Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
CHÁNH KIẾN LÀ ĐIỂM BẮT ĐẦU HAY KẾT QUẢ CỦA CON ĐƯỜNG TU TẬP? 1. Trả lời ngắn gọn Cả hai – nhưng ở những mức độ khác nhau. Trong Bát Chánh Đạo, Chánh kiến – sammā-diṭṭhi được đặt ở vị trí đầu tiên. Nhưng điều đó không có nghĩa: phải có Chánh kiến hoàn toàn rồi mới bắt đầu tu. Đúng hơn: CHÁNH KIẾN BAN ĐẦU ↓ định hướng tu…
Biết nhiều Phật pháp có đồng nghĩa với có trí tuệ? 1. Trả lời ngắn gọn Không. Một người có thể: nhớ rất nhiều kinh; biết Pāli, Sanskrit hay Hán tạng; giảng Phật pháp lưu loát; phân tích giáo lý rất sâu; biết lịch sử các bộ phái; nhưng điều đó chưa tự động chứng minh người ấy đã có trí tuệ giải thoát. Ngược lại, cũng kh…
Học Phật, hiểu Phật và chứng Pháp khác nhau thế nào? 1. Biết rất nhiều Phật pháp có đồng nghĩa với giác ngộ? Không. Một người có thể: đọc rất nhiều kinh; thuộc nhiều thuật ngữ Pāli và Sanskrit; hiểu lịch sử các tông phái; giảng Duyên khởi rất rõ; giải thích Vô ngã rất hay; nhưng điều đó tự nó chưa chứng minh người ấy đ…
Đọc nhiều kinh nhưng không thực hành – Đức Phật nói gì? Một người có thể: đọc rất nhiều kinh; thuộc nhiều bài pháp; hiểu nhiều thuật ngữ; giảng Phật pháp lưu loát; thậm chí dạy người khác thực hành, nhưng bản thân vẫn: tham – sân – si – chấp thủ – phóng dật. Vậy việc học ấy có giá trị không? Đức Phật có phủ nhận việc h…
Giữ giới để làm gì? Giới là đạo đức hay phương pháp giải thoát? 1. Trả lời ngắn gọn Giới vừa có ý nghĩa đạo đức, vừa là một phương pháp tu tập hướng đến giải thoát. Nếu nhìn ở bình diện xã hội: Giới giúp con người giảm gây tổn hại cho mình và người khác. Nếu nhìn trên con đường tu tập: Giới giúp giảm những hành vi nuôi…
GIỮ GIỚI NHƯNG SINH NGÃ MẠN – KHI THIỆN PHÁP TRỞ THÀNH CHẤP THỦ 1. Một nghịch lý trên đường tu Một người có thể: giữ giới nghiêm túc; ăn chay; bố thí; hành thiền; tụng kinh; học nhiều giáo lý; nhưng đồng thời bắt đầu nghĩ: “Tôi tu tốt hơn người khác.” “Tôi thanh tịnh hơn họ.” “Pháp môn của tôi cao hơn.” “Người kia còn…
Thiền định có phải mục đích cuối cùng của đạo Phật? 1. Trả lời ngắn gọn Không. Nếu “thiền định” được hiểu là đạt: tâm an tĩnh; nhất tâm; các tầng thiền (jhāna/dhyāna); những trạng thái định sâu; hỷ lạc; những kinh nghiệm tâm linh đặc biệt; thì những thành tựu ấy không phải mục đích cuối cùng của đạo Phật. Thiền định là…
Có định nhưng chưa có tuệ – Vì sao vẫn chưa giải thoát? Một người có thể đạt trạng thái thiền rất sâu: tâm yên tĩnh; ít vọng tưởng; hỷ lạc mạnh; định lực vững; thân tâm nhẹ nhàng; thậm chí đạt các tầng thiền sắc giới và vô sắc giới. Nhưng Phật giáo vẫn phân biệt: định sâu với giải thoát. Tại sao? Câu trả lời cô đọng là…
