↑ Bỏ qua điều hướng
HỒ SƠ TRUYỀN THỐNG · 02 / 10

Đại thừa

Mahāyāna

Các truyền thống Đại thừa phát triển tại Ấn Độ và nhiều khu vực Đông Á.

02 · Đại thừa

Lịch sử

Dòng thời gian phát triển

Nội dung được biên tập riêng cho trang này.

Phần I. Lịch sử Phật giáo Đại thừa (Mahāyāna)

Đề cương bách khoa toàn diện dành cho Wiki Tâm Học – Phật giáo Đại thừa

Lịch sử Phật giáo Đại thừa là quá trình hình thành, phát triển và truyền bá của một tập hợp rộng lớn các tư tưởng, kinh điển, cộng đồng tu tập và truyền thống Phật giáo. Đại thừa không xuất hiện như một tông phái thống nhất vào một thời điểm duy nhất, mà phát triển dần trong môi trường Phật giáo Ấn Độ, rồi lan rộng đến Trung Á, Đông Á, Himalaya và nhiều khu vực trên thế giới.

Phần lịch sử cần phân biệt rõ ba cấp độ: sự kiện lịch sử có chứng cứ, cách thuật lại của các truyền thống Phật giáo, và giả thuyết của giới nghiên cứu hiện đại.

Dưới đây là đề cương đầy đủ để triển khai thành các bài viết chuyên sâu sau này.

