Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
A-tu-la là ai? A-tu-la (Sanskrit: asura; Pāli: asura) là một loại chúng sinh xuất hiện trong vũ trụ quan Phật giáo và rộng hơn là trong văn hóa tôn giáo Ấn Độ cổ đại. Trong các truyền thống Phật giáo, A-tu-la thường được mô tả là những chúng sinh có sức mạnh, phước báo và khả năng hưởng thụ đáng kể, nhưng tâm thường bị…
Cõi người – Vì sao được xem là thuận lợi cho tu tập? Trong nhiều truyền thống Phật giáo, được sinh làm người thường được xem là một cơ hội quý giá. Điều này thoạt nghe có vẻ lạ: nếu có những cõi trời hạnh phúc hơn, ít bệnh tật hơn và sống lâu hơn, tại sao con người – với tuổi già, bệnh tật, mất mát và vô số bất an – lạ…
Chư thiên có bất tử không? Trả lời ngắn: Không. Theo Phật giáo, chư thiên (deva) có thể sống rất lâu và hưởng những trạng thái hạnh phúc vượt xa con người, nhưng không bất tử. Họ vẫn thuộc saṃsāra (luân hồi), vẫn chịu vô thường và khi nghiệp duy trì đời sống ấy hết, họ có thể chết rồi tái sinh vào một cảnh giới khác. Đ…
Sinh lên cõi trời có phải mục tiêu của đạo Phật? Trả lời ngắn Không, nếu nói đến mục tiêu tối hậu của con đường Phật giáo. Trong nhiều truyền thống Phật giáo, sinh lên các cõi trời được nhìn nhận là một quả tái sinh tốt đẹp, thường liên hệ với thiện nghiệp, bố thí, trì giới, tu tập tâm từ hoặc các trạng thái thiền định…
Phạm thiên có phải Đấng sáng tạo? Trả lời ngắn: Không. Trong Phật giáo, Phạm thiên (Brahmā) là một loại chúng sinh thuộc các cõi trời cao, có tuổi thọ rất dài và trạng thái tồn tại vi tế, nhưng không phải một Đấng sáng tạo toàn năng, vĩnh hằng đã tạo ra vũ trụ và mọi chúng sinh. Điểm đặc biệt là kinh điển Phật giáo sớm…
Đức Phật bác bỏ quan niệm Đấng sáng tạo như thế nào trong kinh điển? Trả lời ngắn: Trong kinh điển Phật giáo sớm, Đức Phật không xây dựng một học thuyết “vô thần” theo nghĩa hiện đại rồi tìm cách chứng minh rằng mọi loại thần linh đều không tồn tại. Kinh điển thừa nhận nhiều deva, Brahmā và các chúng sinh thuộc cõi trờ…
31 cõi trong Phật giáo Theravāda nên hiểu thế nào? Khi tìm hiểu vũ trụ quan Phật giáo Theravāda, chúng ta thường gặp một sơ đồ gồm 31 cõi tồn tại: từ địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, con người cho đến nhiều tầng trời, các cõi Phạm thiên và cuối cùng là những cảnh giới vô sắc. Nhìn vào bảng này, người mới học rất dễ hình du…
Tam giới: Dục giới – Sắc giới – Vô sắc giới Tam giới là cách Phật giáo phân loại toàn bộ phạm vi tồn tại hữu vi của chúng sinh thành ba lĩnh vực: Dục giới (kāma-dhātu) – phạm vi tồn tại còn chịu ảnh hưởng mạnh của dục và các đối tượng giác quan. Sắc giới (rūpa-dhātu) – phạm vi tồn tại vi tế hơn, vượt khỏi dục lạc giác…
Thiền định và tái sinh vào các cõi Phạm thiên liên hệ thế nào? Trả lời ngắn Theo vũ trụ luận và thiền học Phật giáo truyền thống, các tầng thiền định sâu có quan hệ với những hình thức tái sinh tương ứng ở các cảnh giới cao, đặc biệt là các cõi thuộc Sắc giới (rūpa-dhātu) và Vô sắc giới (arūpa-dhātu). Nói đơn giản: Thi…
Trung ấm là gì? Các truyền thống Phật giáo có cùng quan điểm không? Trả lời ngắn: Trung ấm thường được hiểu là trạng thái tồn tại trung gian giữa cái chết và lần tái sinh kế tiếp. Tuy nhiên, đây không phải giáo lý được tất cả các truyền thống Phật giáo giải thích giống nhau. Đây là điểm cần nói rõ ngay từ đầu: Theravād…
49 ngày sau khi chết bắt nguồn từ đâu? Trả lời ngắn: Quan niệm 49 ngày sau khi chết không phải là giáo lý được tất cả các truyền thống Phật giáo chấp nhận theo cùng một nghĩa. Nó liên hệ với học thuyết trung hữu (antarābhava) – trạng thái tồn tại trung gian giữa đời sống vừa chấm dứt và đời sống kế tiếp – được một số t…
Theravāda có quan niệm 49 ngày hay không? Trong văn hóa Phật giáo Việt Nam, sau khi một người qua đời, gia đình thường nghe nói đến những mốc: 7 ngày; 14 ngày; 21 ngày; 28 ngày; 35 ngày; 42 ngày; 49 ngày. Từ đó xuất hiện một quan niệm rất phổ biến: Sau khi chết, người chết phải trải qua 49 ngày rồi mới tái sinh. Nhưng…