THẦN THÔNG CÓ PHẢI DẤU HIỆU CỦA NGƯỜI GIÁC NGỘ? 1. Trả lời ngắn gọn Không. Theo Phật giáo, thần thông không phải bằng chứng chắc chắn rằng một người đã giác ngộ. Kinh điển có ghi nhận những năng lực đặc biệt liên hệ với thiền định, nhưng: Có thần thông không đồng nghĩa với đã đoạn tận tham, sân, si. Điểm quyết định của…
Tri kiến, thần thông và giải thoát – Điều gì mới là “lõi cây”? 1. Câu trả lời ngắn gọn Trong Đại Kinh Ví Dụ Lõi Cây – Mahāsāropama Sutta (MN 29), Đức Phật dùng hình ảnh một người đi tìm lõi cây nhưng có thể dừng lại ở những phần bên ngoài của cây. Thông điệp rất rõ: Danh tiếng không phải lõi cây. Giới hạnh chưa phải lõ…
Pháp học – Pháp hành – Pháp thành: Ba chặng hay một con đường? 1. Ba khái niệm rất quen nhưng dễ bị hiểu thành ba chiếc hộp Trong Phật giáo Việt Nam thường gặp cách nói: Pháp học – Pháp hành – Pháp thành. Có thể hiểu khái quát: Pháp học → học và hiểu giáo pháp. Pháp hành → đem giáo pháp vào thực hành. Pháp thành → kết…
Giới – Định – Tuệ vận hành cùng nhau như thế nào? Giới – Định – Tuệ là một trong những cách cô đọng toàn bộ con đường tu tập Phật giáo. Pāli: sīla – samādhi – paññā Sanskrit: śīla – samādhi – prajñā thường được gọi là: Tam vô lậu học – ba sự học đưa về giải thoát. Cách giải thích quen thuộc là: Giữ giới → tâm yên → có…
TỨ NIỆM XỨ NẰM Ở ĐÂU TRONG BÁT CHÁNH ĐẠO? 1. Trả lời ngắn gọn Trong Bát Chánh Đạo, Tứ Niệm Xứ thuộc trực tiếp nhất về: Chánh niệm – sammā-sati. Tứ Niệm Xứ gồm: Quán thân – kāyānupassanā Quán thọ – vedanānupassanā Quán tâm – cittānupassanā Quán pháp – dhammānupassanā Có thể biểu diễn đơn giản: BÁT CHÁNH ĐẠO ↓ CHÁNH NIỆM…
37 PHẨM TRỢ ĐẠO CÓ PHẢI 37 PHƯƠNG PHÁP TU RIÊNG BIỆT? 1. Trả lời ngắn gọn Không. 37 phẩm trợ đạo không nên hiểu là: 37 phương pháp tu độc lập để người tu lần lượt học từ số 1 đến số 37. Chúng là 37 yếu tố/pháp hỗ trợ giác ngộ, được tổ chức thành 7 nhóm: 4 Tứ Niệm Xứ 4 Tứ Chánh Cần 4 Tứ Như Ý Túc 5 Ngũ Căn 5 Ngũ Lực 7 T…
Tu đúng là ngày càng biết nhiều hay ngày càng ít tham sân si? 1. Trả lời ngắn gọn Nếu phải chọn một tiêu chuẩn gần với mục tiêu giải thoát của đạo Phật hơn, thì: Tu đúng không được đo chủ yếu bằng việc ngày càng biết nhiều, mà bằng việc tham, sân, si và chấp thủ thực sự ngày càng được chuyển hóa. Nhưng điều đó không có…
Làm sao biết mình đang tiến bộ trên con đường tu tập? Người tu tập thường gặp một câu hỏi: “Làm sao biết mình đang tiến bộ?” Có phải tiến bộ là: ngồi thiền lâu hơn? tâm ít suy nghĩ hơn? cảm thấy an lạc hơn? thuộc nhiều kinh hơn? có những trải nghiệm đặc biệt? nhìn thấy ánh sáng trong thiền? được người khác xem là người…