I.01. Tổng quan lịch sử Phật giáo Đại thừa

  1. Khái niệm Phật giáo Đại thừa

  2. Ý nghĩa thuật ngữ Mahāyāna

  3. Đại thừa trong lịch sử Phật giáo thế giới

  4. Bối cảnh hình thành Đại thừa

  5. Các giai đoạn phát triển lịch sử

  6. Đại thừa và Phật giáo thời kỳ đầu

  7. Đại thừa và Phật giáo bộ phái

  8. Đại thừa và phong trào Bồ-tát

  9. Đại thừa và sự hình thành kinh điển mới

  10. Đại thừa và sự phát triển tư tưởng triết học

  11. Đại thừa và các cộng đồng tu viện

  12. Đại thừa và các cộng đồng cư sĩ

  13. Đại thừa và thương mại cổ đại

  14. Đại thừa và sự giao lưu văn hóa

  15. Đại thừa và các tuyến truyền giáo

  16. Đại thừa và sự phát triển tông phái

  17. Đại thừa và các nền văn minh châu Á

  18. Đại thừa trong thời kỳ hiện đại

  19. Đại thừa trong thế giới toàn cầu hóa

  20. Những vấn đề nghiên cứu lịch sử Đại thừa

I.02. Bối cảnh Phật giáo Ấn Độ trước Đại thừa

  1. Xã hội Ấn Độ thời Đức Phật

  2. Bối cảnh tôn giáo Ấn Độ cổ đại

  3. Sự hình thành tăng đoàn Phật giáo

  4. Các cộng đồng đệ tử đầu tiên

  5. Truyền khẩu kinh điển

  6. Truyền thừa giới luật

  7. Các kỳ kết tập theo truyền thống

  8. Sự phát triển các bộ phái Phật giáo

  9. Thượng tọa bộ cổ

  10. Đại chúng bộ

  11. Thuyết nhất thiết hữu bộ

  12. Pháp Tạng bộ

  13. Hóa Địa bộ

  14. Kinh Lượng bộ

  15. Các bộ phái Phật giáo khác

  16. Sự phát triển A-tỳ-đạt-ma

  17. Các trung tâm tu viện Ấn Độ

  18. Các cộng đồng cư sĩ Phật giáo

  19. Sự hình thành lý tưởng Bồ-tát

  20. Những điều kiện lịch sử dẫn đến sự xuất hiện Đại thừa

I.03. Nguồn gốc và sự hình thành Đại thừa

  1. Các giả thuyết về nguồn gốc Đại thừa

  2. Giả thuyết Đại thừa bắt nguồn từ Đại chúng bộ

  3. Giả thuyết Đại thừa hình thành trong nhiều bộ phái

  4. Giả thuyết về vai trò của cư sĩ

  5. Giả thuyết về vai trò của tu viện

  6. Giả thuyết về phong trào thờ tháp

  7. Giả thuyết về cộng đồng tôn thờ kinh điển

  8. Sự phát triển của lý tưởng Bồ-tát

  9. Sự hình thành Bồ-đề tâm

  10. Sự xuất hiện thuật ngữ Mahāyāna

  11. Các văn bản Đại thừa sớm

  12. Các bản dịch Hán văn thời kỳ đầu

  13. Chứng cứ bản thảo Gandhāra

  14. Chứng cứ khảo cổ Đại thừa sớm

  15. Đại thừa và đời sống tu viện

  16. Đại thừa và hoạt động sao chép kinh

  17. Đại thừa và các mạng lưới truyền giáo

  18. Những tranh luận về niên đại hình thành

  19. Những giới hạn của chứng cứ lịch sử

  20. Quan điểm nghiên cứu hiện đại về nguồn gốc Đại thừa

I.04. Đại thừa thời kỳ đầu tại Ấn Độ

  1. Đại thừa khoảng đầu Công nguyên

  2. Đại thừa trong thời Kuṣāṇa

  3. Đại thừa tại Gandhāra

  4. Đại thừa tại Mathurā

  5. Đại thừa tại Kashmir

  6. Đại thừa tại Andhra

  7. Đại thừa tại Magadha

  8. Đại thừa tại vùng Tây Bắc Ấn Độ

  9. Các cộng đồng Bồ-tát thời kỳ đầu

  10. Các kinh Bát-nhã sớm

  11. Các kinh liên quan Phật A-súc

  12. Các kinh liên quan Phật A-di-đà

  13. Kinh Pháp Hoa và bối cảnh hình thành

  14. Kinh Hoa Nghiêm và lịch sử biên tập

  15. Kinh Duy-ma-cật và lý tưởng cư sĩ

  16. Các kinh Đại thừa trong bản dịch Trung Quốc sớm

  17. Sự phát triển của tín ngưỡng chư Phật

  18. Sự phát triển của tín ngưỡng Bồ-tát

  19. Quan hệ giữa Đại thừa và các cộng đồng bộ phái

  20. Đặc điểm lịch sử Đại thừa Ấn Độ thời kỳ đầu

I.05. Sự phát triển kinh điển Đại thừa

  1. Truyền thống kinh điển Đại thừa

  2. Sự hình thành văn học Bát-nhã

  3. Sự phát triển kinh Pháp Hoa

  4. Sự phát triển kinh Hoa Nghiêm

  5. Sự phát triển kinh Tịnh độ

  6. Sự phát triển kinh Duy-ma-cật

  7. Sự phát triển kinh Lăng Già

  8. Sự phát triển kinh Giải Thâm Mật

  9. Sự phát triển kinh Như Lai Tạng

  10. Sự phát triển kinh Đại Bát Niết-bàn Đại thừa

  11. Sự phát triển kinh Thắng Man

  12. Sự phát triển kinh Đại Bảo Tích

  13. Sự phát triển kinh Đại Tập

  14. Sự phát triển kinh về Bồ-tát

  15. Sự phát triển kinh về Phật quốc

  16. Truyền khẩu và biên tập kinh điển

