Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
Đức tin ≠ Tin mù quáng Trả lời ngắn Phật giáo: KHÔNG PHỦ NHẬN ĐỨC TIN. Nhưng: ĐỨC TIN ≠ TIN MÙ QUÁNG. Trong kinh điển Pāli, một từ quan trọng là: SADDHĀ thường được dịch: tín, lòng tin, niềm tin, tín tâm, sự tin tưởng. Saddhā có thể khiến một người: đến gần bậc thầy, lắng nghe giáo pháp, phát tâm thực hành, kiên trì tr…
Chánh tín ≠ Tin mọi điều mang danh Phật giáo Một câu chuyện được kể rằng: “Đức Phật đã nói…” Một bài đăng khẳng định: “Đây là luật nhân quả.” Một người tự nhận: “Tôi được Phật báo mộng.” Một nghi thức được quảng bá: “Làm việc này chắc chắn đổi vận.” Một lời truyền miệng nói: “Không tin sẽ mất phước.” Một vị thầy tuyên…
Nghiệp ≠ Số phận – Nếu đã có nghiệp, hiện tại còn thay đổi được gì? Một trong những cách hiểu phổ biến nhất về nghiệp là: “Chuyện gì xảy ra cũng do nghiệp.” Bị bệnh: “Nghiệp.” Nghèo: “Nghiệp.” Tai nạn: “Nghiệp.” Bị người khác làm hại: “Nghiệp.” Thành công: “Nghiệp tốt.” Thất bại: “Nghiệp xấu.” Rồi từ đó xuất hiện kết l…
Nhân quả ≠ Nghiệp quả – Không phải mọi chuyện xảy ra đều do nghiệp Khi một chuyện không may xảy ra, người ta thường nói: “Nhân quả thôi.” Một người mắc bệnh: “Nghiệp của họ.” Một người gặp tai nạn: “Chắc kiếp trước làm gì đó.” Một người nghèo: “Nghiệp quả.” Một người thành công: “Có phước nên được vậy.” Những cách nói…
Nhân ≠ Duyên Trả lời ngắn Trong Phật giáo: NHÂN KHÔNG HOÀN TOÀN ĐỒNG NGHĨA VỚI DUYÊN. Có thể hiểu sơ bộ: NHÂN là: yếu tố có vai trò sinh khởi hoặc nền tảng tương đối trực tiếp đối với một kết quả. Còn: DUYÊN là: những điều kiện hỗ trợ, tạo cơ hội, duy trì, thúc đẩy hoặc làm cho một hiện tượng có thể sinh khởi và tồn tạ…
Duyên khởi ≠ Thuyết định mệnh – Nếu mọi thứ do duyên, con người còn có thể thay đổi không? Một người gặp thất bại. Có người nói: “Nghiệp của anh đã vậy rồi.” Một người mắc bệnh. Có người nói: “Chắc kiếp trước tạo nghiệp.” Một gia đình gặp biến cố. Có người kết luận: “Đó là số phải chịu.” Một người muốn thay đổi cuộc đờ…
Tái sinh ≠ Một linh hồn chuyển sang thân khác – Nếu vô ngã, cái gì tiếp tục? Một trong những câu hỏi khó nhất của Phật học là: NẾU KHÔNG CÓ LINH HỒN, CÁI GÌ TÁI SINH? Cách giải thích quen thuộc trong nhiều nền văn hóa là: THÂN CHẾT ↓ LINH HỒN RỜI THÂN ↓ LINH HỒN ĐI ĐẾN NƠI KHÁC ↓ NHẬP VÀO MỘT THÂN MỚI. Nếu dùng mô hình…
Niết-bàn ≠ Thiên đường – Giải thoát không phải chuyển đến một thế giới hạnh phúc hơn Khi nghe từ: NIẾT-BÀN nhiều người hình dung: một thế giới tuyệt đẹp, không đau khổ, đầy ánh sáng, nơi người tốt đến sau khi chết. Theo cách hình dung ấy: đời này là thế gian, chết rồi người tu được đưa đến Niết-bàn, và Niết-bàn trở thà…
