37 phẩm trợ đạo có phải 37 phương pháp tu riêng biệt?
Báo lỗi nội dung
37 phẩm trợ đạo có phải 37 phương pháp tu riêng biệt?
37 PHẨM TRỢ ĐẠO CÓ PHẢI 37 PHƯƠNG PHÁP TU RIÊNG BIỆT?
1. Trả lời ngắn gọn
Không.
37 phẩm trợ đạo không nên hiểu là:
37 phương pháp tu độc lập để người tu lần lượt học từ số 1 đến số 37.
Chúng là 37 yếu tố/pháp hỗ trợ giác ngộ, được tổ chức thành 7 nhóm:
4 Tứ Niệm Xứ
4 Tứ Chánh Cần
4 Tứ Như Ý Túc
5 Ngũ Căn
5 Ngũ Lực
7 Thất Giác Chi
8 Bát Chánh Đạo
=
37 PHẨM TRỢ ĐẠO
Nhiều yếu tố trong 37 pháp thực chất giao thoa hoặc xuất hiện lại dưới những hệ thống phân loại khác nhau.
2. Bảy nhóm gồm những gì?
I. Tứ Niệm Xứ – 4
Bốn lĩnh vực thiết lập Chánh niệm:
Quán thân
Quán thọ
Quán tâm
Quán pháp
Trọng tâm:
quan sát trực tiếp thân–tâm và các pháp.
II. Tứ Chánh Cần – 4
Bốn phương diện của Chánh tinh tấn:
Ngăn bất thiện chưa sinh
Đoạn bất thiện đã sinh
Phát triển thiện chưa sinh
Duy trì và tăng trưởng thiện đã sinh
Trọng tâm:
điều chỉnh hướng vận hành của tâm.
III. Tứ Như Ý Túc – 4
Bốn nền tảng của thành tựu:
Dục
Tinh tấn
Tâm
Quán/thẩm sát
Ở đây dục không nên hiểu đơn giản là tham dục.
Nó có thể chỉ:
ý muốn, nguyện vọng hay động lực hướng đến mục tiêu tu tập.
IV. Ngũ Căn – 5
Năm năng lực căn bản:
Tín
Tấn
Niệm
Định
Tuệ
Chúng được gọi là “căn” vì đóng vai trò:
nền tảng chi phối sự phát triển tâm linh.
V. Ngũ Lực – 5
Cũng chính năm yếu tố:
Tín
Tấn
Niệm
Định
Tuệ
Nhưng khi đã được phát triển vững mạnh, chúng được gọi là:
Lực.
Do đó:
NGŨ CĂN
và
NGŨ LỰC
không phải mười kỹ thuật hoàn toàn khác nhau.
Đây là ví dụ rõ nhất cho thấy không thể hiểu 37 phẩm trợ đạo như 37 phương pháp riêng biệt.
3. Thất Giác Chi – 7
Bảy yếu tố giác ngộ:
Niệm
Trạch pháp
Tinh tấn
Hỷ
Khinh an
Định
Xả
Các yếu tố này mô tả những phẩm chất tâm được phát triển trên con đường giác ngộ.
Đáng chú ý:
Niệm, tinh tấn và định lại xuất hiện.
Chúng không phải những pháp hoàn toàn mới.
4. Bát Chánh Đạo – 8
Chánh kiến
Chánh tư duy
Chánh ngữ
Chánh nghiệp
Chánh mạng
Chánh tinh tấn
Chánh niệm
Chánh định
Một lần nữa xuất hiện:
tinh tấn;
niệm;
định;
tuệ dưới phương diện Chánh kiến.
Điều này cho thấy bảy nhóm:
không phải bảy hệ thống tu tập hoàn toàn tách biệt.
Chúng liên kết chặt chẽ với nhau.
5. Tại sao cộng lại thành 37 nếu có những yếu tố lặp lại?
Bởi số 37 được tính theo:
vị trí của các pháp trong bảy nhóm phân loại
chứ không phải:
37 nội dung hoàn toàn không trùng nhau.
Ví dụ:
Niệm xuất hiện trong
Tứ Niệm Xứ
→ toàn bộ hệ thống xoay quanh niệm.