  17. Sao chép và bảo tồn bản thảo

  18. Dịch thuật kinh điển

  19. Phân loại kinh điển Đại thừa

  20. Những vấn đề lịch sử văn bản học Đại thừa

I.06. Sự hình thành Trung quán

  1. Bối cảnh triết học Phật giáo Ấn Độ

  2. Long Thọ (Nāgārjuna)

  3. Thánh Thiên (Āryadeva)

  4. Trung luận

  5. Tư tưởng Tánh Không

  6. Tư tưởng Trung đạo

  7. Tư tưởng Nhị đế

  8. Phê phán tự tính

  9. Trung quán và Duyên khởi

  10. Trung quán và A-tỳ-đạt-ma

  11. Sự phát triển của luận học Trung quán

  12. Phật Hộ (Buddhapālita)

  13. Thanh Biện (Bhāviveka)

  14. Nguyệt Xứng (Candrakīrti)

  15. Tịch Hộ (Śāntarakṣita)

  16. Liên Hoa Giới (Kamalaśīla)

  17. Trung quán trong Phật giáo Ấn Độ

  18. Trung quán truyền sang Trung Quốc

  19. Trung quán truyền sang Tây Tạng

  20. Ảnh hưởng lịch sử của Trung quán

I.07. Sự hình thành Duy thức và Du-già hành

  1. Bối cảnh hình thành Du-già hành

  2. Truyền thống Di Lặc trong luận học

  3. Vô Trước (Asaṅga)

  4. Thế Thân (Vasubandhu)

  5. Du-già Sư Địa luận

  6. Nhiếp Đại Thừa luận

  7. Duy Thức Tam Thập Tụng

  8. Duy Thức Nhị Thập Luận

  9. Giải Thâm Mật kinh

  10. A-lại-da thức

  11. Chủng tử và huân tập

  12. Tam tự tính

  13. Tam vô tính

  14. Chuyển y

  15. An Huệ (Sthiramati)

  16. Hộ Pháp (Dharmapāla)

  17. Trần Na (Dignāga)

  18. Pháp Xứng (Dharmakīrti)

  19. Duy thức tại các đại học Phật giáo

  20. Ảnh hưởng lịch sử của Duy thức

I.08. Sự phát triển Như Lai tạng và Phật tính

  1. Bối cảnh hình thành tư tưởng Như Lai tạng

  2. Kinh Như Lai Tạng

  3. Kinh Thắng Man

  4. Kinh Đại Bát Niết-bàn Đại thừa

  5. Bảo tính luận

  6. Tư tưởng Phật tính

  7. Tư tưởng Chân như

  8. Tư tưởng Pháp thân

  9. Tư tưởng tâm thanh tịnh

  10. Như Lai tạng và Vô ngã

  11. Như Lai tạng và Tánh Không

  12. Như Lai tạng và Duy thức

  13. Các tranh luận về nguồn gốc tư tưởng

  14. Sự truyền bá Như Lai tạng sang Trung Quốc

  15. Như Lai tạng trong Thiên Thai

  16. Như Lai tạng trong Hoa Nghiêm

  17. Như Lai tạng trong Thiền tông

  18. Như Lai tạng trong Phật giáo Tây Tạng

  19. Như Lai tạng trong Phật giáo hiện đại

  20. Ảnh hưởng lịch sử của tư tưởng Phật tính

I.09. Đại thừa dưới thời Gupta và Pāla

  1. Bối cảnh Ấn Độ thời Gupta

  2. Phật giáo dưới thời Gupta

  3. Sự phát triển các trung tâm học thuật

  4. Nālandā

  5. Vallabhī

  6. Các trung tâm Phật giáo vùng Bengal

  7. Sự phát triển nghệ thuật Phật giáo

  8. Sự phát triển tượng Phật và Bồ-tát

  9. Sự phát triển luận học

  10. Sự phát triển Duy thức

  11. Sự phát triển Trung quán

  12. Phật giáo dưới thời Pāla

  13. Vikramaśīla

  14. Odantapurī

  15. Somapura

  16. Jagaddala

  17. Mạng lưới đại học Phật giáo

  18. Hoạt động truyền giáo sang Himalaya

  19. Sự phát triển các truyền thống Mật giáo

  20. Vai trò lịch sử của thời Gupta – Pāla

I.10. Đại thừa và Con đường Tơ lụa

  1. Bối cảnh giao thương Á – Âu

  2. Con đường Tơ lụa trên bộ

  3. Con đường Tơ lụa trên biển

  4. Phật giáo tại Gandhāra

  5. Phật giáo tại Bactria

  6. Phật giáo tại Khotan

  7. Phật giáo tại Kucha

  8. Phật giáo tại Turfan

  9. Phật giáo tại Dunhuang

  10. Các cộng đồng tăng sĩ Trung Á

  11. Các thương nhân bảo trợ Phật giáo

  12. Các trung tâm dịch thuật Trung Á

  13. Truyền bá kinh Bát-nhã

  14. Truyền bá kinh Tịnh độ

  15. Truyền bá kinh Pháp Hoa

  16. Nghệ thuật Phật giáo Trung Á

  17. Các hang động Phật giáo

  18. Các bản thảo Phật giáo cổ

  19. Sự giao lưu văn hóa Ấn – Trung

  20. Vai trò của Con đường Tơ lụa đối với Đại thừa

I.11. Sự truyền nhập Đại thừa vào Trung Quốc

  1. Bối cảnh Trung Quốc thời Hán

  2. Phật giáo truyền vào Trung Quốc

  3. Các cộng đồng Phật giáo đầu tiên

  4. An Thế Cao

  5. Chi Lâu-ca-sấm (Lokakṣema)

  6. Chi Khiêm

  7. Trúc Pháp Hộ

  8. Cưu-ma-la-thập

  9. Đạo An

  10. Huệ Viễn

  11. Tăng Triệu

  12. Đạo Sinh

  13. Các trung tâm dịch kinh

  14. Trường An

