Cullapindapātika-Tissa Người con trai trẻ của cha mẹ giàu có ở Rājagaha . Sau khi nghe Đức Phật thuyết pháp tại Veluvana , ngài muốn gia nhập Tăng đoàn; nhưng chỉ có thể được cha mẹ chấp thuận bằng cách nhịn đói bảy ngày. Sau đó, ngài theo Đức Phật đến Jetavana . Vào ngày lễ, cha mẹ ngài than khóc thảm thiết và một nữ tỳ đã đề nghị dụ dỗ ngài trở về. Nàng ngồi kiệu đến Sāvatthi và trú ngụ trên con đường mà Trưởng lão thường đến khất thực. Nàng dần dần làm quen với ngài, và sau đó, giả vờ bệnh, dụ dỗ ngài vào phòng của mình. Sau khi xâm phạm sự trinh bạch của ngài, nàng đưa ngài trở về Rājagaha (Ji156f). Đức Phật nghe vậy, liền thuyết giảng truyện Vātamiga Jātaka , trong đó Tissa được đồng nhất với linh dương. Ngài cũng được gọi là Cullapindapātiya (Ji159).

Một người ở xứ Kosala, con của người đánh cá, một tai ương cho gia đình. Khi làm Tỷ-kheo, vị ấy không bao giờ nhận được gì cả. Từ chỗ được sanh ở đời trước và khi mạng chung, vị ấy đã đầu thai vào bụng vợ một người đánh cá, trong một làng đánh cá gồm một ngàn gia đình ở Kosala. Trong ngày vị ấy đầu thai, ngàn gia đình ấy, với lưới cầm tay, đi đánh cá trên sông, trên hồ không bắt được một con cá nhỏ nào. Từ ngày đó trở đi, những người đánh cá gặp những điều tổn hại. Khi vị ấy còn ở trong thai, làng của họ bị lửa đốt cháy bảy lần và bị vua xử phạt bảy lần. Như vậy, dần dần họ rơi vào túng thiếu. Họ suy nghĩ: “Trước kia, chúng ta không như vậy. Nay chúng ta gặp nhiều tổn hại. Giữa chúng ta phải có một người có số đen. Chúng ta hãy chia thành hai nhóm mỗi nhóm năm trăm gia đình. Và nhóm nào có người có số đen, nhóm ấy bị tổn hai, nhóm kia được tăng thịnh. Và cứ thế họ chia nhóm ấy làm hai, chia làm hai, chia làm hai nữa. Như vậy, họ chia cho đến khi chỉ còn lại một gia đình ấy, và khi tìm được kẻ số đen ở trong gia đình ấy, họ liền đánh đuổi đi. Người mẹ phải tìm sống một cách khó nhọc, với bụng mang thai; khi thai đến kỳ, bà sanh được đứa con trai. Ðứa bé ấy được sanh trong đời sống cuối cùng, do đó không thể bị giết hại. Như ngọn đèn trong chiếc ghè, điều kiện để thành A-la-hán cháy đỏ trong tim của nó.

1. Kālakannī . - Một người bạn của Anāthapindika . Họ đã cùng nhau làm bánh bùn và học cùng trường. Về sau, Kālakannī gặp phải những ngày đen tối và tìm đến sự che chở của người bạn, người đã giao cho ông trông coi công việc kinh doanh. Bạn bè và người quen của Anāthapindika phản đối việc thuê một người có cái tên không may mắn như vậy, nhưng Anāthapindika không nghe theo. Một hôm, khi Anāthapindika đi vắng, một băng cướp đã cố gắng đột nhập vào nhà ông, nhưng Kālakannī, với sự nhanh trí tuyệt vời, đã ra lệnh cho số ít người hầu còn lại đánh trống khắp nhà, do đó tạo ấn tượng rằng ngôi nhà đã đông người. Bọn cướp bỏ chạy để lại vũ khí, và Kālakannī được khen ngợi rất nhiều. Khi Anāthapindika trình bày sự việc với Đức Phật, Đức Phật đã kể lại câu chuyện Jātaka Kālakannī , có chứa một câu chuyện tương tự về quá khứ. Ji364f