Niết-bàn ≠ Hư vô Trả lời ngắn NIẾT-BÀN KHÔNG ĐỒNG NGHĨA HƯ VÔ. Nếu “hư vô” được hiểu là: một con người hay linh hồn đang thật sự tồn tại, rồi sau khi giác ngộ hoặc chết: bị tiêu diệt hoàn toàn và trở thành không có gì, thì đó: không phải cách kinh điển sớm trình bày Niết-bàn. Nhưng cũng không nên đi sang cực đoan ngược…
Giải thoát ≠ Trốn khỏi cuộc đời – Phật giáo muốn thoát khỏi điều gì? Một người gặp quá nhiều áp lực. Người ấy nói: “Tôi muốn buông hết để đi tu.” Một người thất vọng về tình cảm: “Cuộc đời chỉ toàn đau khổ, tốt nhất tránh xa tất cả.” Một người đọc về Niết-bàn rồi nghĩ: “Mục tiêu của đạo Phật chắc là thoát khỏi thế giới…
Giác ngộ ≠ Có thần thông – Vì sao năng lực đặc biệt không phải thước đo giải thoát? Trong cách hiểu phổ biến, một người “tu cao” thường được hình dung là người có thể: biết chuyện quá khứ; biết trước tương lai; đọc được suy nghĩ; thấy những cảnh giới người thường không thấy; nhớ đời trước; chữa bệnh bằng năng lực đặc b…
Thánh quả ≠ Danh hiệu tâm linh Nghe những từ: TU-ĐÀ-HOÀN TƯ-ĐÀ-HÀM A-NA-HÀM A-LA-HÁN người mới học Phật rất dễ hình dung: bốn cấp bậc. Rồi từ đó hình thành một chiếc thang: người bình thường, người tu khá, Thánh cấp 1, Thánh cấp 2, Thánh cấp 3, Thánh cấp 4. Và rất nhanh: giáo pháp giải thoát có thể bị biến thành: HỆ TH…
Giữ giới ≠ Chấp giới Trả lời ngắn GIỮ GIỚI KHÔNG ĐỒNG NGHĨA CHẤP GIỚI. Giữ giới là: chủ động tránh những hành vi gây hại, nuôi dưỡng đời sống đạo đức và tạo nền tảng thuận lợi cho Định và Tuệ. Chấp giới, theo nghĩa cần tránh trong Phật học, không đơn giản là: giữ giới nghiêm túc. Vấn đề nằm ở: chấp thủ vào giới điều, g…
Không sát sinh ≠ Không được tự bảo vệ mình – Từ bi có đồng nghĩa với thụ động trước bạo lực? Một người đang bị tấn công. Có người nói: “Đã là Phật tử thì không được chống lại.” Một người thấy kẻ khác đang hành hung trẻ em. Có người bảo: “Đừng can thiệp, ai có nghiệp người ấy chịu.” Một gia đình gặp kẻ xâm nhập nguy hiể…
Tùy duyên ≠ Phó mặc số phận Trả lời ngắn TÙY DUYÊN KHÔNG ĐỒNG NGHĨA PHÓ MẶC SỐ PHẬN. Nếu “tùy duyên” được hiểu là: chuyện gì xảy ra cũng đã được định sẵn, không cần cố gắng, không cần lựa chọn, không cần sửa sai, thành hay bại cứ mặc kệ, thì đó rất gần: THUYẾT ĐỊNH MỆNH, chứ không phải tinh thần căn bản của: DUYÊN KHỞI…
Trung đạo ≠ Cái gì cũng chọn ở giữa – Đức Phật tránh cực đoan như thế nào? “Trung đạo” là một trong những khái niệm nổi tiếng nhất của Phật giáo. Nhưng cũng vì quá nổi tiếng, nó thường bị giản lược thành: “CỨ CHỌN Ở GIỮA.” Ví dụ: ăn nhiều không tốt, nhịn ăn cũng không tốt → ăn một nửa. làm việc nhiều không tốt, nghỉ nh…