  15. Lạc Dương

  16. Sự hình thành Phật giáo Hán truyền

  17. Đại thừa và tư tưởng Trung Quốc

  18. Đại thừa và Đạo giáo

  19. Đại thừa và Nho giáo

  20. Đặc điểm Đại thừa Trung Quốc thời kỳ đầu

I.12. Đại thừa Trung Quốc thời Nam Bắc triều

  1. Bối cảnh Nam Bắc triều

  2. Sự phát triển các tự viện

  3. Sự phát triển dịch thuật

  4. Các cộng đồng tăng sĩ miền Bắc

  5. Các cộng đồng tăng sĩ miền Nam

  6. Phật giáo và triều đình

  7. Phật giáo và giới trí thức

  8. Sự phát triển tư tưởng Phật tính

  9. Sự phát triển tư tưởng Niết-bàn

  10. Sự phát triển luận học Tam luận

  11. Sự phát triển các truyền thống thiền định

  12. Sự phát triển tín ngưỡng Di Lặc

  13. Sự phát triển tín ngưỡng A-di-đà

  14. Nghệ thuật Phật giáo Vân Cương

  15. Nghệ thuật Phật giáo Long Môn

  16. Hoạt động xây dựng chùa tháp

  17. Tranh luận Phật giáo – Nho giáo

  18. Tranh luận Phật giáo – Đạo giáo

  19. Chính sách nhà nước đối với Phật giáo

  20. Vai trò Nam Bắc triều trong sự hình thành các tông phái

I.13. Đại thừa Trung Quốc thời Tùy – Đường

  1. Bối cảnh chính trị thời Tùy

  2. Bối cảnh chính trị thời Đường

  3. Sự phát triển Phật giáo dưới thời Tùy

  4. Sự phát triển Phật giáo dưới thời Đường

  5. Hình thành Thiên Thai tông

  6. Hình thành Hoa Nghiêm tông

  7. Hình thành Pháp Tướng tông

  8. Phát triển Tam luận tông

  9. Phát triển Thiền tông

  10. Phát triển Tịnh độ

  11. Huyền Trang và hành trình Tây Vực

  12. Nghĩa Tịnh và hoạt động dịch kinh

  13. Võ Tắc Thiên và Phật giáo

  14. Các trung tâm dịch kinh thời Đường

  15. Các trung tâm học thuật Phật giáo

  16. Các tự viện lớn

  17. Sự phát triển nghệ thuật Phật giáo

  18. Sự phát triển văn học Phật giáo

  19. Pháp nạn Hội Xương năm 845

  20. Di sản lịch sử Phật giáo thời Tùy – Đường

I.14. Lịch sử Thiên Thai tông

  1. Bối cảnh hình thành Thiên Thai

  2. Huệ Văn

  3. Huệ Tư

  4. Trí Khải

  5. Quán Đảnh

  6. Hệ thống Ngũ thời bát giáo

  7. Giáo lý Nhất tâm tam quán

  8. Giáo lý Tam đế viên dung

  9. Ma-ha Chỉ Quán

  10. Truyền thừa Thiên Thai

  11. Thiên Thai thời Đường

  12. Trạm Nhiên

  13. Thiên Thai thời Tống

  14. Tri Lễ

  15. Các tranh luận nội bộ Thiên Thai

  16. Thiên Thai tại Triều Tiên

  17. Thiên Thai tại Nhật Bản

  18. Thiên Thai tại Việt Nam

  19. Thiên Thai thời hiện đại

  20. Vai trò lịch sử của Thiên Thai

I.15. Lịch sử Hoa Nghiêm tông

  1. Bối cảnh hình thành Hoa Nghiêm

  2. Đỗ Thuận

  3. Trí Nghiễm

  4. Pháp Tạng

  5. Trừng Quán

  6. Tông Mật

  7. Hệ thống Ngũ giáo

  8. Pháp giới duyên khởi

  9. Tứ pháp giới

  10. Thập huyền môn

  11. Hoa Nghiêm thời Đường

  12. Hoa Nghiêm sau thời Đường

  13. Hoa Nghiêm tại Triều Tiên

  14. Nghĩa Tương

  15. Nguyên Hiểu và tư tưởng Hoa Nghiêm

  16. Hoa Nghiêm tại Nhật Bản

  17. Hoa Nghiêm tại Việt Nam

  18. Hoa Nghiêm và Thiền tông

  19. Hoa Nghiêm thời hiện đại

  20. Vai trò lịch sử của Hoa Nghiêm

I.16. Lịch sử Thiền tông Trung Quốc

  1. Bối cảnh hình thành Thiền tông

  2. Bồ-đề-đạt-ma

  3. Huệ Khả

  4. Tăng Xán

  5. Đạo Tín

  6. Hoằng Nhẫn

  7. Huệ Năng

  8. Thần Tú

  9. Tranh luận Nam tông – Bắc tông

  10. Sự hình thành truyền thống Đốn ngộ

  11. Thanh Nguyên Hành Tư

  12. Nam Nhạc Hoài Nhượng

  13. Mã Tổ Đạo Nhất

  14. Bách Trượng Hoài Hải

  15. Hoàng Bá Hy Vận

  16. Lâm Tế Nghĩa Huyền

  17. Động Sơn Lương Giới

  18. Tào Sơn Bản Tịch

  19. Ngũ gia thất tông

  20. Vai trò lịch sử của Thiền tông Trung Quốc

I.17. Thiền tông Trung Quốc thời Tống – Minh – Thanh

  1. Thiền tông thời Tống

  2. Sự phát triển công án

  3. Sự phát triển thoại đầu

  4. Sự phát triển Mặc chiếu

  5. Đại Huệ Tông Cảo

  6. Hoằng Trí Chính Giác

  7. Viên Ngộ Khắc Cần

  8. Bích Nham lục

  9. Vô Môn Quan

  10. Tòng Dung lục

  11. Thiền tông thời Nguyên

  12. Thiền tông thời Minh

  13. Thiền – Tịnh song tu

  14. Thiền tông thời Thanh