Câu chuyện này, khi ở tại Kỳ Viên, bậc Ðạo Sư đã kể về Trưởng lão tên là Kutumbikaputtatissa (Tissa, con vị điền chủ). Theo truyền thuyết, một hôm, ba mươi thiện nam tử thân hữu với nhau ở Xá-vệ, đem theo hương hoa, vải, áo, với đại chúng vây quanh, đi đến Kỳ Viên để nghe bậc Ðạo Sư thuyết pháp. Khi đến, họ ngồi một lát trong những lùm cây Sàla có tàm lá phủ xung quanh. Cho đến chiều, khi bậc Ðạo Sư từ Hương phòng thơm ngát đến Pháp đường, ngồi trên Phật tọa trang nghiêm, họ cùng với tùy tùng đi đến cúng dường hương hoa lên bậc Ðạo Sư, đảnh lễ dưới chân Ngài, đôi bàn chân tốt đẹp như hoa sen nở rộ, dưới bàn chân có dấu bánh xe, và họ ngồi xuống một bên nghe pháp. Họ suy nghĩ như sau: “Tùy theo sự hiểu biết của chúng ta đối với pháp được Thế Tôn thuyết giảng, chúng ta sẽ xuất gia”.

Không suy nghĩ, người này…, Câu chuyện này, khi trú ở Kỳ Viên, bậc Ðạo Sư đã kể về con trai của triệu phú Uttara. Nghe nói, ở Xá-vệ có vị triệu phú Uttara rất giàu, vợ triệu phú sanh được một con trai có đức hạnh, từ Phạm thiên giới xuống; khi đến tuổi trưởng thành, cậu rất đẹp trai, giống như Phạm thiên. Một hôm, khi ngày hội cúng sao Kattika được tổ chức ở Xá-vệ, mọi người vui chơi hội lớn. Nhưng người bạn, con trai các triệu phú khác đều có vợ. Riêng con triệu phú Uttara, vì sống lâu ở Phạm thiên giới, nên tâm không hướng đến luyến ái. Các bạn của cậu muốn đem cho cậu một nữ nhân để vui chơi hội sao, liền bàn với nhau, đến gặp cậu và nói:

Kẻ ngu nói hạn chế …, Câu chuyện này, khi ở Kỳ Viên, bậc Ðạo Sư kể về Trưởng lão Làludàyi (Udàyi khờ khạo). Theo truyền thuyết, khi nói, Trưởng lão ấy không biết cái gì thích ứng, cái gì không thích ứng: Trong trường hợp này, nên nói cái này, trong trường hợp này, không nên nói cái này. Nếu chúc lễ hội điềm lành, Trưởng lão nói lên điềm gở. Ngang qua các đường đi, tại các ngã đường dân chúng đứng, nếu là lễ tang, Trưởng lão nói lời tùy hỷ điềm vui. Một hôm, tại Chánh pháp đường, các Tỷ-kheo khởi lên câu chuyện: – Này các Hiền giả, Làludàyi không biết cái gì thích ứng, cái gì không thích ứng. Bậc Ðạo Sư đến và hỏi: – Này các Tỷ-kheo, nay các ông ngồi tụ họp đang bàn luận vấn đề gì? Khi biết đề tài câu chuyện, bậc Ðạo Sư nói: – Này các Tỷ-kheo, không phải chỉ nay Làludàyi nói lời đần độn, không biết cái gì nên nói, cái gì không nên nói. Thuở trước, vị ấy cũng như vậy rồi. Vị ấy luôn luôn ngu đần. Nói vậy xong, bậc Ðạo Sư kể câu chuyện quá khứ.

Tại chỗ, cho một mèo…, Câu chuyện này, khi ở tại Kỳ Viên, bậc Ðạo Sư kể về một học giới liên hệ đến mẹ của Kànà. Ở Xá-vệ có một nữ cư sĩ, được biết qua người con gái, tên là Kànàmata (mẹ của Kànà). Nữ cư sĩ này đã chứng quả Dự lưu, một Thánh đệ tử. Bà gả con gái cho một người đàn ông đồng giai cấp thọ sanh tại một ngôi làng khác. Vì một vài công việc, Kànà đi đến nhà mẹ. Chồng của Kànà, sau một vài ngày, sai một người đưa tin rằng chàng muốn Kànà hãy về. Kànà nghe lời đưa tin, hỏi mẹ:

Câu chuyện này, khi ở Kỳ Viên, bậc Ðạo Sư kể về du sĩ ngoại đạo Palàyi. Vì mục đích biện luận, vị này đi khắp mọi nơi Diêm-phù-đề (Ấn Ðộ) và không gặp ai có khả năng đối thoại, liền đi đến Xá-vệ và hỏi các người tại đây: – Có ai đủ khả năng biện luận với ta không? Họ nói: – Có một người đủ khả năng biện luận với một ngàn người như ông. Vị ấy là bậc Nhất thiết trí, bậc tối thắng giữa những loài hai chân, Ðạo Sư Gotama, bậc Pháp Vương, bậc nhiếp phục mọi đối thủ ngoại đạo trong toàn cõi Diêm-phù-đề, không người ngoại đạo nào có khả năng biện luận với bậc Thế Tôn ấy. Như các ngọn sóng tràn vào bờ biển, tất cả biện luận ngoại đạo chạm đến gót chân Ngài đều bị tan tác vỡ vụn.

