Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
Mười Ba-la-mật và Sáu Ba-la-mật – Vì sao số lượng khác nhau? Trả lời ngắn Trong Phật giáo có hai danh sách Ba-la-mật rất quen thuộc: Mười Ba-la-mật của truyền thống Pāli/Theravāda Bố thí – dāna Trì giới – sīla Xuất ly – nekkhamma Trí tuệ – paññā Tinh tấn – viriya Nhẫn nại – khanti Chân thật – sacca Quyết định – adhiṭṭh…
Niết-bàn được trình bày thế nào giữa các truyền thống? Niết-bàn là cứu cánh trung tâm của Phật giáo. Nhưng khi đọc các truyền thống khác nhau, ta gặp những cách diễn đạt rất khác: đoạn tận tham – sân – si vô vi bất tử tịch diệt giải thoát sinh tử tức Niết-bàn vô trụ Niết-bàn Pháp thân Tánh Không tâm quang minh trí tuệ…
Phật quả và A-la-hán quả khác nhau thế nào giữa các hệ thống Phật học? Khi nói về cứu cánh của Phật giáo, hai khái niệm rất dễ bị đặt đối lập là: PHẬT QUẢ và A-LA-HÁN QUẢ. Có cách giải thích cho rằng: A-la-hán chỉ giải thoát cho bản thân, còn Phật mới giác ngộ hoàn toàn. Nhưng cũng có cách nói: Phật và A-la-hán đều đã…
Một Phật, nhiều quan niệm về Phật – Từ Đức Phật lịch sử đến Tam thân Trả lời ngắn: Phật giáo bắt đầu với một nhân vật lịch sử: Đức Phật Gotama/Śākyamuni, một con người sống, tu tập, giác ngộ, giảng dạy và cuối cùng nhập Parinibbāna. Nhưng ngay trong các tầng kinh điển sớm, Đức Phật đã không chỉ được nhìn như: một vị th…
Tam thân Phật: Pháp thân – Báo thân – Hóa thân nên hiểu thế nào? Trả lời ngắn Tam thân – Sanskrit trikāya – là học thuyết Đại thừa dùng ba phương diện để trình bày Phật quả: Pháp thân – Dharmakāya → phương diện chân lý/thực tại giác ngộ, bản tính tối hậu của Phật quả. Báo thân – Saṃbhogakāya → phương diện Phật quả viên…
Phật tính – Mọi chúng sinh đều có thể thành Phật nghĩa là gì? Một trong những tư tưởng nổi bật của Phật giáo Đại thừa là: Phật tính. Từ đó thường xuất hiện câu: “Mọi chúng sinh đều có Phật tính.” Hoặc được diễn đạt phổ thông hơn: “Mọi chúng sinh đều có thể thành Phật.” Nhưng câu này rất dễ bị hiểu thành: “Trong mỗi ngư…
Phương tiện thiện xảo – Vì sao giáo pháp có nhiều cách trình bày? Người mới học Phật thường gặp một vấn đề khó hiểu: Ở bài kinh này Đức Phật nói: Vô ngã. Ở nơi khác lại nói: nghiệp và người nhận quả. Có chỗ nhấn mạnh: ly dục và xuất ly. Có chỗ nhấn mạnh: bố thí và đời sống thiện lành. Có truyền thống nói: A-la-hán quả.…
Một con đường hay nhiều con đường? – Nhìn toàn cảnh Phật giáo từ Nikāya đến Đại thừa và Kim Cương thừa Trả lời ngắn: Có thể nói Phật giáo vừa có một con đường, vừa có nhiều con đường, tùy “con đường” đang được dùng ở cấp độ nào. Nếu hỏi nền tảng chung: Con người bị Khổ và sự trói buộc chi phối như thế nào, nguyên nhân…
Con đường Trung đạo bắt đầu từ đâu? – Kinh Chuyển Pháp Luân Trả lời ngắn Nếu hỏi: Con đường Trung đạo được trình bày ở đâu một cách nền tảng trong kinh điển Phật giáo sớm? Một trong những câu trả lời quan trọng nhất là: KINH CHUYỂN PHÁP LUÂN Dhammacakkappavattana Sutta – SN 56.11 Theo truyền thống Phật giáo, đây là bài…
Năm uẩn có phải là “Ta”? – Kinh Vô Ngã Tướng Một trong những câu hỏi căn bản nhất của Phật học là: “Ta là gì?” Thông thường, khi tìm cái “Ta”, chúng ta có thể chỉ vào: thân này, cảm giác này, ký ức này, suy nghĩ này, ý chí này, hay chính ý thức đang biết. Nhưng trong Kinh Vô Ngã Tướng – Anattalakkhaṇa Sutta (SN 22.59),…
Thế gian đang cháy bởi điều gì? – Kinh Lửa Cháy Một trong những bài kinh mạnh mẽ nhất của Phật giáo sớm bắt đầu bằng một tuyên bố: “TẤT CẢ ĐANG BỐC CHÁY.” Đó là: ĀDITTAPARIYĀYA SUTTA thường được gọi: KINH LỬA CHÁY hay: BÀI KINH VỀ SỰ BỐC CHÁY. Trong hệ Pāli, bài kinh hiện được đánh số: SN 35.28. Nhưng Đức Phật đang nói…
Đừng vội tin chỉ vì được truyền lại – Kinh Kālāma và tinh thần kiểm chứng Trả lời ngắn: Kinh Kālāma không dạy: “Đừng tin bất cứ ai, chỉ tin chính mình.” Kinh cũng không nói: “Điều gì tôi tự trải nghiệm thì chắc chắn đúng.” Điểm sâu hơn là: đừng vội chấp nhận một lời dạy chỉ vì nó được truyền lại, được nhiều người nói,…