  15. Các phong trào phục hưng Thiền

  16. Các trung tâm Thiền lớn

  17. Truyền thừa Lâm Tế

  18. Truyền thừa Tào Động

  19. Thiền tông Trung Quốc cận đại

  20. Ảnh hưởng lịch sử của Thiền tông

I.18. Lịch sử Tịnh Độ tông Trung Quốc

  1. Nguồn gốc tín ngưỡng Tịnh độ

  2. Các kinh Tịnh độ sớm

  3. Tín ngưỡng Phật A-di-đà

  4. Huệ Viễn và Bạch Liên xã

  5. Đàm Loan

  6. Đạo Xước

  7. Thiện Đạo

  8. Thừa Viễn

  9. Pháp Chiếu

  10. Thiếu Khang

  11. Vĩnh Minh Diên Thọ

  12. Tỉnh Thường

  13. Liên Trì Châu Hoằng

  14. Ngẫu Ích Trí Húc

  15. Triệt Ngộ

  16. Ấn Quang

  17. Sự phát triển pháp môn Niệm Phật

  18. Tịnh độ trong đời sống cư sĩ

  19. Tịnh độ Trung Quốc hiện đại

  20. Vai trò lịch sử của Tịnh độ

I.19. Đại thừa Trung Quốc thời cận đại và hiện đại

  1. Phật giáo Trung Quốc cuối thời Thanh

  2. Các phong trào cải cách Phật giáo

  3. Dương Văn Hội

  4. Thái Hư

  5. Ấn Thuận

  6. Hư Vân

  7. Hoằng Nhất

  8. Ấn Quang

  9. Phong trào Phật giáo nhân gian

  10. Phật giáo và giáo dục hiện đại

  11. Phật giáo và hoạt động xã hội

  12. Phật giáo Trung Quốc thời Dân quốc

  13. Phật giáo Trung Quốc sau năm 1949

  14. Các biến động thời Cách mạng Văn hóa

  15. Phục hồi tự viện và học viện

  16. Phật giáo tại Đài Loan

  17. Phật Quang Sơn

  18. Pháp Cổ Sơn

  19. Từ Tế

  20. Đại thừa Trung Hoa trong thế kỷ XXI

I.20. Lịch sử Đại thừa tại Triều Tiên

  1. Phật giáo truyền vào Goguryeo

  2. Phật giáo truyền vào Baekje

  3. Phật giáo truyền vào Silla

  4. Phật giáo thời Tam Quốc Triều Tiên

  5. Nguyên Hiểu

  6. Nghĩa Tương

  7. Sự phát triển Hoa Nghiêm Triều Tiên

  8. Sự phát triển Thiền Seon

  9. Chín sơn môn Thiền

  10. Phật giáo thời Goryeo

  11. Đại tạng kinh Cao Ly

  12. Tri Nột

  13. Phật giáo thời Joseon

  14. Những hạn chế đối với Phật giáo thời Joseon

  15. Sự bảo tồn truyền thống tu viện

  16. Phật giáo trong thời kỳ Nhật Bản đô hộ

  17. Phật giáo Hàn Quốc sau năm 1945

  18. Tông phái Jogye

  19. Tông phái Cheontae

  20. Đại thừa Hàn Quốc hiện đại

I.21. Lịch sử Đại thừa tại Nhật Bản thời cổ đại

  1. Phật giáo truyền vào Nhật Bản

  2. Bối cảnh thời Asuka

  3. Thánh Đức Thái tử

  4. Phật giáo thời Nara

  5. Các tông phái Nara

  6. Tam luận tông Nhật Bản

  7. Pháp Tướng tông Nhật Bản

  8. Hoa Nghiêm tông Nhật Bản

  9. Chùa Tōdai-ji

  10. Chùa Hōryū-ji

  11. Phật giáo thời Heian

  12. Tối Trừng

  13. Thiên Thai Nhật Bản

  14. Không Hải

  15. Chân Ngôn tông

  16. Phật giáo và triều đình Nhật Bản

  17. Phật giáo và Thần đạo

  18. Nghệ thuật Phật giáo Nhật Bản cổ

  19. Hệ thống tu viện Nhật Bản

  20. Di sản Đại thừa Nhật Bản thời cổ đại

I.22. Đại thừa Nhật Bản thời Kamakura và trung đại

  1. Bối cảnh thời Kamakura

  2. Các phong trào cải cách Phật giáo

  3. Pháp Nhiên

  4. Tịnh Độ tông Jōdo-shū

  5. Thân Loan

  6. Tịnh Độ Chân tông Jōdo Shinshū

  7. Nhất Biến

  8. Thời tông Ji-shū

  9. Vinh Tây

  10. Thiền Lâm Tế Rinzai

  11. Đạo Nguyên

  12. Thiền Tào Động Sōtō

  13. Nhật Liên

  14. Nhật Liên tông

  15. Phật giáo và tầng lớp võ sĩ

  16. Phật giáo và văn hóa trà đạo

  17. Phật giáo và nghệ thuật Thiền

  18. Phật giáo thời Muromachi

  19. Phật giáo thời Edo

  20. Di sản Đại thừa Nhật Bản thời trung đại

I.23. Đại thừa Nhật Bản cận đại và hiện đại

  1. Phật giáo thời Minh Trị

  2. Chính sách phân ly Thần – Phật

  3. Phong trào bài Phật thời Minh Trị

  4. Cải cách tổ chức Phật giáo

  5. Phật giáo và hiện đại hóa

  6. Phật giáo và giáo dục

  7. Phật giáo và chủ nghĩa dân tộc

  8. Phật giáo trong thời chiến

  9. Phật giáo sau năm 1945

  10. Các phong trào Phật giáo mới

  11. Phật giáo Nhật Bản và xã hội đô thị

  12. Thiền Nhật Bản hiện đại

  13. Tịnh độ Nhật Bản hiện đại

  14. Nhật Liên tông hiện đại

  15. Các tổ chức Phật giáo cư sĩ

  16. Đại thừa Nhật Bản tại châu Âu

  17. Đại thừa Nhật Bản tại Bắc Mỹ

  18. Đại thừa Nhật Bản tại châu Đại Dương

