Tra cứu Phật học

Phật giáo và các tôn giáo khác

Đối chiếu với Ấn Độ giáo, Kỳ-na giáo, Đạo giáo, Nho giáo, Kitô giáo và các truyền thống khác.

Phật pháp bất ly thế gian pháp là như nào có đúng không?

Có thể nói “Phật pháp bất ly thế gian pháp” là đúng nếu hiểu đúng nghĩa, nhưng cần lưu ý rất quan trọng: đây không phải một câu nguyên văn quen thuộc của Đức Phật trong Nikāya. Nó gần với cách diễn đạt của Phật giáo Đại thừa Đông Á/Thiền tông, đặc biệt thường được liên hệ với tư tưởng trong Pháp Bảo Đàn Kinh của Huệ Nă…

Quán tưởng

Quán tưởng trong Phật giáo 1. Quán tưởng là gì? Quán tưởng là một thuật ngữ được sử dụng khá rộng trong Phật giáo Việt Nam để chỉ những phương pháp trong đó hành giả chủ động hướng tâm đến một đối tượng, hình ảnh, phẩm tính, đề mục hoặc nội dung tu tập và duy trì sự chú ý trên đối tượng ấy. Tùy truyền thống và pháp môn…

SO SÁNH “NHÂN DUYÊN” TRONG PHẬT GIÁO VỚI CÁC TÔN GIÁO VÀ TƯ TƯỞNG KHÁC

“Nhân duyên” là một khái niệm đặc biệt quan trọng trong Phật giáo, nhưng không có một khái niệm hoàn toàn tương đương trong tất cả các tôn giáo. Theo nghĩa khái quát của Phật giáo: Các hiện tượng sinh khởi khi những nguyên nhân và điều kiện thích hợp hội đủ; khi các điều kiện thay đổi hoặc chấm dứt, hiện tượng tương ứn…

SO SÁNH CÁC PHÁP “SANH THIÊN” TRONG PHẬT GIÁO – ĐẠO GIÁO – NHO GIÁO

Khi đặt Phật giáo, Đạo giáo và Nho giáo cạnh nhau, rất dễ gặp một nhầm lẫn: Cả ba đều nói đến “Trời”, vậy có phải đều dạy con người tu để sau khi chết lên cùng một cõi trời? Không. Ba truyền thống hình thành từ những hệ tư tưởng khác nhau.

SO SÁNH ĐẠO GIÁO VÀ NHO GIÁO

Đạo giáo và Nho giáo là hai truyền thống lớn của văn minh Trung Hoa, có ảnh hưởng sâu sắc đến Trung Quốc, Việt Nam và nhiều xã hội Đông Á. Hai truyền thống cùng đề cao tu dưỡng con người, đạo đức, sự hài hòa và cách trị nước, nhưng có định hướng khác nhau: Nho giáo đặc biệt quan tâm con người trong gia đình và xã hội.…

So sánh giữa đạo Phật và đạo Chúa

Phật giáo và Kitô giáo là hai truyền thống tôn giáo lớn của nhân loại. Cả hai đều quan tâm sâu sắc đến đạo đức, lòng thương yêu, sự chuyển hóa con người và vấn đề vượt qua đau khổ, nhưng nền tảng thần học, quan niệm về con người, thế giới và cứu cánh của hai truyền thống khác nhau rất đáng kể. Phật giáo bắt nguồn từ gi…

SO SÁNH PHẬT GIÁO – LÃO GIÁO – KHỔNG HỌC – NHO GIÁO

Có một điểm thuật ngữ cần sửa trước khi so sánh: “Khổng giáo” và “Nho giáo” về cơ bản không phải hai tôn giáo độc lập. “Khổng giáo” thường nhấn mạnh truyền thống gắn với Khổng Tử; “Nho giáo/Nho gia” là phạm vi rộng hơn, gồm Khổng Tử, Mạnh Tử, Tuân Tử, Hán Nho, Tống–Minh Nho học và các phát triển về sau. Vì bạn muốn so…

SO SÁNH PHẬT GIÁO SƠ KỲ, PHẬT GIÁO THERAVĀDA, ĐẠI THỪA VÀ KIM CƯƠNG THỪA

Phật giáo đã tồn tại hơn hai thiên niên kỷ và phát triển trong nhiều môi trường văn hóa khác nhau. Trong quá trình ấy hình thành nhiều hệ thống kinh điển, tư tưởng và phương pháp thực hành. Có thể khảo sát lịch sử và tư tưởng Phật giáo qua bốn phạm vi lớn: Phật giáo sơ kỳ – lớp Phật giáo cổ xưa gắn với Đức Phật và nhữn…

Tài liệu và công cụ tra cứu

Thư mục, nguồn gốc kinh điển, từ điển thuật ngữ, bản đồ, timeline, sơ đồ truyền thừa.

Tại sao trong kinh nikaya lại hay có "Tôi nghe như vầy " ?

Cụm “Tôi nghe như vầy” là một trong những công thức mở đầu quan trọng nhất của kinh Phật. Trong Pāli là “Evaṃ me sutaṃ”, thường dịch là “Như vầy tôi nghe”. Nó xuất hiện ở đầu rất nhiều bài kinh trong Nikāya và phản ánh tính chất truyền thừa bằng ghi nhớ và khẩu truyền của kinh điển Phật giáo thời kỳ đầu.

