thủ Ấn và Đại Toàn Thiện.
Tâm Phật và tâm chúng sinh – Giống ở đâu, khác ở đâu?
Tâm Phật và tâm chúng sinh không phải hai linh hồn khác loại: giống ở khả năng tu tập, khác ở sự đoạn tận phiền não và thành tựu giác ngộ; Phật tính có nhiều cách giải thích.
Một tâm hay nhiều sát-na tâm?
Kinh Nikāya dạy tâm, ý, thức vô thường; Vi Diệu Pháp Theravāda phân tích sự tiếp nối thành các sát-na tâm sinh diệt tùy duyên, không phải một linh hồn bất biến.
Dòng tâm liên tục nhưng không có một tâm thường hằng
Dòng tâm tiếp nối theo duyên khởi mà không có một tâm bất biến; giải thích từ SN 12.61, MN 38 và phân biệt với mô hình sát-na của Vi Diệu Pháp Theravāda.
Tâm có phải vật chất?
Theo Theravāda, tâm thuộc danh pháp chứ không phải sắc pháp; nhưng thức do duyên sinh, không phải linh hồn độc lập. Phân biệt phân loại Phật học với khoa học tâm–não.
Tâm có tồn tại độc lập với thân? – Những câu hỏi cần tránh trả lời quá mức kinh điển
Kinh Nikāya nhấn mạnh thức sinh khởi tùy duyên và quan hệ với danh–sắc; không nên diễn dịch thành linh hồn tách thân hoặc khẳng định khoa học vượt quá kinh.
Tâm từ Nikāya → Abhidhamma → Duy thức → Thiền → Kim Cương thừa
Đối chiếu cách hiểu về tâm trong Nikāya, Vi Diệu Pháp Theravāda, Duy thức, Thiền tông và Kim Cương thừa, chỉ ra điểm chung và các khác biệt quan trọng.
Một chữ “Tâm” – Năm hệ thống giải thích không nên trộn lẫn
Năm hệ thống Phật học dùng những mô hình khác nhau để giải thích tâm. So sánh Nikāya, Vi Diệu Pháp, Duy thức, Thiền và Kim Cương thừa mà không trộn lẫn thuật ngữ.
A-la-hán thực sự là ai?
A-la-hán là người đã đoạn tận lậu hoặc, giải thoát khỏi chấp thủ và không còn tái sinh do vô minh, tham ái; phân biệt với vai trò khai mở đạo của Đức Phật.
A-la-hán đã đoạn tận điều gì?
A-la-hán đã đoạn tận các lậu hoặc và toàn bộ mười kiết sử: từ thân kiến, dục tham, sân đến mạn, trạo cử và vô minh; vẫn có cảm thọ khi thân còn sống.
A-la-hán có còn Vô minh không?
Theo kinh Nikāya, A-la-hán đã đoạn tận vô minh trói buộc luân hồi, nhưng không đồng nghĩa biết mọi dữ kiện đời thường. Bài phân biệt trí tuệ giải thoát và toàn tri.
A-la-hán có còn tạo nghiệp dẫn tái sinh?
Theo Theravāda, A-la-hán vẫn hành động có tác ý nhưng không tạo nghiệp mới dẫn tái sinh; Vi Diệu Pháp giải thích bằng tâm duy tác. Phân biệt với quả nghiệp cũ.
A-la-hán còn cảm xúc không?
A-la-hán vẫn có cảm thọ thân, sự an lạc và lòng từ bi, nhưng không còn phản ứng tham, sân, si do chấp thủ. Phân biệt cảm thọ với phiền não qua kinh Hai mũi tên SN 36.6.
A-la-hán có còn lòng từ bi không?
A-la-hán vẫn có thể có lòng từ bi, giúp người và giảng pháp; đoạn tận tham ái không đồng nghĩa vô cảm.
Quan niệm “A-la-hán chỉ lo giải thoát cho mình” bắt nguồn từ đâu?
Phân tích nguồn gốc nhận định A-la-hán chỉ lo giải thoát cho mình, khác biệt lý tưởng Thanh văn–Bồ-tát và chứng cứ về lòng từ bi.
Đại thừa phê bình lý tưởng Thanh văn trong những văn cảnh nào?
Trong Đại thừa, lý tưởng Thanh văn được đối chiếu với Bồ-tát đạo ở các văn cảnh khuyến phát tâm Bồ-đề, Nhất thừa và tranh luận giáo nghĩa; không nên khái quát A-la-hán là ích kỷ.
Có nên dùng phê bình tông phái để mô tả A-la-hán lịch sử?
Không nên dùng phê bình tông phái để mô tả mọi A-la-hán lịch sử. Cần phân biệt lời kinh, lập trường giáo nghĩa và chứng cứ lịch sử.
Bồ-tát trước thời Đại thừa được hiểu thế nào?
Bồ-tát đã xuất hiện trong kinh điển Phật giáo sơ kỳ, chủ yếu nói về Đức Phật trước giác ngộ; văn học Bổn sinh và Đại thừa tiếp tục phát triển lý tưởng ấy.
Bodhisatta của Theravāda
Trong Theravāda, Bodhisatta chỉ Đức Phật trước giác ngộ và trong truyền thống Phật sử là hành giả hướng đến Chánh Đẳng Giác qua mười ba-la-mật.
Bodhisattva của Đại thừa
Bồ-tát Đại thừa phát Bồ-đề tâm vì lợi ích chúng sinh, tu sáu ba-la-mật, kết hợp từ bi và trí tuệ tính Không.
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.