  19. Phật giáo Nhật Bản trong thế kỷ XXI

  20. Những thách thức của Đại thừa Nhật Bản hiện đại

I.24. Sự truyền nhập Đại thừa vào Việt Nam

  1. Bối cảnh Việt Nam thời Bắc thuộc

  2. Phật giáo tại Giao Châu

  3. Trung tâm Luy Lâu

  4. Các tuyến truyền giáo từ Ấn Độ

  5. Các tuyến truyền giáo từ Trung Quốc

  6. Khương Tăng Hội

  7. Mâu Tử và Lý Hoặc Luận

  8. Các cộng đồng Phật giáo đầu tiên

  9. Sự phát triển tự viện

  10. Sự phát triển dịch thuật

  11. Phật giáo và văn hóa bản địa

  12. Phật giáo và tín ngưỡng dân gian

  13. Phật giáo và Nho giáo

  14. Phật giáo và Đạo giáo

  15. Phật giáo thời Tiền Lý

  16. Phật giáo thời Đinh

  17. Phật giáo thời Tiền Lê

  18. Các dòng Thiền đầu tiên

  19. Quá trình hình thành Phật giáo Đại thừa Việt Nam

  20. Những vấn đề sử liệu về Phật giáo Việt Nam thời kỳ đầu

I.25. Đại thừa Việt Nam thời Lý

  1. Bối cảnh nhà Lý

  2. Phật giáo và triều đình nhà Lý

  3. Lý Thái Tổ và Phật giáo

  4. Lý Thánh Tông và Phật giáo

  5. Lý Nhân Tông và Phật giáo

  6. Vai trò của tăng sĩ trong chính trị

  7. Thiền phái Tỳ-ni-đa-lưu-chi

  8. Thiền phái Vô Ngôn Thông

  9. Thiền phái Thảo Đường

  10. Thiền sư Vạn Hạnh

  11. Thiền sư Khuông Việt

  12. Thiền sư Mãn Giác

  13. Thiền sư Viên Chiếu

  14. Thiền sư Thông Biện

  15. Sự phát triển chùa tháp

  16. Sự phát triển văn học Phật giáo

  17. Sự phát triển nghệ thuật Phật giáo

  18. Phật giáo trong đời sống xã hội

  19. Quan hệ Phật giáo và nhà nước

  20. Di sản Đại thừa thời Lý

I.26. Đại thừa Việt Nam thời Trần

  1. Bối cảnh nhà Trần

  2. Phật giáo và triều đình nhà Trần

  3. Trần Thái Tông

  4. Tuệ Trung Thượng Sĩ

  5. Trần Nhân Tông

  6. Sự hình thành Thiền phái Trúc Lâm

  7. Yên Tử

  8. Pháp Loa

  9. Huyền Quang

  10. Tam tổ Trúc Lâm

  11. Tư tưởng Cư trần lạc đạo

  12. Tư tưởng Phật tại tâm

  13. Thiền và đời sống cư sĩ

  14. Thiền và trách nhiệm xã hội

  15. Sự phát triển kinh điển

  16. Sự phát triển văn học Thiền

  17. Sự phát triển nghệ thuật Phật giáo

  18. Sự phát triển hệ thống tự viện

  19. Trúc Lâm sau thời Trần

  20. Di sản Đại thừa thời Trần

I.27. Đại thừa Việt Nam từ hậu Lê đến Nguyễn

  1. Phật giáo thời Hồ

  2. Phật giáo thời Lê sơ

  3. Phật giáo thời Mạc

  4. Phật giáo thời Lê Trung hưng

  5. Sự phục hưng Phật giáo thế kỷ XVII

  6. Thiền sư Chân Nguyên

  7. Thiền sư Hương Hải

  8. Thiền phái Tào Động tại Việt Nam

  9. Thiền phái Lâm Tế tại Việt Nam

  10. Thiền sư Nguyên Thiều

  11. Thiền sư Liễu Quán

  12. Dòng Lâm Tế Liễu Quán

  13. Phật giáo Đàng Ngoài

  14. Phật giáo Đàng Trong

  15. Phật giáo thời Tây Sơn

  16. Phật giáo thời Nguyễn

  17. Sự phát triển Tịnh độ

  18. Sự phát triển Thiền – Tịnh song tu

  19. Sự phát triển nghi lễ và văn hóa Phật giáo

  20. Di sản Đại thừa Việt Nam thời tiền hiện đại

I.28. Phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam

  1. Bối cảnh Việt Nam đầu thế kỷ XX

  2. Những biến đổi của Phật giáo Việt Nam

  3. Ảnh hưởng phong trào cải cách Phật giáo châu Á

  4. Phong trào chấn hưng Phật giáo

  5. Hòa thượng Khánh Hòa

  6. Hòa thượng Thiện Chiếu

  7. Hòa thượng Giác Tiên

  8. Hòa thượng Tố Liên

  9. Hòa thượng Trí Hải

  10. Các hội Phật học miền Bắc

  11. Các hội Phật học miền Trung

  12. Các hội Phật học miền Nam

  13. Phong trào dịch kinh sang tiếng Việt

  14. Phong trào xuất bản báo chí Phật giáo

  15. Phong trào giáo dục tăng ni

  16. Sự phát triển các Phật học viện

  17. Sự phát triển tổ chức cư sĩ

  18. Phật giáo và phong trào văn hóa dân tộc

  19. Những thành tựu của phong trào chấn hưng

  20. Ảnh hưởng lâu dài của chấn hưng Phật giáo

I.29. Đại thừa Việt Nam từ giữa thế kỷ XX đến hiện đại

  1. Phật giáo Việt Nam giai đoạn 1945–1954

  2. Phật giáo miền Bắc giai đoạn 1954–1975

  3. Phật giáo miền Nam giai đoạn 1954–1975

  4. Phong trào Phật giáo năm 1963