Tam độc ( Tham - sân - si)

Tam độc Tam độc là ba trạng thái tâm bất thiện căn bản trong Phật giáo, gồm tham (lobha), sân (dosa) và si (moha). Chúng được gọi là “độc” vì có khả năng làm ô nhiễm tâm, thúc đẩy con người tạo các hành vi bất thiện và duy trì vòng luân hồi, khổ đau. Tam độc không chỉ biểu hiện qua những hành động nghiêm trọng. Chúng c…

Tam minh

Nền tảng kinh điển Tam minh là ba loại minh trí đặc biệt được kinh điển Phật giáo mô tả như những thành tựu cao của quá trình tu tập: Túc mạng minh — nhớ lại các đời sống quá khứ. Sinh tử minh — thấy sự chết và tái sinh của chúng sinh theo nghiệp. Lậu tận minh — trực tiếp biết sự đoạn tận các lậu hoặc và chứng giải tho…

Tam pháp ấn

Nền tảng kinh điển Tam pháp ấn là cách gọi quen thuộc cho ba đặc tính căn bản được dùng để quán sát thực tại trong Phật giáo: Vô thường (anicca) Khổ (dukkha) Vô ngã (anattā) Trong kinh tạng Pāli, ba mệnh đề nền tảng được trình bày: Sabbe saṅkhārā aniccā “Tất cả các hành/pháp hữu vi đều vô thường.” Sabbe saṅkhārā dukkhā…

Tam vô lậu học

Nền tảng kinh điển Tam vô lậu học thường được biết đến qua ba phương diện tu học: Giới học — Sīla Định học — Samādhi Tuệ học — Paññā Cách gọi quen thuộc: GIỚI – ĐỊNH – TUỆ là một trong những sơ đồ căn bản nhất để tóm lược con đường tu tập Phật giáo. Trong kinh điển Pāli, một công thức quan trọng gần với hệ thống này là…

Tăng đoàn và tổ chức

Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, cư sĩ, giới luật, tu viện, truyền giới, tổ chức giáo hội.

Thân hành niệm

Thân hành niệm — B1 Niệm hướng đến thân trong giáo pháp Phật giáo 1. Thân hành niệm là gì? Thân hành niệm là một pháp tu quan trọng trong Phật giáo. Thuật ngữ Pāli: kāyagatāsati Trong đó: kāya — thân gata — hướng đến, đi đến, liên hệ đến sati — niệm, sự ghi nhận và tỉnh thức Có thể hiểu: niệm được thiết lập và hướng đế…

THÂN KIẾN TRONG ĐẠO PHẬT

Thân kiến là cách dịch của Pāli sakkāya-diṭṭhi, Sanskrit satkāya-dṛṣṭi. Đây là một kiến chấp về tự ngã trong quan hệ với năm uẩn, tức xem năm uẩn hoặc một phần của năm uẩn theo quan niệm: “Đây là tôi.” “Đây thuộc về tự ngã của tôi.”

Thần thông trong đạo Phật

Thần thông trong đạo Phật Trong văn học Phật giáo, thần thông là tên gọi phổ biến dành cho những năng lực đặc biệt được mô tả là có thể xuất hiện do sự tu tập tâm, thiền định hoặc thành tựu tâm linh. Trong kinh điển Pāli, một thuật ngữ quan trọng là abhiññā, thường mang nghĩa “thắng trí”, “tri thức cao hơn” hay những n…

Thập nhị nhân duyên

Nền tảng kinh điển Thập nhị nhân duyên là cách gọi phổ biến của chuỗi mười hai chi trong giáo lý: Paṭiccasamuppāda Sanskrit: Pratītyasamutpāda thường dịch là: Duyên khởi Duyên sinh hay: Tùy thuộc mà sinh khởi. Đây là một trong những giáo lý nền tảng nhất của Phật giáo. Công thức nguyên lý: Khi cái này có, cái kia có. D…

Thất giác chi

Nền tảng kinh điển Thất giác chi (Pāli: satta bojjhaṅgā; Sanskrit: sapta bodhyaṅgāḥ) là bảy yếu tố giác ngộ, tức bảy phẩm chất của tâm được tu tập và phát triển hướng đến giác ngộ, giải thoát. Bảy giác chi gồm: Niệm giác chi – sati-sambojjhaṅga Trạch pháp giác chi – dhammavicaya-sambojjhaṅga Tinh tấn giác chi – viriya-…

Thất Thánh tài

Thất Thánh tài 1. Thất Thánh tài là gì? Thất Thánh tài là bảy loại “tài sản” tinh thần được Phật giáo xem là có giá trị đặc biệt đối với đời sống tu tập. “Thất” nghĩa là: bảy. “Thánh tài” có thể hiểu là: những tài sản cao quý thuộc về con đường tu tập và đời sống hướng thiện. Bảy tài sản thường được trình bày là: Tín –…

Thế nào là BÁT QUAN TRAI GIỚI

Bát quan trai giới phát xuất từ chữ “uposatha” âm là bố-tát, tức là ngày đọc tụng giới bổn tỳ-khưu nửa tháng một lần; cũng là chỉ ngày mà phật tử thọ trì tám giới. Theo nghĩa thông thường thì bát quan trai là tám cửa thanh tịnh hay là tám cửa đưa đến thanh tịnh. Cho nên, người giữ tám giới này trong một ngày thì được p…

Thế nào là tùy duyên thuận pháp - HT Viên Minh