Thuật ngữ, giáo lý, câu hỏi trong các nhóm và nghiên cứu về đạo Phật.
Sáu năm khổ hạnh – Vì sao Đức Phật từ bỏ ép xác? Trả lời ngắn: Theo truyền thống Phật giáo, trước khi giác ngộ, Siddhattha Gotama đã thực hành những hình thức khổ hạnh cực đoan đến mức thân thể suy kiệt. Ngài từ bỏ chúng không phải vì “tu khổ quá nên bỏ cuộc”, mà vì nhận ra một điều quan trọng: Làm thân thể đau đớn khô…
Bát sữa của Sujātā và sự trở lại Trung đạo Sau nhiều năm khổ hạnh đến mức thân thể gần như kiệt quệ, Siddhattha Gotama đi đến một nhận thức có tính quyết định: Hành hạ thân thể không phải con đường đưa đến giác ngộ. Trong truyền thống kể về cuộc đời Đức Phật, bước ngoặt ấy thường được biểu tượng hóa bằng một hình ảnh r…
Đêm thành đạo – Đức Phật đã chứng ngộ điều gì? Theo truyền thống Phật giáo, sau nhiều năm tìm đạo, Siddhattha Gotama ngồi thiền dưới cây Bồ-đề tại Uruvelā – khu vực Bodh Gayā ngày nay – và trong đêm ấy đạt giác ngộ. Từ đó, Siddhattha được gọi là: Buddha – Phật, “Bậc Giác Ngộ”. Nhưng Ngài thực sự đã giác ngộ điều gì? Có…
Tam minh trong đêm giác ngộ – Đức Phật đã chứng ngộ điều gì? Theo các bài kinh Phật giáo sớm, đêm giác ngộ của Siddhattha Gotama không chỉ được mô tả bằng một khoảnh khắc mơ hồ gọi là “giác ngộ”. Một số văn bản trình bày tiến trình ấy qua Tam minh (tevijjā) – ba loại tri kiến đạt được trong đêm cuối cùng trước khi ngài…
Māra dưới cội Bồ-đề – Ma Vương hay những lực trói buộc tâm? Trả lời ngắn Có thể hiểu Māra theo cả chiều kích nhân cách hóa lẫn chiều kích tâm lý – nhưng không nên giản lược Māra chỉ còn một trong hai. Trong kinh điển Phật giáo sớm, Māra đôi khi xuất hiện như một nhân vật có ý chí, đối thoại với Đức Phật hoặc các đệ tử…
Sau giác ngộ, vì sao Đức Phật do dự thuyết Pháp? Trả lời ngắn: Theo các nguồn Phật giáo sớm, sau khi giác ngộ, Đức Phật từng suy xét rằng Pháp Ngài chứng ngộ rất sâu, khó thấy, khó hiểu, trong khi chúng sinh phần lớn bị tham ái và vô minh che phủ. Vì vậy Ngài nghĩ rằng nếu giảng dạy mà người nghe không hiểu thì sẽ chỉ…
Bài pháp đầu tiên – Vì sao Đức Phật bắt đầu bằng Trung đạo và Tứ Thánh Đế? Sau khi giác ngộ, Đức Phật không bắt đầu bằng câu hỏi: Vũ trụ do ai tạo ra? Ngài cũng không bắt đầu bằng: linh hồn tồn tại thế nào, thế giới hữu hạn hay vô hạn, có bao nhiêu cõi trời, hay phải thực hiện nghi lễ gì để được thần linh ban phước. Th…
Ai là người đầu tiên “thấy Pháp”? Sau khi Siddhattha Gotama giác ngộ dưới cây Bồ-đề, một câu hỏi quan trọng xuất hiện: Ai là người đầu tiên hiểu được điều Đức Phật vừa chứng ngộ? Theo truyền thống kinh điển Phật giáo sớm, người đầu tiên trong hàng đệ tử đạt được “Pháp nhãn” – thấy Pháp sau khi nghe Đức Phật giảng là: K…