Câu chuyện này, khi ở Kỳ Viên, bậc Ðạo sư kể về Tôn giả Lakuntala hiền thiện. Tôn giả được danh tiếng trong Giáo pháp của Ðức Phật là người có trí tuệ, nói lời dịu ngọt, thuyết pháp dịu ngọt, đạt được biện tài, hoàn toàn đoạn tận các phiền não. Nhưng trong tám mươi bậc Trưởng lão, Tôn giả là vị nhỏ nhất về thân hình, như một người lùn. Tôn giả Lakuntaka có dạng như một Sa-di, nhỏ bé, như được nuôi để làm trò chơi.

Câu chuyện này, khi ở Kỳ Viên, bậc Ðạo Sư kể về Roja, một người của bộ tộc Malla. Người này là bạn cư sĩ của Tôn giả Ànanda, một hôm, gởi một bức thư nhắn tin mời Tôn giả đến thăm mình. Tôn giả xin phép bậc Ðạo Sư và ra đi. Sau khi đãi Tôn giả ăn các món thượng vị khác nhau, vị ấy ngồi xuống một bên, nói chuyện thân mật với Tôn giả, và mời Tôn giả thọ hưởng cuộc sống đầy đủ dục lạc ở nhà mình:

Câu chuyện này, khi ở Kỳ Viên, bậc Ðạo Sư kể về con chó được ăn cơm tại một nhà nghỉ gần cửa lầu Ambala. Người ta nói rằng từ khi nó mới sanh, nó được mấy người gánh nước đem về nuôi tại đó. Sau một thời gian, con chó ăn cơm tại đấy và thân thể trở thành to lớn. Một hôm, một người sống ở làng đến tại chỗ ấy, thấy con chó, liền cho những người gánh nước một thượng y và một đồng tiền, rồi lấy dây thừng cột nó và dắt nó đi. Con chó bị dắt đi, không cưỡng lại, không kêu; nó ăn các đồ ăn được cho, và đi theo người ấy. Người ấy nghĩ: “Con chó này đã thương mến ta, nên tháo dây thừng cho nó?” Con chó vừa được thả, liền mau chóng chạy một mạch về ngôi nhà cũ.

Con trai của một setthi ở Bhaddiya . Ông có giá trị tám mươi crore, và được nuôi dưỡng trong xa hoa như của Bồ tát trong kiếp cuối cùng của mình. Khi Bhaddaji lớn lên, Đức Phật đã đến Bhaddiya để tìm ông, và ở lại Jātiyāvana với một số lượng lớn các nhà sư. Bhaddaji đến đó để nghe Đức Phật thuyết giảng. Ông đã trở thành một vị A la hán, và, với sự đồng ý của cha mình, đã được Đức Phật thụ phong. Bảy tuần sau, ông đã đi cùng Đức Phật đến Kotigāma , và trong khi Đức Phật đang trở về nhờ một thí chủ mộ đạo trên đường đi, Bhaddaji đã lui về bờ sông Hằng bên ngoài ngôi làng, nơi ông đứng trong trạng thái thiền định, chỉ xuất hiện khi Đức Phật đi ngang qua, không để ý đến các vị trưởng lão trước đó. Ông đã bị khiển trách về điều này; nhưng, để chứng minh những thành tựu của Bhaddaji, Đức Phật đã mời ông lên thuyền phà của riêng mình và bảo ông làm một điều kỳ diệu. Sau đó, Bhaddaji được đưa lên khỏi lòng sông, bay lên không trung mười lăm dặm, một cung điện bằng vàng cao hai mươi dặm, nơi ngài đã sống như Mahāpanāda . Nhân dịp này, Mahāpanāda hay Suruci Jātaka đã được thuyết giảng.