  5. Sự hình thành các tổ chức Phật giáo hiện đại

  6. Giáo dục Phật học thế kỷ XX

  7. Hoạt động dịch thuật kinh điển

  8. Phật giáo và hoạt động xã hội

  9. Phật giáo Việt Nam sau năm 1975

  10. Giáo hội Phật giáo Việt Nam

  11. Các tổ chức Phật giáo Việt Nam ở hải ngoại

  12. Sự phát triển các học viện Phật giáo

  13. Sự phục hưng Thiền Trúc Lâm

  14. Hòa thượng Thích Thanh Từ

  15. Thiền sư Thích Nhất Hạnh

  16. Truyền thống Làng Mai

  17. Sự phát triển Tịnh độ hiện đại

  18. Sự phát triển Phật giáo cư sĩ

  19. Đại thừa Việt Nam trong thế kỷ XXI

  20. Những thách thức và triển vọng phát triển

I.30. Đại thừa tại Tây Tạng và Himalaya

  1. Bối cảnh Phật giáo Tây Tạng

  2. Phật giáo truyền vào Tây Tạng

  3. Vua Songtsen Gampo

  4. Vua Trisong Detsen

  5. Tịch Hộ (Śāntarakṣita)

  6. Liên Hoa Sinh (Padmasambhava)

  7. Tu viện Samye

  8. Hoạt động dịch thuật kinh điển

  9. Truyền bá Trung quán

  10. Truyền bá Duy thức

  11. Truyền bá Bồ-tát giới

  12. Truyền bá Bồ-đề tâm

  13. A-đề-sa (Atiśa)

  14. Truyền thống Kadam

  15. Truyền thống Sakya

  16. Truyền thống Kagyu

  17. Truyền thống Nyingma

  18. Truyền thống Gelug

  19. Quan hệ Đại thừa và Kim Cương thừa

  20. Vai trò Himalaya trong lịch sử Đại thừa

I.31. Đại thừa tại Đông Nam Á ngoài Việt Nam

  1. Đại thừa tại Indonesia cổ đại

  2. Vương quốc Śrīvijaya

  3. Phật giáo thời Sailendra

  4. Quần thể Borobudur

  5. Đại thừa tại Java

  6. Đại thừa tại Sumatra

  7. Đại thừa tại Malaysia

  8. Đại thừa tại Singapore

  9. Đại thừa tại Philippines

  10. Đại thừa tại Thái Lan

  11. Đại thừa tại Campuchia

  12. Đại thừa tại Lào

  13. Đại thừa tại Myanmar

  14. Vai trò các cộng đồng người Hoa

  15. Vai trò các cộng đồng người Việt

  16. Các trung tâm Phật học Đông Nam Á

  17. Các mạng lưới thương mại hàng hải

  18. Các di tích Đại thừa Đông Nam Á

  19. Đại thừa Đông Nam Á hiện đại

  20. Vai trò Đông Nam Á trong lịch sử truyền bá Đại thừa

I.32. Đại thừa truyền sang phương Tây

  1. Những tiếp xúc đầu tiên giữa phương Tây và Phật giáo

  2. Các bản dịch Phật giáo đầu tiên sang ngôn ngữ châu Âu

  3. Nghiên cứu Phật giáo thế kỷ XIX

  4. Nghiên cứu Sanskrit Phật giáo

  5. Nghiên cứu Hán tạng

  6. Nghiên cứu Phật giáo Nhật Bản

  7. Sự truyền bá Thiền Nhật Bản

  8. D. T. Suzuki

  9. Thiền tại Hoa Kỳ

  10. Thiền tại châu Âu

  11. Thiền Việt Nam tại phương Tây

  12. Thiền Hàn Quốc tại phương Tây

  13. Tịnh độ tại phương Tây

  14. Phật giáo Tây Tạng tại phương Tây

  15. Đại thừa tại Canada

  16. Đại thừa tại Australia

  17. Đại thừa tại Nam Mỹ

  18. Đại thừa tại châu Phi

  19. Các cộng đồng Phật giáo đa văn hóa

  20. Quá trình toàn cầu hóa Đại thừa

I.33. Đại thừa trong thế kỷ XX

  1. Đại thừa và phong trào hiện đại hóa

  2. Đại thừa và cải cách giáo dục

  3. Đại thừa và nghiên cứu học thuật

  4. Đại thừa và dịch thuật kinh điển

  5. Đại thừa và phong trào cư sĩ

  6. Đại thừa và hoạt động từ thiện

  7. Đại thừa và hòa bình

  8. Đại thừa và đối thoại liên tôn

  9. Đại thừa và khoa học hiện đại

  10. Đại thừa và tâm lý học

  11. Đại thừa và phong trào chánh niệm

  12. Đại thừa và bảo vệ môi trường

  13. Đại thừa và bình đẳng giới

  14. Đại thừa và phục hồi giới Tỳ-kheo-ni

  15. Đại thừa và truyền thông đại chúng

  16. Đại thừa và xuất bản hiện đại

  17. Đại thừa và giáo dục đại học

  18. Đại thừa và cộng đồng hải ngoại

  19. Đại thừa và giao lưu quốc tế

  20. Di sản lịch sử Đại thừa thế kỷ XX

I.34. Đại thừa trong thế kỷ XXI

  1. Đại thừa trong xã hội toàn cầu

  2. Đại thừa và Internet

  3. Đại thừa và thư viện số

  4. Đại thừa và trí tuệ nhân tạo

  5. Đại thừa và công nghệ dịch thuật

  6. Đại thừa và bảo tồn kinh điển

  7. Đại thừa và bảo tồn di sản

  8. Đại thừa và giáo dục trực tuyến

  9. Đại thừa và truyền thông xã hội

  10. Đại thừa và các cộng đồng tu học trực tuyến

  11. Đại thừa và khoa học thần kinh