Tăng đoàn đầu tiên hình thành như thế nào? Tăng đoàn Phật giáo không xuất hiện ngay lập tức như một tổ chức lớn với đầy đủ giới luật, tu viện và cơ cấu quản lý. Theo các nguồn Phật giáo cổ, quá trình ấy diễn ra từng bước: Đức Phật giác ngộ → thuyết pháp cho năm người bạn tu cũ → những người đầu tiên chứng ngộ và xuất g…
Đức Phật có tự nhận mình là thần linh không? Trả lời ngắn Không. Đức Phật không tự nhận mình là một vị thần sáng tạo, một Thượng đế toàn năng hay một thiên thần theo nghĩa thông thường. Trong kinh điển Phật giáo sớm, Đức Phật phân biệt mình với deva – chư thiên và Brahmā – Phạm thiên. Các vị trời vẫn là chúng sinh thuộ…
Đức Phật có phải một vị thần toàn năng? Trả lời ngắn: Không. Trong Phật giáo, Đức Phật không phải một vị thần toàn năng sáng tạo và điều khiển vũ trụ. Ngài cũng không phải một Đấng tối cao có thể tùy ý xóa nghiệp, ban giác ngộ hay quyết định số phận của mọi chúng sinh. Theo nền tảng Phật giáo sớm, Buddha – Phật là một…
Đức Phật có thể xóa nghiệp cho người khác không? Trả lời ngắn: Nếu “xóa nghiệp” có nghĩa là Đức Phật tùy ý làm cho nghiệp một người đã tạo biến mất, bất kể người ấy sống và tu tập thế nào, thì đây không phải nguyên tắc nghiệp báo căn bản của Phật giáo. Trong kinh điển sớm và Theravāda, Đức Phật là người: chỉ ra con đườ…
Đức Phật cứu độ chúng sinh theo nghĩa nào? Trong kinh sách và đời sống Phật giáo, chúng ta thường gặp những cách nói: “Đức Phật cứu độ chúng sinh.” “Phật độ chúng sinh thoát khỏi biển khổ.” “Cầu Phật cứu khổ cứu nạn.” Những câu ấy rất quen thuộc. Nhưng chúng cũng dễ tạo ra một câu hỏi: Nếu Đức Phật có thể cứu chúng sin…
“Như Lai chỉ là người chỉ đường” – Vai trò của Đức Phật và trách nhiệm của người tu Một trong những lời dạy nổi bật về mối quan hệ giữa Đức Phật và người học Phật xuất hiện trong Dhammapada – Kinh Pháp Cú, kệ 276: “Các Như Lai chỉ là những người chỉ đường.” Ý nghĩa của câu này rất rõ: Đức Phật có thể chỉ ra con đường,…
Vì sao Đức Phật vẫn bị bệnh và chịu đau? Trả lời ngắn Bởi giác ngộ giải thoát tâm khỏi tham, sân, si và chấp thủ; nó không biến thân thể hữu vi thành một cơ thể bất tử, không già, không bệnh và không cảm giác đau. Sau khi giác ngộ, Đức Phật vẫn có một thân thể: cần thức ăn; cần nghỉ ngơi; chịu nóng lạnh; già đi; có thể…
Nếu đã giác ngộ, tại sao Đức Phật vẫn già và chết? Trả lời ngắn: Vì giác ngộ trong Phật giáo không có nghĩa biến thân thể thành bất tử. Sau khi giác ngộ, Đức Phật vẫn có một cơ thể đã sinh ra và đang vận hành theo điều kiện. Vì đã sinh nên thân ấy vẫn: thay đổi → già → bệnh → chết. Điều giác ngộ chấm dứt không phải quá…