Bardo trong Phật giáo Tây Tạng là gì? Bardo là thuật ngữ nổi tiếng của Phật giáo Tây Tạng, thường được hiểu là “trạng thái trung gian” hay “khoảng chuyển tiếp”. Trong cách hiểu phổ biến nhất, Bardo thường được nhắc đến như trạng thái giữa cái chết và sự tái sinh. Tuy nhiên, trong giáo lý Tây Tạng, ý nghĩa của Bardo rộn…
Tái sinh tức thời và thân trung gian – Các truyền thống giải thích khác nhau thế nào? Trả lời ngắn Các truyền thống Phật giáo không hoàn toàn thống nhất về điều xảy ra giữa cái chết và đời sống kế tiếp. Có hai mô hình lớn: 1. Tái sinh không có một giai đoạn trung gian kéo dài Đây là lập trường tiêu biểu của Theravāda c…
Cận tử nghiệp có quyết định toàn bộ đời sau không? Trả lời ngắn: Không nên hiểu rằng một ý nghĩ cuối cùng trước khi chết có quyền tuyệt đối xóa bỏ toàn bộ nghiệp của một đời người và quyết định toàn bộ đời sau. Trong một số hệ thống Phật học, đặc biệt Theravāda hậu kỳ và truyền thống chú giải, trạng thái tâm gần lúc ch…
Tâm lúc chết quan trọng đến mức nào? Trả lời ngắn: Tâm lúc chết rất quan trọng trong nhiều hệ thống Phật giáo, vì cái chết được xem là thời điểm chuyển tiếp đặc biệt giữa đời sống hiện tại và tiến trình tái sinh. Tuy nhiên, nói rằng “ý nghĩ cuối cùng quyết định toàn bộ đời sau” là quá đơn giản. Trong Phật giáo, tái sin…
Người thân nên làm gì khi một người sắp mất? Khi biết một người thân đang đi đến những giờ phút cuối đời, gia đình thường rơi vào trạng thái rất khó khăn. Có người muốn tụng kinh. Có người muốn niệm Phật. Có người muốn mời chư Tăng. Có người sợ khóc sẽ làm người mất “không siêu thoát”. Có người lo rằng dùng thuốc giảm…
Người sống có thể giúp người chết bằng cách nào theo Phật giáo? Khi một người thân qua đời, câu hỏi tự nhiên thường xuất hiện: Người đang sống còn có thể làm gì cho người đã chết không? Trong Phật giáo, câu trả lời không đơn giản là “có” hoặc “không”. Nhiều truyền thống Phật giáo đều có những thực hành dành cho người đ…
Giải thoát khỏi luân hồi thực sự có nghĩa gì? Trả lời ngắn Giải thoát khỏi luân hồi không đơn giản có nghĩa là một “linh hồn” rời khỏi vòng sinh tử để đi đến một thế giới vĩnh cửu khác. Trong Phật giáo, luân hồi (saṃsāra) là tiến trình sinh tử được duy trì bởi vô minh, tham ái, chấp thủ và nghiệp. Vì vậy, giải thoát có…
Từ sinh đến tử rồi tái sinh – Bản đồ luân hồi và con đường ra khỏi luân hồi Trả lời ngắn: Theo Phật giáo truyền thống, một đời sống không phải một sự kiện cô lập. Sinh, già, chết và tái sinh nằm trong tiến trình saṃsāra – luân hồi, được duy trì bởi vô minh, tham ái, chấp thủ và nghiệp. Nhưng Phật giáo không dạy rằng có…
Đức Phật lịch sử là ai? Trả lời ngắn: Đức Phật lịch sử thường được gọi là Siddhattha Gotama trong tiếng Pāli và Siddhārtha Gautama trong Sanskrit. Ngài là một đạo sư sống ở miền Bắc tiểu lục địa Ấn Độ vào khoảng thiên niên kỷ I TCN, sáng lập cộng đồng tu hành từ đó hình thành truyền thống mà ngày nay chúng ta gọi là Ph…
Siddhattha Gotama trước khi thành Phật Trước khi được gọi là Đức Phật – Buddha, “Bậc Giác Ngộ”, Ngài là Siddhattha Gotama (Sanskrit: Siddhārtha Gautama), một người sinh ra trong cộng đồng Sakya ở miền Bắc tiểu lục địa Ấn Độ cổ đại. Câu chuyện quen thuộc thường được kể như sau: Thái tử Siddhattha sống trong cung điện xa…
Vì sao Thái tử Siddhattha rời đời sống cung điện? Câu chuyện quen thuộc kể rằng Thái tử Siddhattha Gotama (Siddhārtha Gautama) sống trong cung điện, được vua cha che chở khỏi mọi đau khổ. Một ngày, khi ra ngoài thành, ngài lần lượt nhìn thấy: một người già → một người bệnh → một người chết → một vị sa-môn. Những cảnh t…
Bốn cảnh tượng và ý nghĩa của cuộc xuất gia Trả lời ngắn Bốn cảnh tượng là câu chuyện nổi tiếng kể rằng Thái tử Siddhattha (Siddhārtha) lần lượt nhìn thấy: một người già; một người bệnh; một người chết; một người xuất gia. Ba cảnh đầu khiến ông đối diện trực tiếp với già – bệnh – chết, những điều mà giàu sang và quyền…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.