Ngũ Căn
→ Niệm căn.
Ngũ Lực
→ Niệm lực.
Thất Giác Chi
→ Niệm giác chi.
Bát Chánh Đạo
→ Chánh niệm.
Không phải năm loại niệm hoàn toàn không liên quan.
Đó là cùng một phẩm chất căn bản được nhìn trong những cấu trúc khác nhau.
6. Tinh tấn cũng xuất hiện nhiều lần
Tứ Chánh Cần
Toàn bộ nhóm mô tả cách vận hành của tinh tấn.
Tứ Như Ý Túc
Có tinh tấn như ý túc.
Ngũ Căn
Có tấn căn.
Ngũ Lực
Có tấn lực.
Thất Giác Chi
Có tinh tấn giác chi.
Bát Chánh Đạo
Có Chánh tinh tấn.
Như vậy nếu coi chúng là những kỹ thuật hoàn toàn khác nhau sẽ làm mất cấu trúc thực sự của giáo lý.
7. Định cũng vậy
Định xuất hiện dưới nhiều góc độ:
Tứ Như Ý Túc
→ các nền tảng liên quan đến thành tựu định.
Ngũ Căn
→ Định căn.
Ngũ Lực
→ Định lực.
Thất Giác Chi
→ Định giác chi.
Bát Chánh Đạo
→ Chánh định.
Đây là:
một phẩm chất được phát triển ngày càng vững chắc và được xem xét theo các chức năng khác nhau.
8. Tuệ cũng không chỉ xuất hiện một lần
Trong:
Ngũ Căn
→ Tuệ căn.
Ngũ Lực
→ Tuệ lực.
Thất Giác Chi
→ Trạch pháp liên hệ mạnh với khả năng phân biệt và tuệ.
Bát Chánh Đạo
→ Chánh kiến.
Tứ Niệm Xứ
→ việc quan sát sinh–diệt góp phần phát triển tuệ.
Do đó toàn bộ hệ thống có tính:
đan xen và hỗ trợ lẫn nhau.
9. Có thể hiểu 37 phẩm trợ đạo như một mạng lưới
Thay vì:
1 → 2 → 3 → ... → 37
nên hình dung:
GIỚI
↕
TINH TẤN
↕
NIỆM
↕
ĐỊNH
↕
TUỆ
Các yếu tố:
hỗ trợ, cân bằng và làm mạnh lẫn nhau.
Đây là một hệ thống phát triển con đường, không phải danh sách 37 bài tập rời rạc.
10. Mối quan hệ giữa Tứ Niệm Xứ và Bát Chánh Đạo
Như đã phân tích:
Tứ Niệm Xứ là sự triển khai đặc biệt quan trọng của Chánh niệm.
Do đó:
TỨ NIỆM XỨ
không đứng bên ngoài:
BÁT CHÁNH ĐẠO.
Mà về mặt thực hành:
TỨ NIỆM XỨ
↓
phát triển
CHÁNH NIỆM
↓
hỗ trợ
CHÁNH ĐỊNH
↓
hỗ trợ
TUỆ/CHÁNH KIẾN.
11. Tứ Chánh Cần nằm ở đâu?
Tương tự:
Tứ Chánh Cần triển khai nội dung của Chánh tinh tấn.
Trong Bát Chánh Đạo:
Chánh tinh tấn
được giải thích qua:
ngăn bất thiện chưa sinh
đoạn bất thiện đã sinh
sinh thiện chưa sinh
duy trì thiện đã sinh.
Đó chính là cấu trúc Tứ Chánh Cần.
Vì vậy:
4 Chánh Cần không phải một pháp môn hoàn toàn khác Bát Chánh Đạo.
12. Ngũ Căn và Ngũ Lực khác nhau thế nào?
Đây là điểm thường gây nhầm.
Cả hai đều gồm:
TÍN
TẤN
NIỆM
ĐỊNH
TUỆ.
Có thể hình dung:
Khi mới phát triển
Căn
Khi đã mạnh và khó bị đối nghịch làm lay chuyển
Lực
Ví dụ:
TÍN CĂN
↓
được phát triển
↓
TÍN LỰC.