Nhập Niết-bàn của Đức Phật có phải “Đức Phật chết”? Trả lời ngắn: Nếu nói theo nghĩa lịch sử và sinh học, có: thân thể của Đức Phật Gotama già đi, mắc bệnh và cuối cùng sự sống chấm dứt. Nhưng nếu nói theo ngôn ngữ Phật học, chỉ nói: “Đức Phật chết.” thì chưa diễn tả đầy đủ điều mà truyền thống gọi là: Parinibbāna / Pa…
Xá lợi Phật có ý nghĩa gì? Trong nhiều ngôi chùa Phật giáo, xá lợi được đặt trong bảo tháp, hộp báu hoặc những nơi trang nghiêm để Phật tử chiêm bái. Người ta thường nghe những cách nói: “Đây là xá lợi của Đức Phật.” “Xá lợi chỉ xuất hiện ở người tu chứng.” “Xá lợi có thể tự lớn lên.” “Xá lợi chứng minh người mất đã đắ…
Thờ Phật có phải thờ một vị thần? Nếu dùng từ “thần” theo nghĩa một hữu thể siêu nhiên có quyền tạo dựng thế giới, quyết định số phận con người, ban phước, giáng họa và cứu rỗi người tin mình, thì: Không. Thờ Phật trong Phật giáo không phải thờ Đức Phật như một vị thần theo nghĩa đó. Trong những lớp kinh điển Phật giáo…
Lạy Phật để làm gì? Trả lời ngắn Lạy Phật trước hết không phải để làm cho Đức Phật vui lòng, cũng không phải để đổi lấy việc Phật xóa nghiệp hay ban cho ta mọi điều mong muốn. Trong Phật giáo, lễ Phật có thể mang nhiều ý nghĩa: bày tỏ sự tôn kính đối với bậc Giác ngộ; tưởng nhớ Phật, Pháp và con đường giải thoát; nuôi…
Tượng Phật là đối tượng cầu xin hay biểu tượng nhắc nhớ giác ngộ? Trả lời ngắn: Tượng Phật trước hết là hình tượng đại diện cho Đức Phật và sự giác ngộ, nhưng trong đời sống Phật giáo thực tế, tượng Phật đồng thời có thể là trung tâm của: lễ kính; cúng dường; niệm Phật; phát nguyện; sám hối; thiền quán; cầu nguyện. Vì…
Đức Phật lịch sử và các vị Phật trong Đại thừa Khi mới tìm hiểu Phật giáo, một câu hỏi rất tự nhiên xuất hiện: Nếu Đức Phật là Siddhattha Gotama, tại sao Đại thừa lại có Phật A Di Đà, Dược Sư, A Súc, Tỳ-lô-giá-na và vô số chư Phật khác? Có phải tất cả đều từng là những nhân vật lịch sử giống Đức Phật Gotama? Không. Như…
Một Đức Phật hay vô số Đức Phật? Khi nói đến “Đức Phật”, phần lớn chúng ta nghĩ đến: Siddhattha Gotama – Siddhārtha Gautama, vị sa-môn thuộc dòng Sakya đã giác ngộ tại Ấn Độ cổ đại. Nhưng bước vào thế giới kinh điển Phật giáo, người đọc lại gặp rất nhiều danh hiệu: Phật Dīpaṅkara – Nhiên Đăng; Phật Kassapa – Ca-diếp; P…
Phật quá khứ, Phật hiện tại và Phật vị lai – Có phải chỉ có một Đức Phật? Trong cách nói phổ biến, khi nhắc đến “Đức Phật”, người ta thường nghĩ đến Siddhattha Gotama (Siddhārtha Gautama) – Đức Phật Thích-ca Mâu-ni, nhân vật lịch sử đã sống và giảng dạy tại Ấn Độ cổ đại. Nhưng trong thế giới quan Phật giáo, Gotama khôn…
Thuật ngữ được tra từ các trang giáo lý đã xuất bản. Nhãn truyền thống theo phân loại từng bài; câu hỏi đang hoàn thiện có ghi chú riêng.
Mở trang tra cứu để lọc theo nhóm và duyệt toàn bộ kết quả.