Sống một mình không có nghĩa là xa lánh mọi người – Kinh Người Biết Sống Một Mình Trả lời ngắn Trong Phật giáo, “sống một mình” không nhất thiết có nghĩa là cắt đứt quan hệ với mọi người, trốn khỏi xã hội hay không bao giờ cần bạn đồng tu. Một người có thể: ở một mình nhưng tâm vẫn sống với quá khứ, tương lai, tham ái…
Nắm giữ giáo pháp sai cách cũng có thể gây hại – Kinh Ví Dụ Con Rắn Thông thường, người học Phật nghĩ rằng: giáo pháp đúng thì chỉ có thể đem lại lợi ích. Nhưng Kinh Ví Dụ Con Rắn – Alagaddūpama Sutta (MN 22) đưa ra một cảnh báo tinh tế hơn: Một giáo pháp đúng vẫn có thể bị học sai, hiểu sai và nắm giữ sai. Khi đó, tha…
Đừng dừng ở cành lá – Đại Kinh Ví Dụ Lõi Cây và cứu cánh của Phạm hạnh Một người đi vào rừng để tìm: LÕI CÂY. Nhưng khi gặp: cành và lá, người ấy vui mừng: “Ta đã lấy được lõi cây.” Rồi mang chúng về. Một người khác đi xa hơn nhưng chỉ lấy: vỏ ngoài. Người khác: vỏ trong. Người khác nữa: giác gỗ. Chỉ người cuối cùng: đ…
Tâm ô nhiễm hay thế giới ô nhiễm? – Kinh Ví Dụ Tấm Vải Một người sống giữa thế giới đầy: tiền bạc; danh vọng; quyền lực; sắc đẹp; cạnh tranh; xung đột; bất công; mất mát. Ta rất dễ kết luận: “Chính thế giới này làm tâm tôi ô nhiễm.” Nếu không có: người đáng ghét, thì tôi đã không sân. Nếu không có: thứ hấp dẫn, thì tôi…
Con đường trực tiếp để thanh tịnh tâm – Kinh Tứ Niệm Xứ Trả lời ngắn Tứ Niệm Xứ – cattāro satipaṭṭhānā là một trong những hệ thống thiền tập quan trọng nhất của Phật giáo sớm. Ngay phần mở đầu Kinh Tứ Niệm Xứ – Satipaṭṭhāna Sutta (MN 10), Đức Phật tuyên bố bốn niệm xứ là con đường nhằm: thanh tịnh chúng sinh, vượt qua…
Quan sát thân, thọ, tâm, pháp để thấy điều gì? – Đại Kinh Niệm Xứ Một trong những pháp tu nổi tiếng nhất của Phật giáo là: Tứ Niệm Xứ – cattāro satipaṭṭhānā. Bốn lĩnh vực được quan sát là: Thân – kāya Thọ – vedanā Tâm – citta Pháp – dhamma Nhưng một câu hỏi quan trọng thường bị bỏ qua: Quan sát để thấy điều gì? Nếu chỉ…
Thế nào là Chánh kiến? – Đại Kinh Bốn Mươi Trong Bát Chánh Đạo, chi đầu tiên là: CHÁNH KIẾN Pāli: SAMMĀ-DIṬṬHI. Thông thường, Chánh kiến được giải thích là: hiểu đúng. Nhưng: “ĐÚNG” LÀ ĐÚNG ĐIỀU GÌ? Có phải chỉ cần: tin nhân quả? Có phải: biết Tứ Thánh Đế? Hay phải: thấy Vô thường – Khổ – Vô ngã? Một người thuộc rất nh…
Từ Chánh kiến đến Chánh định – Bát Chánh Đạo vận hành như thế nào? Trả lời ngắn: Bát Chánh Đạo gồm tám chi phần: Chánh kiến Chánh tư duy Chánh ngữ Chánh nghiệp Chánh mạng Chánh tinh tấn Chánh niệm Chánh định Nhưng tám chi này không nên hiểu như: tám môn học hoàn toàn độc lập hay: tám bậc thang phải hoàn thành tuần tự,…
Người ngu và người trí khác nhau ở đâu? – Kinh Pháp Cú Trả lời ngắn Trong Kinh Pháp Cú – Dhammapada, “người ngu” và “người trí” không chủ yếu được phân biệt bằng: học vấn, bằng cấp, trí nhớ, khả năng nói chuyện, địa vị hay: biết nhiều kinh điển. Điểm khác biệt sâu hơn nằm ở: người ấy có thấy đúng, biết học từ sai lầm,…
Hận thù có thể chấm dứt bằng hận thù không? – Lời dạy trong Pháp Cú Trong Pháp Cú – Dhammapada, có một lời dạy rất nổi tiếng: Hận thù không thể chấm dứt bằng hận thù. Hận thù chấm dứt bằng không hận. Đây là tinh thần của Pháp Cú kệ 5. Bản Pāli: Na hi verena verāni sammantīdha kudācanaṃ; averena ca sammanti, esa dhammo…
Pháp Cú 165 dạy trách nhiệm đối với việc thiện và bất thiện của chính mình; tự tu sửa không phủ nhận sự giúp đỡ, lòng bi hay các điều kiện xã hội.
“Tâm dẫn đầu các pháp” thực sự có nghĩa gì? – Pháp Cú Hai câu mở đầu Kinh Pháp Cú (Dhammapada) thuộc những lời dạy Phật giáo được trích dẫn nhiều nhất. Chúng thường được tóm thành: “Tâm dẫn đầu các pháp.” Từ đó đôi khi xuất hiện những cách hiểu như: “Bạn nghĩ gì thì thế giới sẽ trở thành như vậy.” “Tất cả mọi thứ đều d…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.