Không phải:
học xong năm căn rồi chuyển sang năm năng lực hoàn toàn khác.
13. Các nhóm có thể được hiểu như những góc nhìn khác nhau
Một cách dễ hiểu:
Tứ Niệm Xứ
Trả lời:
Quan sát cái gì?
Tứ Chánh Cần
Tinh tấn thế nào?
Tứ Như Ý Túc
Những nền tảng nào hỗ trợ thành tựu?
Ngũ Căn
Những năng lực căn bản nào cần phát triển?
Ngũ Lực
Khi những năng lực ấy mạnh lên thì thế nào?
Thất Giác Chi
Những yếu tố giác ngộ nào cần được phát triển và cân bằng?
Bát Chánh Đạo
Toàn bộ con đường sống và tu tập được tổ chức ra sao?
Như vậy bảy nhóm đang nhìn:
cùng tiến trình tu tập từ những góc độ khác nhau.
14. Có cần tu lần lượt từng nhóm không?
Không nhất thiết theo kiểu:
tu xong Tứ Niệm Xứ
rồi:
chuyển sang Tứ Chánh Cần
rồi:
Tứ Như Ý Túc
rồi tiếp tục cho đến Bát Chánh Đạo.
Trong thực tế:
nhiều yếu tố được phát triển đồng thời.
Ví dụ một người đang quán thọ.
Người ấy cần:
NIỆM
→ nhận biết thọ.
TINH TẤN
→ duy trì sự quan sát.
ĐỊNH
→ không bị tâm kéo đi.
TRẠCH PHÁP/TUỆ
→ thấy sự sinh diệt.
XẢ
→ không bám vào dễ chịu và chống lại khó chịu.
Trong một buổi thực hành:
nhiều phẩm trợ đạo đã có thể hoạt động cùng nhau.
15. Ví dụ khi sân xuất hiện
Một người bị xúc phạm.
Tứ Niệm Xứ
nhận biết tâm đang có sân.
Tứ Chánh Cần
không tiếp tục nuôi sân và phát triển vô sân.
Ngũ Căn
tín – tấn – niệm – định – tuệ hỗ trợ việc thực hành.
Ngũ Lực
các năng lực ấy đủ mạnh để tâm không dễ bị sân cuốn đi.
Thất Giác Chi
niệm, trạch pháp, tinh tấn, định, xả... được phát triển thích hợp.
Bát Chánh Đạo
không nói lời ác, không hành động theo sân, duy trì Chánh niệm và Chánh kiến.
Đây không phải:
bảy bài tập khác nhau.
Mà là:
bảy cách mô tả những phương diện của cùng một tiến trình tu tập.
16. Có phải tất cả 37 pháp hoàn toàn đồng nhất?
Cũng không.
Không nên đi sang cực đoan ngược lại.
Các nhóm có:
nội dung, chức năng và cấu trúc riêng.
Ví dụ:
Chánh ngữ không đồng nhất với Niệm;
Hỷ giác chi không đồng nhất với Tín căn;
Quán thân không đồng nhất với Chánh mạng.
Do đó:
37 pháp không phải 37 pháp hoàn toàn khác nhau, nhưng cũng không phải 37 tên gọi cho đúng một thứ.
Chính xác hơn:
chúng là một hệ thống các yếu tố có nhiều phần giao thoa và hỗ trợ lẫn nhau.
17. Vì sao kinh điển cần nhiều hệ thống như vậy?
Bởi cùng con đường có thể được phân tích theo nhiều phương diện.
Giống như một cơ thể có thể được nghiên cứu theo:
hệ thần kinh;
hệ tuần hoàn;
hệ hô hấp;
hệ tiêu hóa.
Không phải có:
bốn cơ thể khác nhau.
Mà là:
một cơ thể được phân tích theo nhiều hệ thống.
Tương tự:
37 phẩm trợ đạo
là nhiều cách tổ chức những yếu tố của:
một tiến trình hướng đến giác ngộ.
18. 37 phẩm trợ đạo và Bát Chánh Đạo có cạnh tranh nhau không?
Không.