Chuyện này do bậc Ðạo Sư kể khi Ngài trú tại Kỳ-Viên, về một cô gái, tên là Sujàta, dâu ông Cấp Cô Ðộc, con gái của vị phú thương Dhananjaya và là em út của nữ cư sĩ Visàkhà. Cô ta về làm dâu nhà ông Cấp Cô Ðộc với lòng đầy kiêu ngạo vì nghĩ rằng cô vốn xuất thân từ một gia đình sang trọng. Cô rất bướng bỉnh, thô lỗ, nóng nảy và hung tợn. Cô từ chối các bổn phận đối với cha mẹ mới hay đối với chồng mình. Cô đi khắp nhà nói năng thô lỗ và còn đánh đập cả mọi người.

Mồi ngon nhất bạn luôn luôn được.., Chuyện này do bậc Ðạo Sư kể tại Kỳ Viên về Trưởng lão Dhanuggàhatissa. Mahà Kosalã, cha của vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) khi gả con gái là công chúa Kosalà cho vua Bimbisàra (Tần-bà-sa-la) đã cho một ngôi làng Kàsi và một số tiền là một trăm ngàn đồng để làm của hồi môn. Khi Tần-bà-sa-la bị con là Ajàtasattu (A-xà-thế) giết thì công chúa Kosalã cũng chết đi vì sầu khổ. Vua Ba-tư-nặc suy nghĩ: “A-xà-thế giết cha, em gái ta đã phải chết đi vì tiếc thương người chồng bất hạnh; ta sẽ không cho đứa giết cha kia ngôi làng Kàsi ấy nữa”. Thế là vua không chịu cho A-xà-thế ngôi làng kia. Do đó, chiến tranh thường xảy ra giữa hai bên vì ngôi làng. A-xà-thế rất kiêu căng và rất mạnh mẽ, còn Ba-tư-nặc đã quá già nên cứ bị thua trận mãi và nhân dân của ông vẫn thường bị chinh phục. Bấy giờ, vua mới hỏi các triều thần:

Vấn đề thần thông, vấn đề khởi nguyên thế giới là những vấn đề Đức Phật tuy có thực chứng, thực tri nhưng Ngài không chú trọng vì không lợi ích và không liên quan đến giải thoát. Rồi Đức Phật kể lại sự tích của lõa thể Korakkhattiya, lõa thể Kandaramasuka, lõa thể Pāṭikaputta. Hai vị lõa thể đầu đều được Đức Phật tiên đoán vận mạng và đã xảy ra đúng như lời tiên đoán của Ngài. Như vậy Đức Phật cũng đã thực chứng thần thông. Còn lõa thể Pātikaputta vì muốn thách đố Đức Phật, đấu phép thần thông, nhưng cuối cùng không dám gặp mặt Đức Phật như Đức Phật đã tiên đoán. Và như vậy cũng là thực chứng thần thông của Ngài.

A Paribbājaka. He was the teacher of Brahmadatta. It was the discussion between these two, in the Ambalatthikā park, regarding the virtues of the Buddha, his Dhamma and his Order, which led to the preaching of the Brahmajāla Sutta (D.i.1). Suppiya was a follower of Sañjaya Belatthiputta. DA.i.35.

Học trò của Paribbājaka Suppiya 8. Brahmadatta. Pupil of the Paribbājaka Suppiya. A conversation between these two led to the preaching of the Brahmajāla Sutta. D.i.1. Thầy thì phỉ báng , trò thì tán thán

hoàng tử Udàyibhadda ( kế vị vua A Xà Thế) là con trai của vua A Xà Thế - được nhắc đến trong kinh Sa Môn quả ( Trường Bộ).Sau này vị này cũng giết cha để lên làm vua

A gāmani (headman). He came to the Buddha in the Pārileyyaka Mango Grove in Nālandā and asked him various questions, recorded in the Samyutta Nikāya (iv.312ff). One of these related to the custom among the Pacchābhumaka (Westlander) brahmins (where, perhaps, he himself belonged) of lifting a man up when dead and carrying him out, calling him by name to speed him heavenward. Surely the Buddha who is an arahant, etc., could make the whole world go to heaven thus if he chose. To this the Buddha answers no, and explains, by various similes, that only a man's kamma can determine where he will be reborn. On another occasion, the Buddha tells him, in answer to a question, that the Buddha teaches the Dhamma in full only to certain disciples and not to others; just as a farmer sowing seed selects, first the best field, then the moderate, and lastly, the field with the worst soil.