VÌ SAO BIẾT VÔ THƯỜNG MÀ CON NGƯỜI VẪN KHỔ KHI MẤT MÁT? 1. Trả lời ngắn gọn Bởi vì: Biết rằng mọi thứ vô thường không đồng nghĩa với đã hết chấp thủ vào những thứ vô thường. Một người có thể hiểu rất rõ: “Ai rồi cũng chết.” nhưng khi cha mẹ qua đời vẫn đau buồn. Có thể biết: “Tài sản có thể mất.” nhưng khi mất toàn bộ…
Thấy Vô thường khác với chỉ biết mọi thứ đều thay đổi thế nào? 1. Trả lời ngắn gọn Một người có thể hoàn toàn đồng ý rằng: “Mọi thứ rồi cũng thay đổi.” nhưng vẫn đau khổ dữ dội khi: tuổi trẻ mất đi; người mình yêu thay đổi; tài sản mất; sức khỏe suy giảm; địa vị không còn; một cảm giác dễ chịu chấm dứt. Điều này cho th…
Khổ trong đạo Phật có phải bi quan về cuộc đời? 1. Trả lời ngắn gọn Không. Đạo Phật nói về Khổ – dukkha, nhưng không vì thế khẳng định: “Cuộc đời chỉ toàn đau khổ và không có gì đáng sống.” Phật giáo thừa nhận con người có: niềm vui; tình yêu; tình bạn; hạnh phúc gia đình; niềm vui làm thiện; hỷ lạc trong thiền; những…
Có hạnh phúc trong một thế giới được Đức Phật gọi là Khổ không? Nếu Phật giáo nói: “Đời là khổ.” thì một câu hỏi rất tự nhiên xuất hiện: Còn tình yêu thì sao? Niềm vui gia đình thì sao? Một bữa cơm ngon, một người bạn tốt, một buổi sáng đẹp thì sao? Hạnh phúc khi giúp người, khi thành công, khi tâm an tĩnh thì sao? Chẳ…
KHỔ THỌ VÀ KHỔ ĐẾ CÓ PHẢI MỘT? 1. Trả lời ngắn gọn Không. Khổ thọ và Khổ đế có liên hệ nhưng không phải một khái niệm. Khổ thọ – dukkha-vedanā Là: cảm thọ đau đớn, khó chịu. Nó thuộc về Thọ – vedanā. Khổ đế – dukkha-sacca Là: Thánh đế về Khổ, tức sự thật cần được hiểu về dukkha trong đời sống hữu vi và đặc biệt về năm…
Vì sao càng muốn giữ hạnh phúc, con người càng dễ khổ? 1. Trả lời ngắn gọn Bởi vì phần lớn những gì con người gọi là hạnh phúc trong đời sống đều: do nhiều điều kiện tạo thành; luôn biến đổi; không hoàn toàn nằm trong quyền kiểm soát của ta. Trong khi đó, tâm lại thường muốn: “Hãy ở lại.” “Đừng thay đổi.” “Phải tiếp tụ…
Ái khác tình yêu và lòng từ như thế nào? 1. Phật giáo dạy đoạn Ái – vậy có phải phải ngừng yêu thương? Không. Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến khi đọc Tứ Thánh đế và Duyên khởi. Phật giáo nói: Ái – taṇhā là một nguyên nhân của Khổ. Nhưng điều đó không đồng nghĩa: mọi tình yêu đều là Ái và muốn giải thoát thì ph…
Diệt ái có phải trở thành người vô cảm? Khi nghe Phật giáo nói: “Ái là nguyên nhân của khổ.” và: “Diệt ái đưa đến chấm dứt khổ.” một câu hỏi rất tự nhiên xuất hiện: Nếu không còn ái, con người có còn yêu thương không? Có còn: thương cha mẹ? yêu con cái? quan tâm người khác? vui buồn? lòng từ? lòng bi? động lực sống? Ha…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.