Không phải:
“Tôi tu Bát Chánh Đạo nên không cần 37 phẩm trợ đạo.”
Bởi:
Bát Chánh Đạo chính là một trong bảy nhóm của 37 phẩm trợ đạo.
Hơn nữa:
Tứ Niệm Xứ
→ liên hệ Chánh niệm.
Tứ Chánh Cần
→ liên hệ Chánh tinh tấn.
Ngũ Căn – Ngũ Lực
→ tín, tấn, niệm, định, tuệ.
Thất Giác Chi
→ những yếu tố trưởng thành hướng đến giác ngộ.
Do đó chúng có tính:
tích hợp hơn là cạnh tranh.
19. Vị trí trong các truyền thống Phật giáo
Phật giáo sơ kỳ
Các nhóm pháp này xuất hiện rất sớm trong kinh điển và giữ vị trí quan trọng trong cấu trúc con đường tu tập.
Theravāda
Hệ thống hóa chúng thành:
37 bodhipakkhiyā dhammā – các pháp thuộc về/hỗ trợ giác ngộ.
Chúng được giải thích chi tiết trong kinh luận và truyền thống tu tập.
Đại thừa
Đại thừa tiếp nhận hệ thống các phẩm trợ đạo này trong cấu trúc rộng hơn của Bồ-tát đạo, đồng thời phát triển thêm:
Bồ-đề tâm;
Ba-la-mật;
Tính Không.
Không nên hiểu 37 phẩm trợ đạo chỉ thuộc Theravāda.
Kim Cương thừa
Kế thừa nền tảng Đại thừa và các pháp trợ giác ngộ, đồng thời triển khai những phương pháp đặc thù của Mật thừa.
20. Sơ đồ cô đọng
Có thể hiểu toàn bộ hệ thống:
37 PHẨM TRỢ ĐẠO
↓
7 NHÓM
4 Niệm Xứ
→ thiết lập Niệm
4 Chánh Cần
→ phát triển Tinh tấn
4 Như Ý Túc
→ nền tảng thành tựu
5 Căn
→ năng lực căn bản
5 Lực
→ những năng lực ấy trở nên vững mạnh
7 Giác Chi
→ các yếu tố giác ngộ
8 Chánh Đạo
→ cấu trúc toàn diện của con đường.
Tất cả cùng hướng đến:
GIỚI
ĐỊNH
TUỆ
↓
GIẢM THAM – SÂN – SI
↓
ĐOẠN CHẤP THỦ
↓
GIẢI THOÁT.
Kết luận
37 phẩm trợ đạo không phải 37 pháp môn tu độc lập.
Chúng là:
37 yếu tố được sắp thành bảy nhóm nhằm mô tả và phát triển con đường giác ngộ từ nhiều góc độ khác nhau.
Một số yếu tố xuất hiện nhiều lần:
Tinh tấn – Niệm – Định – Tuệ
vì chúng giữ vai trò trung tâm trong nhiều phương diện của con đường.
Do đó không nên hình dung:
PHÁP 1
↓
tu xong
PHÁP 2
↓
...
↓
PHÁP 37
↓
giác ngộ.
Gần đúng hơn là:
NHIỀU YẾU TỐ
↓
PHÁT TRIỂN ĐỒNG THỜI
↓
HỖ TRỢ VÀ CÂN BẰNG LẪN NHAU
↓
GIỚI – ĐỊNH – TUỆ TRƯỞNG THÀNH
↓
GIẢI THOÁT.
Cô đọng nhất:
37 phẩm trợ đạo không phải 37 con đường; chúng là 37 yếu tố, thuộc bảy hệ thống phân loại, cùng hỗ trợ một con đường giác ngộ.
Và có thể nhớ bằng một câu:
Tứ Niệm Xứ cho biết cách thiết lập niệm; Tứ Chánh Cần phát triển tinh tấn; Tứ Như Ý Túc tạo nền thành tựu; Ngũ Căn trở thành Ngũ Lực; Thất Giác Chi trưởng thành hướng đến giác ngộ; Bát Chánh Đạo đặt tất cả vào một con đường sống và tu tập toàn diện.