  12. Đại thừa và nghiên cứu thiền

  13. Đại thừa và đạo đức công nghệ

  14. Đại thừa và khủng hoảng môi trường

  15. Đại thừa và trách nhiệm xã hội

  16. Đại thừa và đối thoại văn hóa

  17. Đại thừa và thế hệ trẻ

  18. Đại thừa và các cộng đồng di dân

  19. Những thách thức của Đại thừa hiện đại

  20. Triển vọng phát triển Đại thừa trong tương lai

I.35. Các tranh luận và vấn đề sử học Đại thừa

  1. Vấn đề niên đại hình thành Đại thừa

  2. Vấn đề nguồn gốc kinh Đại thừa

  3. Vấn đề vai trò của cư sĩ

  4. Vấn đề vai trò của tu viện

  5. Vấn đề quan hệ với Đại chúng bộ

  6. Vấn đề quan hệ với các bộ phái khác

  7. Vấn đề lịch sử của Long Thọ

  8. Vấn đề lịch sử của Vô Trước

  9. Vấn đề lịch sử của Thế Thân

  10. Vấn đề niên đại các kinh Bát-nhã

  11. Vấn đề niên đại kinh Pháp Hoa

  12. Vấn đề niên đại kinh Hoa Nghiêm

  13. Vấn đề nguồn gốc tư tưởng Như Lai tạng

  14. Vấn đề nguồn gốc Đại thừa Khởi tín luận

  15. Vấn đề nguồn gốc kinh Lăng Nghiêm

  16. Vấn đề lịch sử Bồ-đề-đạt-ma

  17. Vấn đề lịch sử tổ phả Thiền

  18. Vấn đề hình thành các tông phái Đông Á

  19. Vấn đề Đại thừa và Kim Cương thừa

  20. Những hướng nghiên cứu lịch sử Đại thừa hiện đại

I.36. Niên biểu và thư viện lịch sử Đại thừa

  1. Niên biểu Phật giáo Đại thừa tổng quan

  2. Niên biểu Đại thừa Ấn Độ

  3. Niên biểu Đại thừa Trung Á

  4. Niên biểu Đại thừa Trung Quốc

  5. Niên biểu Đại thừa Triều Tiên

  6. Niên biểu Đại thừa Nhật Bản

  7. Niên biểu Đại thừa Việt Nam

  8. Niên biểu Đại thừa Tây Tạng

  9. Niên biểu Đại thừa Đông Nam Á

  10. Niên biểu Đại thừa phương Tây

  11. Niên biểu hình thành kinh điển

  12. Niên biểu hình thành luận điển

  13. Niên biểu các luận sư

  14. Niên biểu các tổ sư

  15. Niên biểu các tông phái

  16. Niên biểu các trung tâm dịch kinh

  17. Niên biểu các đại học Phật giáo

  18. Niên biểu các biến cố lịch sử

  19. Bản đồ lịch sử truyền bá Đại thừa

  20. Thư mục nghiên cứu lịch sử Đại thừa

Niên biểu khái quát

  1. Trước Công nguyên – những thế kỷ đầu Công nguyên

    Bối cảnh Phật giáo bộ phái và sự hình thành dần của các cộng đồng, kinh điển, lý tưởng Bồ-tát liên quan đến Đại thừa.

  2. Thế kỷ I–III

    Có chứng cứ rõ hơn về các văn bản Đại thừa qua những bản dịch Hán sớm; văn học Bát-nhã và các kinh Đại thừa khác phát triển.

  3. Thế kỷ II–VI

    Sự phát triển Trung quán, Duy thức, Như Lai tạng và các truyền thống luận học Ấn Độ; Đại thừa mở rộng tại Trung Á và Trung Quốc.

  4. Thế kỷ VI–IX

    Các truyền thống Thiên Thai, Hoa Nghiêm, Thiền, Tịnh độ và Pháp Tướng định hình tại Đông Á; Phật giáo phát triển mạnh ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản và Tây Tạng.

  5. Thế kỷ X–XV

    Các truyền thống Đại thừa Đông Á phát triển độc lập; Thiền Trúc Lâm xuất hiện tại Việt Nam cuối thế kỷ XIII; Phật giáo Nhật Bản phát triển nhiều tông phái mới.

  6. Thế kỷ XVI–XIX

    Các truyền thống Thiền, Tịnh độ và những pháp hệ địa phương tiếp tục phát triển; hoạt động in kinh, xây dựng tự viện và giao lưu Phật giáo mở rộng.

  7. Thế kỷ XX–XXI

    Các phong trào chấn hưng, cải cách, nghiên cứu học thuật, dịch thuật, toàn cầu hóa và số hóa kinh điển tạo nên những hình thức phát triển mới của Đại thừa.

Tổng kết Phần I

Nhóm nội dung

36

Đề mục

720

Trạng thái

Đề cương

Quy chuẩn biên soạn phần lịch sử

Mỗi bài lịch sử nên có bối cảnh, mốc thời gian, địa điểm, nhân vật, diễn biến, chứng cứ, ảnh hưởng, những vấn đề còn tranh luận và nguồn tham khảo.

Đặc biệt, khi viết về nguồn gốc Đại thừa, không nên trình bày một giả thuyết duy nhất như kết luận chắc chắn. Khi viết về tổ sư, kinh điển và truyền thừa, cần tách các ghi chép truyền thống khỏi kết quả nghiên cứu lịch sử và văn bản học.

Kết quả: Phần I gồm 36 nhóm và 720 đề mục, hoàn thiện khung lịch sử Phật giáo Đại thừa từ bối cảnh Ấn Độ cổ đại đến thế kỷ XXI, đồng thời tạo cơ sở liên kết với chín phần còn lại của chuyên mục.