Bấy giờ Ba-la-lao Già-di-ni[5] nghe rằng: “Sa-môn Cù-đàm thuộc dòng họ Thích, đã từ bỏ dòng họ Thích, xuất gia học đạo, đang du hóa tại Câu-lệ-sấu cùng chúng Đại Tỳ-kheo đi đến Bắc thôn, trú ở phía Bắc của thôn trong rừng Thi-nhiếp-hòa. Vị Sa-môn Cù-đàm ấy có tiếng tăm lớn, truyền khắp mười phương rằng: ‘Sa-môn Cù-đàm là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật, Chúng Hựu. Vị ấy ở trong thế gian này giữa chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Phạm chí, từ loài người cho đến loài trời, tự tri tự giác, tự tác chứng, thành tựu và an trụ. Pháp mà vị ấy thuyết, khoảng đầu thiện, khoảng giữa thiện, cứu cánh cũng thiện, có nghĩa, có văn, hiển hiện phạm hạnh thanh tịnh trọn đủ’. Nếu gặp được Đức Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, để tôn trọng, lễ bái cúng dường, thừa sự, thì sẽ được nhiều thiện lợi”. Người kia suy nghĩ rằng: “Ta nên đến yết kiến Sa-môn Cù-đàm để lễ bái, cúng dường”.

Pahārāda An Asura chief (D.ii.259). Buddhaghosa says (AA.ii.758) he was one of the three leaders of the Asuras, the others being Vepacitti and Rāhu. He first conceived a wish to see the Buddha on the day of the Enlightenment; but this wish was not fulfilled until eleven years later, when he visited the Buddha at Verañjā. The conversation which then took place is recorded in the Pahārāda Sutta (q.v.).

Tôn giả Mettaya ( Di Lặc được Đức Phật Thích Ca ấn chứng)

1. Trưởng lão Dhammika. - Một vị Bà-la-môn xứ Kosala, được quy y tại buổi lễ dâng hương của Jetavana và vào một tịnh xá làng. Vì bực tức khi các vị sư đến thăm tịnh xá, ngài đã dừng lại, và ngài trở thành trụ trì duy nhất của tịnh xá. Khi một cư sĩ trình báo sự việc này với Đức Phật, Đức Phật đã cho mời ông đến và thuyết giảng cho ông nghe câu chuyện Rukkhadhamma Jātaka , cho thấy rằng trong quá khứ, ngài cũng đã phạm tội tương tự. Trưởng lão Dhammika chuyên tâm nghiên cứu các bài kệ trong Jātaka và nhờ phát triển tuệ giác, ngài đã đắc quả A-la-hán.

2. Ajita.-A paribbājaka who visited the Buddha, and at whose instigation the Buddha preached to the Bhikkhus on the difference between dhamma and adhamma. A.v.229ff.

Một devarāja, thần mưa. Ngài tuân theo ý muốn của Sakka , và các sách ghi chép lại những trường hợp ngài khiến mưa rơi theo lệnh của Sakka (Ji330; Mhv.xxi.31; J.iv.253). Anh ấy cũng bị ảnh hưởng bởi việc thực hiện saccakiriyā (phản đối sự thật), ví dụ: Ji331f. Buddhaghosa (SA.i.64) mô tả ông là Vassavalāhaka, và nói rằng ông là cư dân của thế giới Cātummahārājika . Kokanadā và Culla Kokanadā là con gái của ông (Si29f).

1. Kokanadā.-Two daughters of Pajjunna, both called Kokanadā, though the younger was sometimes called Cūla-Kokanadā. They visited the Buddha at the Kūtāgārasālā and spoke verses in praise of the Buddha, the Dhamma and the Sangha. S.i.29f.

1. Kokanadā. - Hai người con gái của Pajjunna , cả hai đều được gọi là Kokanadā, mặc dù người em đôi khi được gọi là Cūla-Kokanadā. Họ đến viếng Đức Phật tại Kūtāgārasālā và đọc những bài kệ tán dương Đức Phật, Giáo Pháp và Tăng Đoàn. Si29f. 1. Kokanadā.-Two daughters of Pajjunna, both called Kokanadā, though the younger was sometimes called Cūla-Kokanadā. They visited the Buddha at the Kūtāgārasālā and spoke verses in praise of the Buddha, the Dhamma and the Sangha. S.i.29f.

Tôn giả Phalaganda

Tôn giả Khandadeva

Tôn giả Bàhuraggi