Khi bị xúc phạm, người học Phật nên làm gì? Trả lời ngắn Khi bị xúc phạm, người học Phật không nhất thiết phải: im lặng, chịu đựng, giả vờ không đau, hoặc để người khác muốn làm gì cũng được. Điều quan trọng trước tiên là: ĐỪNG ĐỂ SÂN QUYẾT ĐỊNH HÀNH ĐỘNG TIẾP THEO. Ta có thể: nhận biết mình đang khó chịu, không phản ứ…
Nhẫn nhục có phải để người khác bắt nạt? – Nhẫn ≠ Cam chịu “Người tu phải biết nhẫn.” Câu này: không sai. Nhưng nó có thể bị sử dụng theo những cách rất nguy hiểm: bị xúc phạm → “nhẫn đi.” bị bóc lột → “nhẫn đi.” bị bạo hành → “nghiệp của mình, nhẫn đi.” thấy người khác làm sai → “đừng nói, phải nhẫn.” bị xâm phạm ranh…
Tha thứ có đồng nghĩa cho rằng người kia không sai? Một người làm ta tổn thương. Sau đó có người khuyên: “Hãy tha thứ.” Nhưng lời khuyên ấy rất dễ được hiểu thành: “VẬY TÔI PHẢI CHO RẰNG HỌ KHÔNG LÀM GÌ SAI?” Hoặc: “NẾU THA THỨ, TÔI PHẢI BỎ QUA MỌI CHUYỆN?” Hoặc: “TÔI PHẢI TIN HỌ TRỞ LẠI?” Hoặc thậm chí: “TÔI PHẢI TIẾP…
Đối diện người mình ghét bằng Phật pháp như thế nào? Có những người: chỉ cần nhìn thấy là tâm đã: khó chịu. Có những người: chỉ cần nghe tên là chuyện cũ: lập tức quay lại. Có người từng: xúc phạm ta, phản bội ta, làm nhục ta, lợi dụng ta, gây tổn thương cho người ta yêu quý. Và đôi khi lời khuyên ta nhận được chỉ là:…
Làm sao đối trị sân khi nó vừa sinh khởi? Trả lời ngắn Khi sân vừa sinh, việc đầu tiên không phải là: ép nó biến mất. Cũng không phải: tự trách mình vì đã nổi sân. Và càng không phải: lập tức làm theo điều cơn sân muốn. Bước đầu tiên là: BIẾT RÕ: “SÂN ĐANG SINH.” Sau đó: KHÔNG NUÔI THÊM NÓ. Có thể thực hành theo trình…
Ghen tị phát sinh từ đâu và đối trị thế nào? – Từ so sánh, ngã chấp đến Tùy hỷ Một người bạn: thành công hơn ta. Một đồng nghiệp: được thăng chức. Một người khác: giàu hơn. đẹp hơn. được yêu quý hơn. học giỏi hơn. tu tập có vẻ tiến bộ hơn. Ta biết: họ không làm gì sai với mình. Nhưng trong tâm vẫn xuất hiện một cảm giá…
Tham muốn tiền bạc có trái với việc học Phật không? Một người học Phật nhưng vẫn muốn: kiếm nhiều tiền hơn; tăng thu nhập; mua nhà; có tiền tiết kiệm; đầu tư; phát triển doanh nghiệp; chăm lo cha mẹ; cho con cái điều kiện tốt hơn; có tài chính để giúp người khác. Điều đó có mâu thuẫn với Phật pháp không? Nếu trả lời đơ…
Người Phật tử có nên làm giàu? Một câu hỏi rất thực tế: Người học Phật có nên làm giàu không? Nếu nói: “Có.” người ta có thể hỏi: Phật giáo chẳng phải dạy buông bỏ tham ái sao? Nếu nói: “Không.” lại nảy sinh vấn đề: vậy người Phật tử tại gia phải nghèo mới đúng pháp? Cả hai cách hiểu đều quá đơn giản. Phật giáo không n…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.